تات نشین های بلوک زهرا
تاتنشینهای بلوکزهرا، عنوان تکنگاریای روستایی در زمینه مردمنگاری جغرافیای اجتماعی و فرهنگی سگزآباد و ابراهیمآباد از دِهات بوئینزهرا، در جنوب شهرستان قزوین، همراه با تصویر، نقشه و طرح تألیف جلال آلاحمد (1302- 1348ش)، نشر نخست در 1337ش.
کتاب دارای 8 فصل میباشد: فصل اول با عنوان «آشنایی با محل» به موضوعاتی از جمله علت آشنایی نویسنده با محل و سابقه آن، و مطالبی درباره کتاب میپردازد. فصل دوم با عنوان «کلیات» به موقعیت محل، تأثیر زبان تاتی و ترکی در یکدیگر، امور کدخداییِ ده، مباشرتِ ده و یک نظر کلی به زندگی مردم اشاره دارد. قناتها و هرزآبها، تقسیم آب، آسیابها، وضعیت مالکیت، سهم اربابی، خرمنگاه، بادهای محلی، موضوعات مربوط به آب و ملک از جمله عناوین مطالب فصل سوم است. فصل چهارم با عنوان «کار و بار» به کشت و زرع، باغستانهای انگور، مشاغل غیر زراعی، تفنن مردم، هنر قالی و گلیمبافی و گیوهچینی در ده و مانند آنها میپردازد. نویسنده در فصل پنجم با پرداختن به نوع خانهها و زیورها، امامزادگان، خوراک و پوشاک مردم به نوع زندگی و خانه مردمِ ده پرداخته است. مراسم سوگ و سرور، آداب و رسوم ملی و مذهبی مردمِ ده در فصل ششم گزارش شده اند فصل هفتم با عنوان افسانه و متل به نامگذاریها، بازیهای کودکان، افسانهها، مثلها و تکیهکلامها پرداخته که متن آنها به دو صورت فارسی و گویش تاتی با آوانگاری لاتین ضبط شدهاند. فصل آخر با عنوان لهجه به فرهنگ مختصر تاتی، نکاتی از صوتشناسی، چند نکته دستوری و صرف چند فعل در سگزآباد و ابراهیمآباد اشاره دارد.
تاتنشینهای بوئینزهرا تاکنون چند بار تجدید چاپ شده است.
مآخذ:
آل احمد، جلال تات نشین های بلوک زهار. تهران: دانش، 1337.
فاطمه اسماعیلی