هایک کاراکاش
كاراكاش، هایك. (1311 یا1313ق/ 1893 یا 1899م- 1339ش)، روزنامهنگار، بازیگر و كارگردان تئاتر.
در آذربایجان روسیه به دنیا آمد. در دوران كودكی با پدرش كه دبیر بود، به ایران مهاجرت كرد.1 همزمان با تحصیل در مدرسه «سنلویی» تهران وارد عرصه نمایش شد و در گروههای تئاتر ارامنه به فعالیت پرداخت. به زبانهای ارمنی و فرانسوی تسلط و به زبان روسی و انگلیسی آشنایی داشت.
كاراكاش، از سال 1296 ش، نشریه طنز «یویوح» و سپس از 1309ش هفته نامهی «ورادزنوند» را كه بعدها روزانه شد، منتشر میكرد.2
چند سال پیش از آغاز سده 14 ش، گروه نمایشی جمعیت راه نو را برای نمایشهای غیرسنتی تأسیس كرد.3
پس از تأسیس شركت كمدی ایران به آن پیوست. پس از اینكه گروه ایران جوان رامسیو تریان تشكیل داد، به آن پیوست و با اعضای گروه، ذبیح بهروز، علی اكبر سیاسی، رضا كمال شهرزاد، حسن مقدم ولرت همكاری میكرد.4
در 1314 ش كه هنرمندانی از روسیه برای اجرای نمایش به ایران آمدند، كاراكاش با آنها به عنوان بازیگر و مترجم كار میكرد.5
او سالها در هنرستان هنرپیشگی تهران تدریس میكرد و در تماشاخانه تهران و تئاتر فردوسی كارگردانی چندین نمایشنامه را بر عهده داشت. از جمله نمایشنامههایی كا كاراكاش كارگردانی یا در آنها بازی كرده است میتوان «كوچولو موچولو»، «عمو رجب بچه شده»، «نامزدبازی امیر»، «عدالت را كجا باید پیدا كرد»، «ختر فداكار» و «دختر قرن بیستم» را نام برد.6
منابع و مأخذ:
1- پست تهران (سینمایی): شماره مخصوص، سال دوم، شماره 51، بدون تاریخ (احتمالاً نیمه اول دههی 1330ش) ص25.
2- اسكویی، مصطفی: سیری در تاریخ تئاتر ایران، تهران، نشر آناهیتا- اسكویی، چاپ اول 1378، صص 306 و 307.
3- گوران، هیوا: كوششهای نافرجام (سیری درصدر سال تیآتر ایران)، تهران، انتشارات آگاه، 1360، ص 120؛ شهریاری، خسرو، كتاب نمایش. تهران: امیركبیر، 1365، 415.
4- شهریاری، همان، 431.
5- پست تهران: سال دوم، شماره 51، همان، ص 25.
6- اسكویی، مصطفی: سیری در تاریخ تئاتر ایران، همان، ص 307، پست تهران: شماره 51، همان، ص 25.
محمود عزیزی