اینترنت

اینترنت، شبکه شبکه‌ها(Network of Networks) یا بزرگراه اطلاعاتی، (Infermation super highway)که گاه به اختصار «نت» خوانده می‌شود.

این شبکه فن‌آوری جدیدی است که با اتصال شبکه‌های رایانه‌ای مستقر در اقصی نقاط جهان رشد یافت و مفهوم تازه «بین شبکه‌ای» یا اینترنت را پدید آورد.

در حال حاضر، مراکز ارائه دهنده خدمات اینترنت در ایران عبارت‌اند از: 1) مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات؛ 2) شرکت ندارایانه؛ 3) مرکز ارتباطات دیتا.

مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات، نخستین سازمانی است که در 1372ش کاری را با هدف همگانی کردن شبکه اینترنت در ایران آغاز کرد و ارتباط تعدادی از مراکز دانشگاهی را با شبکه آموزشی و پژوهشی اروپا(Europe Research Network (EARN)) از طریق دانشگاه وین (اتریش) فراهم ساخت. سرعت خطی که مرکز از مخابرات اجاره کرده بود 9600 بیت در ثانیه (1200 حرف الفبا) بود. نخستین پست الکترونیکی در تاریخ 18 ژانویه 1992م / 28 دی 1370ش از ایران ارسال گردید و این ارتباط موقت حدود یک سال ادامه یافت. در آخرین روزهای سال 1992م، ارتباط دائم ایران با شبکه آموزشی و پژوهشی اروپا برقرار گردید. پس از به هنگام کردن جریان مسیریابی در کل شبکه که در ابتدای هر ماه صورت می‌گرفت، ایران تحت عنوان IREARN رسماً از پنجم ژانویه 1993م / 15 دی 1371ش در شبکه آموزشی و پژوهشی اروپا و در اول فوریه 1994م / 12 بهمن 1372ش، در شبکه اینترنت پذیرفته شد. در اوت همان سال مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات، به عنوان تأمین کننده نام(Name Provider (NP)) و خدمات شبکه اینترنت(Iran Service Provider (ISP)) پذیرفته شد و از اول ماه ژوئن 1995م / 11 خرداد 1374ش نیز مرکز ثبت محلی نشانی‌های اینترنت در ایران شد. در 1373ش، 37 دانشگاه و مؤسسه عالی کشور و بیش از 4000 کاربر حقیقی و حقوقی به این مرکز متصل بوده و از خدمات اینترنت استفاده می‌کرده‌اند.

شرکت ندارایانه (مؤسسه گسترش اطلاعات و ارتباطات فرهنگی ندارایانه). یکی از خدمات این شرکت با نام «ندا ـ یک»، عرضه پست الکترونیکی اینترنت است که پس از دریافت نامه الکترونیکی، آن را بدون وقفه به نشانی مورد نظر ارسال می‌کند و در صورت دریافت نامه‌ای از سوی شبکه اینترنت، آن را تا زمانی که گیرنده به «ندا ـ یک» متصل شود نگاه داشته و پس از اتصال، به رایانه گیرنده منتقل می‌کند. این مؤسسه در سال 1375ش، دارای حدود 2000 کاربر حقوقی و حقیقی مشترک در خدمات پست الکترونیک بوده است.

شرکت ارتباطات دیتا، وابسته به وزارت پست و تلگراف و تلفن است که، در سال 1370ش با همکاری شرکت فرانسوی آلکاتل اقدام به تأسیس شبکه دیتا با پروتکل X.25 تحت نام «ایران پک»(Iran Pac) کرد. هم اکنون تجهیزات فاز اول آن در سی و پنج شهر کشور نصب شده و مورد بهره‌برداری قرار گرفته است. این شبکه کل کشور را پوشش و از چهار دروازه اصلی() به شبکه‌های عمومی اطلاع‌رسانی[8] کشورهای فرانسه، امریکا، و کره به صورت مستقیم و به بقیه کشورها به صورت ترانزیت متصل است. طرح شبکه دیتا نیز یکی از طرح‌های بخش شبکه مرکز مخابرات است که فعالیت خود را از سال 1377ش آغاز کرده است و هدف آن مطالعه و بررسی شبکه‌های دیتا و فن‌آوری‌های نوین شبکه و ارائه راه حل برای توسعه و پیشرفت امور ارتباطات داده‌ای در کشور است.

سازمان‌های دیگری نیز همچون صدا و سیما، داده‌پردازی، ایزایران، سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی، و شرکت خدمات انفورماتیک، استفاده از اینترنت را درون سازمان‌های خود و برای محققان و اساتید دانشگاه‌ها امکان‌پذیر کرده‌اند. امروزه تدوین ضوابط فعالیت شرکت‌های ارائه‌کننده خدمات اینترنت و شرایط استفاده از آن در دستور کار شورای عالی اطلاع‌رسانی قرار گرفته است. شورای عالی انقلاب فرهنگی در آذر 1380ش مقررات و ضوابط استفاده از شبکه‌های رایانه‌ای را تصویب و به ارگان‌های اجرایی ابلاغ کرده است.

مآخذ

تلخیص نرگس نشاط

[6].

[7].

[8]. Public Data Network

اینترنت، بزرگراه اطلاعاتی جهانی برای برقراری ارتباط میان شبکه‌های رایانه‌ای،[1] که گاه به طور اختصار «نت» خوانده می‌شود، شبکه‌ای است که از قرارداد کنترل انتقال/ قرارداد اینترنت (تی. سی. پی/ آی. پی[2]) استفاده می‌کند. این شبکه فن‌آوری جدیدی است که با اتصال شبکه‌های رایانه‌ای مستقر در اقصی نقاط جهان رشد یافته است.¹

در حال حاضر، مراکز ارائه دهنده خدمات اینترنت در ایران عبارتند از: 1)مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات؛ 2) شرکت ندا رایانه؛ 3) مرکز ارتباطات دیتا.

مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات. این مرکز نخستین سازمانی است که به همگانی کردن شبکه اینترنت در ایران پرداخت. کار این مرکز در 1372ش  آغاز شد² و ارتباط تعدادی از مراکز دانشگاهی را با شبکه آموزشی و پژوهشی اروپا از طریق دانشگاه وین (اتریش) فراهم ساخت. سرعت خطی که مرکز از مخابرات اجاره کرده بود 9600 بیت در ثانیه (1200 حرف الفبا) بود و هزینه ارتباط دانشگاه‌ها را نیز وزارت فرهنگ و آموزش عالی می‌پرداخت. نخستین پست الکترونیکی در تاریخ 18 ژانویه 1992م از ایران ارسال گردید و این ارتباط موقت حدود یک سال ادامه یافت. در آخرین روزهای 1992م، ارتباط دائم ایران با شبکه آموزشی و پژوهشی اروپا [3]برقرار گردید و پس از به هنگام کردن جریان مسیریابی در کل شبکه که در ابتدای هر ماه صورت می‌گرفت، ایران تحت عنوان IREARN رسماً از پنجم ژانویه 1993م در شبکه آموزشی و پژوهشی اروپا و در اول فوریه 1994م، در شبکه اینترنت پذیرفته شد. مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات، سپس در اوت همان سال به عنوان تأمین کننده نام [4]و خدمات شبکه اینترنت [5] پذیرفته شد و از اول ماه ژوئن 1995م نیز مرکز ثبت محلی نشانی‌های اینترنت در ایران شد.² در 1373ش، 37 دانشگاه و مؤسسه عالی کشور و بیش از 4000 کاربر حقیقی و حقوقی به این مرکز متصل بوده و از خدمات اینترنت استفاده می‌کرده‌اند.³

شرکت ندا رایانه (مؤسسه گسترش اطلاعات و ارتباطات فرهنگی ندا رایانه). یکی از خدمات این شرکت با نام «ندا- یک»، عرضه پست الکترونیکی اینترنت است که پس از دریافت نامه الکترونیکی، آن را بدون وقفه به نشانی مورد نظر ارسال می‌کند و در صورت دریافت نامه‌ای از سوی شبکه اینترنت، آن را تا زمانی که گیرنده به "ندا- یک" متصل شود نگاه داشته و پس از اتصال، به رایانه گیرنده منتقل می‌سازد. این مؤسسه در 1375ش، دارای حدود 2000 کاربر حقوقی و حقیقی مشترک در خدمات پست الکترونیک بوده است.⁴

شرکت ارتباطات دیتا. به منظور ایجاد شبکه‌ای ملی و عمومی ویژه ارتباطات رایانه‌ای، شرکت ارتباطات دیتا وابسته به وزارت پست و تلگراف و تلفن، در 1370ش با همکاری شرکت فرانسوی الکاتل اقدام به تأسیس شبکه دیتا با پروتکل x.25 تحت نام «ایران پک» [6]کرد، که هم اکنون تجهیزات فاز اول آن در سی و پنج شهر کشور نصب شده و مورد بهره‌برداری قرار گرفته است. این شبکه کل کشور را پوشش می‌دهد و از چهار دروازه اصلی با شبکه‌های عمومی اطلاع‌رسانی کشورهای فرانسه، امریکا، و کره به صورت مستقیم و به بقیه کشورها به صورت ترانزیت متصل است.⁵

طرح شبکه دیتا نیز یکی از طرح‌های بخش شبکه مرکز مخابرات است که فعالیت‌ خود را از 1377ش آغاز کرده است و هدف آن مطالعه و بررسی شبکه‌های دیتا و فن‌آوری‌های نوین شبکه و ارائه راه حل برای توسعه و پیشرفت امور ارتباطات داده‌ای در کشور است.⁶

سازمان‌های دیگر. پس از مراکز مورد اشاره، سازمان‌های دیگری همچون صدا و سیما، داده‌پردازی، ایزایران، سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی، و شرکت خدمات انفورماتیک، استفاده از اینترنت را درون سازمان‌های خود و همچنین برای محققان و اساتید دانشگاه امکان‌پذیر ساختند. به هر حال، ورود اینترنت به ایران و گسترش آن کاملاً خود جوش بوده است. با تأسیس شورای عالی اطلاع‌رسانی، تدوین ضوابط فعالیت شرکت‌های ارائه‌ کننده خدمات اینترنت و شرایط استفاده از آن در دستور کار آن شورا قرارگرفته است. آخرین مصوبه در مورد مقررات و ضوابط استفاده از شبکه‌های رایانه‌ای توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی در آذر 1380ش به ارگان‌های اجرایی ابلاغ گردیده است.⁷

مآخذ:

1.    "The Internet". Encyclopedia of Library and Information Science, Vol, 22, pp. 236-265.

2.    سپهری‌راد، محمد. «وضعیت اینترنت در ایران در گفت و گو با دبیر شورای عالی انفورماتیک»، پژوهش و سنجش. س هفتم، 21 و22 (بهار و تابستان1379)، ص80-90.

3.    نقیب‌زاده مشایخ، ابراهیم. «اتصال ایران به شبکه‌های رایانه‌ای جهانی». ماهنامه گزارش رایانه، (اسفند 1376)، ص59.

4.    «اتصال چهار دانشگاه دیگر به شبکه»، اخبار مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات، 2 (تابستان1373)، ص8.

5.    «مؤسسه گسترش اطلاعات و ارتباطات فرهنگی ندا رایانه»، اطلاع. 6 (اردیبهشت1375)، ص10-11.

6.    «طرح شبکه دیتا». پژوهش‌نامه مرکز مخابرات ایران. س. اول، 4 (مهر1378)، ص11.

7.    شورای عالی انقلاب فرهنگی. «مقررات و ضوابط شبکه‌های اطلاع‌رسانی رایانه‌ای»، 15/8/1380.

نرگس نشاط

---

[1]. Information super

[2]. TCP/IP

[3]. Europe Research Network (EARN)

[4]. Name Prorider (NP)

[5]. Iran Service Provider (ISP)

[6]. Iran Pac