آريوبرزن
آريوبرزن، پسر اَرتباز و سردار بزرگ داريوش سوم هخامنشي330 ق.م.1
مدافع دربند فارس (تنگتكاب، دروازة پارس) كه در برابر اسكندر مقدوني با بيست و پنج هزار سرباز پارسي آخرين مدافعة منسجم را انجام داد.2
وجود معبر باريك كه دو طرف آن را كوه فرا گرفته بود به ايرانيان امكان داده بود تا با غلطانيدن سنگهاي بزرگ بر روي سپاهيان اسكندر مانع از عبور آنان گردند.3
سرانجام چوپاني راه انحرافي را به اسكندر نشان داد كه با وحشت بسيار مقدونيها موفق شدند پشت سر مدافعان رخنه كنند.4
آريوبرزن و باقيماندة سپاهش (چهل سوار و پنجهزار پياده) براي حفظ پايتخت هخامنشي به حركت درآمدند و چون خود را در محاصره ديدند بيپروا به مقدونيان حمله كردند5 و از محاصره جستند امّا سپاه ديگر اسكندر زودتر به مقصود رسيده بود.6
آريوبرزن و يارانش در اين جنگ كشته شدند ليكن از بزرگترين قهرمانان تاريخ ايران بهشمار ميروند.
مآخذ:
- رجبي، پيوند. هزارههاي گمشده. ج3، نشرتوس، 1381، ص161-160.
- پيرنيا، حسن. تاريخ ايران باستان. تهران: افراسياب، 1380، ج2، ص1271.
- The cambridge History of Iran , 1993, v.2, P. 388.
- پلوتارك. حيات مرداننامي. ترجمة رضا مشايخي، تهران: علمي و فرهنگي، 1369، ج2، ص455 و 456؛ اولويش ويلكن، اسكندر مقدوني. ترجمة حسن افشار، تهران: مركز ، 1376، ص192.
- داندامايف، محمد. آ. تاريخ سياسي هخامنشي. ترجمة خشايار بهاري، تهران: كوثر، 1382، ص366.
- فراي، ريچارد. ن، تاريخ باستاني ايران. ترجمة مسعود رجبنيا، تهران: علمي و فرهنگي1378، ص229، بند68.
کوروش صالحی