ابوالحسن علی بن احمد نَسَوی
نَسَوی، ابوالحسن علی بن احمد (393 -493 ق / ؟ م) ریاضیدان و منجم.
در ری زاده شد. از هشت سالگی به نگهداری پرندگان شكاری پرداخت و علاقهاش به این كار او را به سپاهیگری و خدمت پادشاهان كشاند.1 در هندسه چندان زبردست بود كه نصیر الدین طوسی* او را الاستاد المختص نامیده بود كه به صورت Doctor Almochtasso به متون لاتینی راه یافته است.2، 3، 4 بیشتر آثارش به لاتینی و زبانهای اروپایی ترجمه شده است. از پیشروان بهرهگیری از كسرهای اعشاری بود[3، 4، 5]. شگفت آنكه ناصر خسرو او را در علم حساب كم اطلاع برشمرده است.5
آثار: 1) بازنامه، به فارسی دربارة فن نگاهداری مرغان شكاری كه در 70 سالگی نوشته است. 2) المقنع فی الحساب الهندی، نسوی نخست آنرا به زبان فارسی نوشت و سپس به عربی ترجمه كرد. روایت فارسی كه متأسفانه به دست ما نرسیده كهنترین رسالة حساب فارسی به شمار میرود. متن عربی به زبانهای فرانسه، آلمانی و روسی ترجمه و به فارسی شرح شده است.3، 4، 5
مآخذ:
1- نسوی. باز نامه. به تصحیح علی غروی، تهران: 1354، ص1.
2- نصیرالدین طوسی. تحریر ماخوذات، حیدر آباد دكن: 1359ق، ص1.
3- قربانی، ابوالقاسم. نسوی نامه. تهران: 1351، ص 19-20- 26.
4- كرامتی، یونس. كارنامة ایرانیان. تهران: 1380، ص 111.
5- كرامتی، یونس. نقدی بر مقالة آقای محمد باقری، نامة فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شمارة 3، پاییز 74؛ ص 177-179.
فریبا پات