آداب الملوک
آداب الملوك
عنوان مشترك كتابهايي در ادب فارسي كه موضوع آنها حكمت عملي است و براي آموزش شاهان، شاهزادگان و وزيران نوشته شدهاند. اين گونه آثار كه در غرب «آيينة شهرياران» (miror of princes) نام گرفتهاند، ريشة ايراني دارند و نخست به مثابة بخشي از ميراث فرهنگي ايران باستان از راه ترجمة كتابهايي از زبان پهلوي به زبان عربي به حوزة فرهنگ اسلامي راه يافتند و با آن سازگار شدند و در اصطلاح عربي عنوان «ادب» يافتند و در ادبيات فارسي عنوانهاي گوناگوني چون سيرالملوك، سياست نامه، آداب الملوك و مانند آنها يافتند. آدب الملوكها، نه فلسفة سياسياند و نه نظرية حكومت، بلكه دربارة هنر حكمراني نوشته شدهاند و بر فرضية دولت متمركز و فرمانرواي مستبد استوارند. نويسندگان آنها معمولاً مرداني كار آزمودهاند كه حاصل تجربههاي خود را با اصول اخلاقي و دستورهاي ديني درآميخته و آن را به صورت اثري براي آموزش فرمانروايان به يادگار گذاشتهاند. از مهم ترين كتابهايي كه عنوان آداب الملوك دربارة آنها صادق است ميتوان قابوس نامه عنصرالمعالي كيكاوس بن اسكندر بن قابوس، سيرالملوك / سياست نامه خواجه نظام الملك، نصيجة الملوك امام محمد قزويني، سلوك الملوك روزبهان خنجي اصفهاني، تاريخ فيروزشاهي ضياءالدين برني را نام برد.
تلخيص از: «آداب الملوك»، اصيل، فرهنگنامة ادبي فارسي، به سرپرستي انوشه، ص 6ـ 7.