ایران
ايران، روزنامة رسمي و ارگان دولت ايران و از قديمترين روزنامههاي ايران در عصر قاجاريه.
اين روزنامه در 1288ق / 1871م مقارن با اواسط دورة ناصرالدين شاه با مديري محمدحسن خان اعتمادالسلطنه* وزير انطباعات شروع به انتشار كرد. با انتشار روزنامة ايران روزنامههاي ديگر مانند روزنامة علميه، روزنامة دولت ايران و روزنامة ملت سنية ايران تعطيل گرديد. مطالب و نوشتههاي مندرج در روزنامة ايران به عنوان نظريات رسمي دولت ايران به شمار ميرفت و نويسندگان و گزارشگران آن اكثراً از اعضا و كارمندان وزارت انطباعات بودند. در ميان اينان ميتوان از محمدحسين خان ذكاءالملك فروغي، ميرزا علي خان نائيني، ميرزا ابوتراب*، نقاش نامي آن عصر و چند تن ديگر نام برد.
اين روزنامه به قطع بزرگ و چاپ سنگي بود و هر هفته سه شماره از آن در 4 صفحه طبع ميشد. با مرگ اعتمادالسلطنه [در شوال 1313ق] مديريت روزنامه به عهدة محمدباقر خان اديبالملك برادرزادة وي قرار گرفت و همچنان نشر آن ادامه يافت.
مندرجات اصلي اين روزنامه، اخبار ايران و اخبار دول خارجه بود كه البته همة آنها به نوعي سانسور ميشد و منطبق با نظر رسمي دولت تنظيم ميگرديد. مدير روزنامه، اعتمادالسلطنه در سرمقالة شمارة نخستين آن اصول و مرام روزنامه را اعلام داشت و يادآور گرديد كه نويسندگان بايد رعايت ادب روزنامهنگاري را نموده و اخبار و مطالب را به صورت صحيح و با لحن مناسب بنويسند. از اين روزنامه تا سال 1299ق جمعاً 500 شماره منتشر شد اما او مديريت روزنامه را تا هنگام مرگ بر عهده داشت و تا آن زمان 877 شماره روزنامه را منتشر كرد. اين روزنامه همانند روزنامههاي اروپايي پاورقي داشت و در همان شمارة اول مشروح سفر كاپيتان اطراس[1] به قطب شمال با ترجمة محمدحسن [ظاهراً محمدحسن خان اعتمادالسلطنه] در آن به چاپ رسيد. غير از آن پارهاي مسائل علمي براي استفادة عموم از جمله مطالب آموزشي و بهداشتي در روزنامه درج ميگرديد.
مآخذ:
1- روزنامة ايران. [شمارههاي مختلف]؛ صدرهاشمي، محمدصدر. تاريخ جرائد و مجلات ايران. اصفهان: 1327، ج1 / 305-312.
سید علی آل داود