تفتان

تفتان، کوهی آتش‌فشانی در 99 کیلومتری جنوب ـ جنوب‌شرقی زاهدان و 45 کیلومتری شمال شهر خاش^[۱].

قله آن با '50 ْ61 - '15 ْ61 طول شرقی و '30 ْ28 - '5 ْ28 عرض شمالی^[۲] مرتفع‌ترین نقطه استان سیستان و بلوچستان است. پیدایش تفتان را باید از وقایع مهم اواخر دوران سوم زمین‌شناسی در مشرق ایران به حساب آورد. این کوه آتش‌فشان یکی از بلند‌ترین کوه‌های مشرق ایران است. ارتفاع بلندترین نقطه آن از سطح دریا 4050 متر و نسبت به زمین های اطراف حدود 2600 متر برجسته‌تر است^[۳].

کوه تفتان در محل به نام چهل تن معروف است^[۴]این کوه از دو قلّه مهم به نام زیارت کوه و مادر کوه تشکیل شده و قلّه‌های کوچک‌تری نیز به نام‌های شهسواران، سیاه‌بندان، خارستان و انجیرک و غیره نیز در آن به چشم می‌خورد^[۵]. آتش‌فشان تفتان در حال حاضر در شرایط نیمه ‌فعال به سر می‌برد و مقدار زیادی از گازهای زرد و سفید رنگ از آن متصاعد می‌گردد ^[۶]و در اطراف آن چشمه‌های آب گرم دیده می‌شود^[۷]. پیرامون کوه تفتان دره‌های متعددی وجود دارد که آب‌های قسمت‌های شمالی و شرقی آن به رود میرجاوه می‌ریزد و آب دره‌های جنوبی آن به دره خاش سرازیر می‌شود. به سبب ارتفاع بسیار و دره‌های پرآبی که این کوه در آن منطقه گرم و سوزان دارد، در فصل تابستان ییلاق مردم طایفه ریگی و دیگر عشایر بلوچ ساکن پیرامون شهرستان خاش است^[۸].سالانه حدود 20000 کوه‌نورد از سراسر ایران برای کوه‌نوردی به تفتان می‌آیند^[۹].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ درويش‌زاده، علي. زمين‌شناسي ايران. تهران: اميركبير، 1380، ص 760.
↑ معرفت، احمد. كوه‌ها و غارهاي ايران. تهران: كانون معرفت تهران، 1352، ص 311.
↑ افشارسيستاني، ايرج. «تفتان آتش‌فشان بالقوه»، رشد، آموزش جغرافيا. ش 11، 1366، ص 21-18.
↑ جعفري، عباس. گيتاشناسي ايران. ج 1، كوه‌ها و كوه‌نامة ايران، چ 2، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 158.
↑ همان. ج 3، دايرة‌المعارف جغرافيايي ايران، چ 1، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 293.
↑ محمودي، فرج‌الله؛ پوركرماني، محسن. «بحثي پيرامون ژئومورفولوژي سيستان»، فصلنامة تحقيقات جغرافيايي. مشهد: 1367، س 3، ش 9، ص 100.
↑ سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي. جغرافياي استان سيستان و بلوچستان. تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌هاي درسي ايران، 1383، ص 3.
↑ افشار سيستاني. همان. ص 20.
↑ جغرافياي استان سيستان و بلوچستان. همان، ص 84.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

شوکت مقیمی

[1] درويش‌زاده، علي. زمين‌شناسي ايران. تهران: اميركبير، 1380، ص 760.

[2] معرفت، احمد. كوه‌ها و غارهاي ايران. تهران: كانون معرفت تهران، 1352، ص 311.

[3] افشارسيستاني، ايرج. «تفتان آتش‌فشان بالقوه»، رشد، آموزش جغرافيا. ش 11، 1366، ص 21-18.

[4] جعفري، عباس. گيتاشناسي ايران. ج 1، كوه‌ها و كوه‌نامة ايران، چ 2، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 158.

[5] همان. ج 3، دايرة‌المعارف جغرافيايي ايران، چ 1، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 293.

[6] محمودي، فرج‌الله؛ پوركرماني، محسن. «بحثي پيرامون ژئومورفولوژي سيستان»، فصلنامة تحقيقات جغرافيايي. مشهد: 1367، س 3، ش 9، ص 100.

[7] سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي. جغرافياي استان سيستان و بلوچستان. تهران: شركت چاپ و نشر كتاب‌هاي درسي ايران، 1383، ص 3.

[8] افشار سيستاني. همان. ص 20.

[9] جغرافياي استان سيستان و بلوچستان. همان، ص 84.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]