خلافت

خلافت، اصطلاحی حكومتی، عرفانی. خلافت به معنای «جانشینی» است و واژه «خلیفه» كه لقب رئیس امت اسلامی است، از آن مشتق می‌شود. خلیفه نامی است كه جانشینان پیامبر اسلام را بدان می‌خواندند و منظور از آن خلیفه و جانشین رسول الله است. از نظر شیعیان، خلافت بر حق، همان مقام «امامت^*» و «ولایت^*» است. نزد حكما و عرفا، مقام خلافت، از آنِ حقیقت محمدیه^* است. عالم سراسر جلوه‌های اسماء الهی‌ست و حقیقت محمدیه واسطه‌ای است كه فیض الهی را به موجودات عالم می‌رساند. صورت و ظاهر عالم، به واسطه صورت خارجیه آن و باطن عالم، به واسطه باطن آن، شكل می‌یابد.

پیامبر(ص) نظر به جنبه انسانی و بشری‌اش، عبد و مربوب است ولی نظر به حقیقتش منشاء و مصدر همه عوالم ارواح و اجسام. پس برای اوست همه اسماء و او هر طور كه بخواهد در این عوالم تصرف می‌كند. خلافت و احیاء و امامت و لطف و قهر و همه صفات برای اوست تا در عالم و در نفس خود تصرف كند. و بالجمله ربوبیت او نسبت به این عالم به واسطه صفات الهی است. خلافت بر دو قسم است، خلافت صغری كه امامت و ریاست ظاهری است و خلافت كبری به معنای امامت و ریاست باطنی.

نیز نگاه کنید به

• حقیقت محمدیه
• امامت
  

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

اصغر دادبه