تاریخ روزنامه نگاری ایرانیان
تاریخ روزنامهنگاری ایرانیان، اثری مهم و محققانه و یكی از جدیدترین پژوهشها در زمینة تاریخ تحلیلی مطبوعات ایران.
نویسندة این كتاب دكتر ناصرالدین پروین از اساتید ایرانی متخصص در روزنامهنگاری كه در اروپا اختصاصاً به تحقیق در باب پیشینة نشریات ایران میپردازد. این اثر مشتمل بر چند مجلد خواهد بود كه تاكنون دو جلد آن جزو انتشارات مركز نشر دانشگاهی به طبع رسیده و مجلدات دیگر در دست ویرایش و یا تدوین است. مباحث مهم جلدهای منتشر شده را میتوان به شرح زیر خلاصه نمود: جلد اول: تاریخچة روزنامهنویسی ایرانی از آغاز پیدایش این رشته تا پایان عصر ناصری. در آغاز كتاب از سابقة روزنامهنگاری در كشورهای اروپایی سخن رفته و سپس به شرح پیدایش روزنامههای فارسی زبان در شبه قارة هند توجه نموده است. در اینجا نخست به موضوع روزنامهنگاری فارسی در بنگال و سپس به كشور هند در میانة سالهای 1253 تا 1293ق پرداخته است. در سال 1253ق به فرمان حكمران انگلیسی هند، استفاده از زبان فارسی در شبه قاره ممنوع شد لیكن به رغم این ممنوعیت روزنامههای فارسی همچنان در هند تا سالها بعد انتشار یافتند.
قسمت دوم جلد نخست به گزارش روزنامهنگاری در ایران و شروع آن از عصر محمدشاه و تشریح اوضاع اقتصادی و اجتماعی این دوران اختصاص یافته است. رونامهنگاری در عصر ناصرالدین شاه، تأسیس روزنامة وقایع اتفاقیه، سایر روزنامههای عصر ناصری، بررسی شخصیت محمدحسن خان اعتمادالسلطنه وزیر انطباعات عصر ناصری و روزنامههایی كه منتشر كرده از دیگر مباحث این مجلد است.
جلد دوم ادامة مجلد پیشین است و در موضوع «بحران آزادی» و حاوی مقدمه، بیست و چهار فصل و یك فصل پایانی است. از موضوعات مهم این جلد: زمینهها و نظام مطبوعاتی دورة مظفری، تاریخچة روزنامهها و مجلهها، تاریخچة روزنامههای برون مرزی، قوانین مطبوعات، روزنامههای پایتخت و شهرستانها، مطبوعات طنز و كاریكاتور، روزنامههای غیر فارسی ایران و چاپخانهها است و در آخر كتاب اولین قانون مطبوعات ایران به عنوان پیوست كتاب به طور كامل آورده شده است.
تاریخ روزنامهنگاری ایرانیان با سبكی علمی و تبویب صحیح نگاشته شده و اثری مستند است و نویسنده منابع و مآخذ خود را به دقت تعیین كرده و در ذیل صفحات نشان داده است.
مآخذ:
1- پروین، ناصرالدین. تاریخ روزنامهنگاری ایرانیان. دو مجلد، تهران: مركز نشر دانشگاهی، 1379.
سیدعلی آل داود