بابا افضل
بابا افضل، افضلالدین محمد بن حسن مَرَقی کاشانی، حکیم، عارف و شاعر ایرانی نیمه دوم سده 6 و نیمه نخست سده 7ق / ؟ م وی به ویژه به سبب داشتن اثار فلسفی به زبان فارسی و نیز سرودههایش در ایران اوازهای بلند دارد. با این همه، شرح زندگانی وی چندان روشن نیست. سهم باباافضل در خدمت به فرهنگ ایرانی بیش از همه در حوزه ادبیات است. وی یکی از بزرگترین شاعران درمیان حکمای مسلمان شمرده میشود و میتوان او را یکی از دو یا سه تن از برجستهترین رباعی سرایان دانست.
تخلّص وی «افضل» بوده است و در بیشتر رباعیاتش، اندیشههای حکمی، به ویژه هشدار به ناپایداری جهان و ذکر حقایق عرفانی به چشم میخورد[۱]. وی در رباعیاتش بر خلاف دیدگاه نسبیگرای خیام، از منظری یقینی سخن میگوید که حاصل دانشی یگانه است[۲].
از ویژگیهای آثار او، فارسینویسی و شیوه ممتاز و یگانه در نثر فارسی است که نوشتههایش را به آثار کهن فارسی نزدیک ساخته است. فارسینویسی او بر خلاف فیلسوفانی همچون خواجه نصیرالدین یا ابنسینا، از روی ترجیح شخصی و نه به خواست دیگران بوده است. در ترجمه و جایگزینی واژههای فلسفی به زبان فارسی، کار او با کوشش ابنسینا در دانشنامه علایی قابل مقایسه است. با این تفاوت که باباافضل به جنبههای زیبایی شناختی کاربرد لغات، اهتمام بیشتری نشان داده است. در این میان، ترجمه او از رساله نفس ارسطو را میتوان نمونه ممتازی از ترجمه و نگارش فلسفی به زبان فارسی محسوب کرد[۳]. عرض نامه، جامعالحکمه و ره انجام نامه از جمله آثار منثور اوست.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
امیر حسین ساکت اف