ابویوسف یعقوب بن اسحاق کندی
کندی، ابویوسف یعقوب بن اسحاق، د. میان 252 تا 260ق/ 866 تا 873م، مشهور به فیلسوف العرب. خاندان او از امیران عرب بودند که مقیم بصره شدند و کندی به بغداد رفت و در آن‌جا بالید و در فلسفه و علوم رایج عصر استاد و نام‌آور شد[۱]. کندی نزد مأمون و معتصم، که در زمان ایشان عقل‌گرائی معتزله رواجی داشت، تقرّب یافت و معلم احمد پسر معتصم گردید. اما در دوران متوکل ظاهراً گرفتار بی‌مهری خلیفه شد[۲].
کتاب‌های بسیاری در علوم مختلف مانند فلسفه و طب و نجوم و ریاضیات و غیره به کندی نسبت داده شده است و صورتی که ابن ندیم از آن‌ها ارائه کرده چندین صفحه بزرگ را در برمی‌گیرد[۳]. برخی از این آثار به لاتینی ترجمه شده‌اند. پس از آن‌که آثار فلسفی کندی در دوره معاصر کشف شد و به چاپ رسید، سبک نگارش او در فلسفه به لحاظ استحکام و قوت بیان مورد انتقاد محققان قرار گرفت و برخی کوشیدند با استناد بر این‌که نثر فلسفی عربی هنوز در اغاز راه بوده آن را توجیه کنند[۴].
مورخان علم و فلسفه کلاسیک اسلامی نیز انتقادهائی بر او وارد کرده بودند چنان‌که آثار او را، با وجود اقرار به علمش، فاقد اسلوب نگارش تحلیلی و منطقی توصیف کرده‌اند[۵][۶]. آثار فلسفی کندی با نام رسائل الکندی الفلسفیه، به کوشش محمد عبدالهادی ابوریده، قاهره، 1369ق/ 1950م، و برخی نیز به وسیله دیگران به چاپ رسیده است.
اهمیت کندی در فلسفه اسلامی در این است که برای نخستین بار به تفکر نسبتاً جامعی درباره مسائل فلسفه دست زد و در کنار آن به علوم نیز پرداخت و این، صرف نظر از محتوای اندیشه او، چونان سنتی در فلسفه اسلامی دنبال شد. در زمان کندی آثار بسیاری به صورت پراکنده و تک نگاری به وسیله مترجمان از یونانی و سریانی به عربی درآمده بود. حتی خود او را نیز از جمله مترجمان و ویراستاران ترجمه‌ها شمرده‌اند. تفکر فلسفی نیز به طور غیرمتمرکز و موردی نزد برخی از معتزله و اندیشمندان مستقل آغاز شده بود که تنها منقولاتی از آنان باقی مانده است.
کندی در چنین زمینه‌ای دست به نگارش اندیشه‌های فلسفی خود زد و در آن‌ها نه تنها به فلسفه رسیده از یونان پرداخت بلکه خود نیز چیزهائی بر ان افزود و پس از او بود که فلسفه از نوعی رسمیت و رواج در نزد متفکران مسلمان برخوردار شد تا به اوج‌های خود در اندیشه فارابی و ابن‌سینا و دیگران دست یافت. از آثار مهم او رساله فی العقل است که نخستین اثر در عالم اسلام در این موضوع به شمار می‌رود.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ قفطی، جمال‌الدین علی. اخبار العلما باخبار الحكما. مصر: 1326ق، ص. 240- 241.
- ↑ الاهوانی، احمدفواد. «الكندی». ترجمه رضا ناظمی، در تاریخ فلسفه در اسلام، به كوشش م.م. شریف، تهران: 1362، 1/594.
- ↑ ابن‌ندیم. الفهرست. به كوشش رضا تجدد، تهران: 1350، 315- 320.
- ↑ سیف، انطوان. الكندی. بیروت: 1985م، 36- 41 و بعد.
- ↑ قفطی، جمال‌الدین علی. اخبار العلما باخبار الحكما. مصر: 1326ق، ص. 241.
- ↑ قاصی‌صاعد اندلسی. التعریف بطبقات الامم. به كوشش غلامرضا جمشیدنژاد اول، تهران: 1376، ص221.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
منوچهر پزشک