ایل مامش
مامش، از ایلات کرد سنّی مذهب استان آذربایجان غربی.
درگذشته ایل مامش به همراه ایل بلباس و چند ایل دیگر اتحادیه بزرگی را تشکیل داده بودند که بعدها این اتحادیه از هم پاشید.1
منطقه استقرار مامشها در شرق لاوین وجلگههای اطراف پیرانشهر، نَقَده و اُشْنَویه قرار دارد. گروهی از مامشها، که مامش رشکه ( مامش سیاه) خوانده میشوند در چندین روستای عراق بر کناره رود ژارآوا سکونت دارند. در گذشته تمام ایل مامش کوچنده بودند، لکن امروزه اکثراً یکجانشین شدهاند3 گروههایی از مامشها برای چرای دامهایشان بین دهستانهای شهرستانهای اورمیه، اشنویه، بوکان، سردشت، مهاباد، میاندوآب و نقده در استان آذربایجان غربی ییلاق و قشلاق میکنند.4
ایل مامش از 8 طایفه و چندین تیره تشکیل شده است. هر تیره نیز به واحدهای کوچکتر اوبه یا بلوک و او یا مال نیز تقسیم میشود. برخی از مهمترین طوایف ایل مامش عبارتند از: قادری، امیرعشایری، خلآقایی، پاشایی.5 اکثر رؤسا و سران ایل از طایفه مهم امیرعشایری برمیخاستهاند.6 رئیس ایل تا 1341ش علیآقا امیر عشایر بوده است.
شمار کوچندگان این ایل را در 1377ش 783 خانوار و 6757 نفر تخمین زدهاند.7 کشاورزی و دامداری در ایل مامش به جهت آب و هوای مناسب منطقه و زمینهای کشاورزی مرغوب وچراگاههای فراوان از رونق بسیاری برخوردار است.8 مامشها سنی شافعی مذهب هستند.9
مآخذ:
1. ادموندز، سیسیل جی. ترکها، کردها، عربها. ترجمه ابراهیم یونسی، تهران: 1367، ص 241-242.
2. همو، 242.
3. اسکندرینیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذریایجانغربی. بندرانزلی: 1366، ص 34، 403.
4. سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377ش، جمعیت عشایری دهستانها. تهران: 1378، ص 21-30.
5. اسکندرینیا. همان. ص 33، 403، 405-406.
6. هنر و مردم. ش7، ص 22.
7. سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377، نتایج تفصیلی. تهران: 1378، ص 20.
8. اسکندرینیا. همان. 403.
9. هنر و مردم. ش7، ص23-24.
معصومه ابراهیمی