عبدالحسین هژیر
هژير عبدالحسين، از رجل سياسي دورة پهلوي، نحستوزير، نماينده مجلس، روزنامهنگار و مترجم (1281- 1328ش) در تهران به دنيا آمد و پس از تحصيل در مدرسه مظفري و دارالفنون و مدرسه علوم سياسي در 1298ش به عنوان مترجم زبان روسي به استخدام و وزارت خارج و سفارت روسيه در آمد.1
در دوره رضا شاه مامور مطالعه پرروندههاي شركت نفت ايران و انگليس شد تا براي تجديدنظر قرارداد دارسي مورد استفاده قرار گيرند و بعد از آن رياست اداره حقوقي و مديركلي وزارت دارايي و معاونت بانك ملي را عهدهدار شد.2 وي پس از شهريور 1320 در كابينههاي محمدعلي فروغي، علي سهيلي، احمد قوامالسلطنه به وزارت پيشه و هنر، در كابينه دوم علي سهيلي به وزارت دارايي دست يافت.3 در خرداد 1327 و پس از سقوط حكيمي با اصرار اشرف پهلوي با 66 راي به نخستوزيري رسيده و رابطه گستردهاي با سفارت انگلستان برقرار كرد4 و عليرغم مخالفتهاي آيتالله كاشاني و گروههاي مذهبي توانست با 88 راي موافق كابينه خود را تشكيل دهد5 و با وجود آنكه در دورة پانزدهم مجلس شوراي ملي استيضاح شد ولي با راي اعتماد اكثريت مجلس تا 5 آبان آن سال در مقام نخستوزيري باقي ماند6 و در نهايت مجبور به استعفا شد.7 آخرين سمت او نمايندگي مجلس مؤسسان دوم از تهران بود و در همين دوره در 13 آبان 1328 و در مجلس عزاداري مسجد سپهسالار توسط سيد حسين امامي عضو جمعيت فدائيان اسلام ترور شد.8 هژير در طول عمر خود كتابي در مورد حافظ تأليف و تاريخ آلبرماله را نيز ترجمه كرده است. و روزنامة پيكان به صاحب امتيازي برادرش محمد هژير را منتشر ميكرد.9
مآخذ:
1- دولتهاي ايران را ميرزا نصرالله خان مشيرالدوله تا مير حسين موسوي، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1378، ص 225- 224.
2- عاقلي باقر، خاطرات يك نخستوزير (احمد متين دفتري) تهران: علمي 1370، ص 328.
3- مهدينيا جعفر، زندگي سياسي عبدالحسين هژير، تهران: پانوس 1373، ص 16.
4- اشرف پهلوي، دو چهره در آينه، ترجمه هرمز عبداللهي، تهران: زوار 1380، ص 214.
5- صدر محسن، خاطرات صدرالاشراف، تهران: وحيد. 1364، ص 465.
6- مكي حسين، خاطرات سياسي، تهران: انتشارات علمي و ايران، 1368، ص 94 و 143.
7- هوشنگ مهدوي عبدالرضا، سياست خارجي ايران در دورة پهلوي، تهران: پيكان 1380، ص 133.
8- اعظام قدسي، حسن، خاطرات من (تاريخ صد ساله ايران) تهران: كارنگ، 1379 ج2، ص 774 1184.
9- نجمي ناصر، بازيگر سياسي عصر رضا شاهي و احمد شاهي، تهران: انشتين، 1374، ص 418.
اکبر قاسمی