میرزاده عشقی

عشقی، میرزاده، محمدرضا فرزند سیدابوالقاسم كردستانی معروف به میرزاده عشقی شاعر و روزنامه‌نگار انقلابی عصر حاضر در 12 جمادی‌الثانی 1312ق در همدان زاده شد. تحصیلات مقدماتی را در همان شهر در مدارس الفت و آلیانسن شروع و زبان فرانسه را به خوبی فرا گرفت. اما در حین آن، تحصیل را رها كرد و به كار در یك تجارت‌خانه پرداخت. در حوادث جنگ جهانی اول همراه با گروه مهاجرین عازم تركیه شد و چند سال در آن‌جا زندگی كرد. در آن كشور منظومه‌ای به نام «نوروزی نامه» سرود و همانجا چاپ كرد. سپس از راه عراق به ایران بازگشت و اپرای «رستاخیز سلاطین ایران» را در خرابه‌های مدائن نوشت.

عشقی شاعر و روزنامه‌نگار بود. در جوانی روزنامه موسوم به «نامه عشقی» را در 1333ق در همدان انتشار می‌داد. پس از سفر و اقامت در تهران در صف طرفداران حزب سوسیالیست درآمد و با وثوق‌الدوله رئیس الوزرای عاقد قرارداد معروف ایران و انگلیس به نبرد مطبوعاتی پرداخت و در اثر آن به زندان افتاد. با وقوع كودتای 1299 به طرفداری از سیدضیاء پرداخت و او را آزادكننده ایران می‌پنداشت. عشقی در 1339ق روزنامه «قرن بیستم» را دایر كرد و اولین شماره آن را در 27 شعبان همین سال منتشر نمود. پس از چند وقت آن را تعطیل كرد و سپس در ذیقعده 1342ق به انتشار مجدّد آن اقدام نمود.

عشقی روزنامه‌نگاری سرسخت و انقلابی بود. روزنامه او بارها توقیف شد و سرانجام خود او را روز آخر ذیقعده 1342ق [12 تیر 1303ش] به اشاره سردارسپه در خانه خویش ترور كرده و اندكی بعد او درگذشت. ضارب را نخست دستگیر كردند اما بعداً آزاد شد.

از عشقی آثار متعدد چون «تئاتر قربان‌علی كاشی»، «ایده‌آل عشقی»، «قطعه هفت‌بند كفن سیاه» و اشعار و دست نوشته‌های بسیار بر جای‌ماند، كه همه ‌آن‌ها به اهتمام علی‌اكبر مشیرسلیمی در دیوانش جمع‌آوری و به چاپ رسیده است.

کتابشناسی

فاطمه ارغوان یغمایی