کاوه
کاوه، نشریه سیاسی، ادبی و اجتماعی. کاوه به مدیریت سیدحسن تقیزاده سیاستمدار نامی معاصر ایران (1296ق / 1878م ـ 1346ش) در دو دوره با خط مشی متفاوت در برلین انتشار یافت. نخستین شماره دوره قدیم روز دوشنبه 18 ربیعالاول 1334ق/ 24 ژانویه 1916م و آخرین شماره 15 ذیقعده 1337 / 18 اوت 1919م انتشار یافته است. از کاوه در این دوره مجموعاً در طی چهار سال 35 شماره منتشر شده و ترتیب انتشار دو هفته یکبار بوده است.
دوره جدید پس از اتمام جنگ جهانی اول با انتشار شماره 36 در غرّه جمادیالاول 1338ق / 21 فوریه 1920 آغاز شد و آخرین شماره آن در اول ربیعالثانی 1340ق / 2 دسامبر 1921 منتشر گردید. کاوه این بار به صورت یک مجله جدّی علمی و ادبی درآمد.1 علت تأسیس کاوه آن بود که سیدحسن تقیزاده بنا به دعوت دولت آلمان و به منظور مبارزه سیاسی با روس و انگلیس از آمریکا به برلین آمد و ریاست گروهی از ایرانیان مقیم اروپا را بر عهده گرفت که عنوان «کمیته ملیّون ایران» داشت. یکی از وظایف این کمیته، انتشار روزنامه کاوه بود که در دوره دوم انتشار نام مجله به آن داده شد. کاوه در دوره اول کاملاً جنبه سیاسی و تبلیغاتی داشت، لیکن گاه مطالب ادبی هم در آن به چاپ میرسید.2 پس از شکست آلمان در جنگ جهانی اول تقیزاده خط مشی کاوه را تغییر داد و آن را به صورت ادبی و تاریخی درآورد و تنها در سر مقالههای آن مسائل و موضوعات سیاسی و اجتماعی را مطرح میکرد. درین سرمقالهها، تقیزاده به صراحت از عقاید سیاسی خود دفاع میکرد.3
از مندرجات مهم کاوه، نقد و معرفی کتابهای اروپایی در باب ایران بود. این مقالات را بیشتر محمدعلی جمالزاده مینوشت و در بخشی تحت عنوان «بهترین تألیفات فرنگیها درباره ایران» به چاپ میرساند. در دوره جدید کاوه مخصوصاً مقالات ادبی و تاریخی بسیار مفیدی به چاپ رسیده است.
در تدوین این مقالات شیوه صحیح پژوهشهای ادبی و تاریخی به روش محققان اروپایی اعمال گردید، به قراری که این مقالات الگو و نمونه خوبی برای محققان ایران گردیده بود. از رسالات و آثاری که به ضمیمه مجله کاوه به چاپ رسیده باید از تاریخ روابط ایران و روس به قلم جمالزاده نام برد.4 در دوره جدید کاوه همچنین مقالاتی با امضای مستعار محصّل به قلم تقیزاده در باب احوال مشاهیر شعرای ایران به طبع رسیده است.5
کاوه به رغم سیاسی و تبلیغاتی بودنش در دوره نخست، از حیث تنظیم موضوع و سیاق گفتار و جنس کاغذ و چاپ و حروف و قطع و تجلید ممتاز بود و در میان مطبوعات ایران نظیر نداشت. به این سبب در داخل کشور مورد توجه و علاقه مردم صاحب ذوق قرار گرفت.
مآخذ:
1. آرینپور، یحیی. از صبا تا نیما. تهران: زوار، 1375، ج2/ 231-233؛
2. همان، ج2، ص 231؛ افشار، ایرج. «مقدمه بر چاپ دوم کاوه»، مجله یغما، س 30، ش3، خرداد 1356، ص147.
3. افشار. همانجا.
4. همو. ص 152.
5. آرینپور. همان. ج 2، ص 233.
6. محیط طباطبایی، محمد. «مطبوعات و اقبال آشتیانی»، مجموعه گفتارهایی درباره چند تن از رجال ادب و تاریخ ایران. به کوشش قاسم صافی، تهران: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، 1357، ص141.
ابوالحسن آل داود