آداب الملوک
عنوان مشترک کتابهایی در ادب فارسی که موضوع آنها حکمت عملی است و برای آموزش شاهان، شاهزادگان و وزیران نوشته شدهاند. این گونه آثار که در غرب «آیینه شهریاران» (miror of princes) نام گرفتهاند، ریشه ایرانی دارند و نخست به مثابه بخشی از میراث فرهنگی ایران باستان از راه ترجمه کتابهایی از زبان پهلوی به زبان عربی به حوزه فرهنگ اسلامی راه یافتند و با آن سازگار شدند و در اصطلاح عربی عنوان «ادب» یافتند و در ادبیات فارسی عنوانهای گوناگونی چون سیرالملوک، سیاست نامه، آداب الملوک و مانند آنها یافتند. آدب الملوکها، نه فلسفه سیاسیاند و نه نظریه حکومت، بلکه درباره هنر حکمرانی نوشته شدهاند و بر فرضیه دولت متمرکز و فرمانروای مستبد استوارند. نویسندگان آنها معمولاً مردانی کار آزمودهاند که حاصل تجربههای خود را با اصول اخلاقی و دستورهای دینی درآمیخته و آن را به صورت اثری برای آموزش فرمانروایان به یادگار گذاشتهاند. از مهم ترین کتابهایی که عنوان آداب الملوک درباره آنها صادق است میتوان قابوس نامه عنصرالمعالی کیکاوس بن اسکندر بن قابوس، سیرالملوک / سیاست نامه خواجه نظام الملک، نصیجه الملوک امام محمد قزوینی، سلوک الملوک روزبهان خنجی اصفهانی، تاریخ فیروزشاهی ضیاءالدین برنی را نام برد[۱].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ تلخیص از: «آداب الملوک»، اصیل، فرهنگنامه ادبی فارسی، به سرپرستی انوشه، ص 6ـ 7.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
تلخیص ابوالقاسم رادفر