میرزا ابراهیم خان عکاس باشی

میرزا ابراهیم‌خان‌ عکاس‌باشی‌ (1253-1294)، نخستین فیلم‌بردار سینمای ایران، که عکاس و صنعت‌گری نام‌آور‌ بود، به‌ فن‌ چاپ ‌کتاب‌ و امور کشاورزی آشنایی‌ داشت‌ و در تألیف‌ و ترجمه‌ دست‌ به‌ قلم‌ بود.

در تهران متولد شد، و در 41 سالگی در همین شهر درگذشت. در چهارده ‌سالگی‌ همراه ‌پدرش‌ میرزا احمد صنیع‌السلطنه‌، عکاس‌ ناصرالدین‌شاه،‌ به‌ اروپا رفت‌ و فن‌ عکاسی‌ و گراوورسازی‌ آموخت. مظفرالدین‌شاه ‌در جمادی‌الثانی‌ 1315 قمری/ 1897 م به او لقب ‌عکاس‌باشی‌ داد. مظفرالدین‌شاه‌ و میرزاابراهیم‌ خان، در 1318 قمری/ 1900 م‌ با دستگاه‌ «سینماتوگراف» ‌آشنا شدند، و یکی‌ از نخستین‌ وسایلی‌ که‌ به دستور شاه قاجار در این ‌سفر خریداری شد، دو دستگاه‌ دوربین‌ فیلم‌برداری‌ از نوع‌ «گومون‌» بود، که‌ نخستین بار در روز سه‌شنبه 21 ربیع‌الثانی ‌1318 قمری‌ (‌18 اوت‌ 1900 م/ 27 مرداد 1279 شمسی) در مراسم جشن‌ روز عید گل‌ از آن اسفاده شد. میرزاابراهیم‌ در این روز مأموریت‌ یافت‌ با دوربینی از نوع «گومون‌» فیلم‌برداری کند، و نامِ ‌خود را در تاریخ‌ سینمای‌ ایران‌ به ‌عنوان‌ نخستین ‌فیلم‌بردار سینمای ایران به ثبت‌ برساند. عکاس‌باشی پس از بازگشت به ایران تصاویر متحرک دیگری از اهل دربار گرفت که پاره‌ای از آن‌ها در کاخ گلستان پیدا شد و پس از مرمت در لابراتواری در فرانسه همچنان محفوظ مانده است.

عباس بهارلو