میرزا حسن خان مشیرالدوله پیرنیا
مشيرالدوله، ميرزا حسنخان پيرنيا، از فعالان سياسي و چهرههاي علمي دوران معاصر، (1252-1325ه.ش). فرزند ميرزا نصرالله مشيرالدوله صدراعظم دوران مشروطيت، ملقب به مشيرالملك و مشيرالدوله. پس از فراگيري تحصيلات مقدماتي براي ادامة تحصيل به مسكو رفت. در رشتة حقوق و نظام تحصيلات خود را به پايان رساند1 و به سمت وابستة سفارت در سن پطرزبورگ تعيين شد. با تعيين پدرش به وزارت امور خارجه به درخواست پدر به ايران آمد و منشي پدر شد.2 در سفر دوم مظفرالدين شاه به فرنگ همراه وي بود. سپس به سمت سفير ايران در سنپطرزبورگ تعيين شد.3 در جريان مشروطه همراه گروهي مأمور تدوين نظامنامة مجلس گرديد.4 در دورههاي دوم تا ششم، نمايندة مردم تهران در مجلس شوراي ملي بود. همچنين چهار مرتبه نخستوزير، دو مرتبه وزير كشور، هفت نوبت وزير عدليه، سه مرتبه وزير امور خارجه، سه بار وزير علوم و شش بار وزير جنگ و يك مرتبه وزير پست تلگراف وتجارت بود. در ده سال آخر عمر به فعاليتهاي علمي در تاريخ پژوهي به ويژه تاريخ ايران باستان روي آورد.5
مآخذ:
1. چرچيل، جورج. پ. فرهنگ رجال قاجار. تهران: انتشارات زرين، 1369، ص 169.
2. باستانيپاريزي، محمدابراهيم. تلاش آزادي. تهران: 1356، انتشارات نوين، ص31-29.
3. پيرنيا، حسن. ايران باستان، مقدمه و شرح حال به قلم محمدابراهيم باستاني پاريزي. تهران: 1373، نشر علم، ج1، ص 16 مقدمه.
4. هدايت، مهديقليخان. خاطرات و خطرات. تهران: 1375، زوّار، ص 141.
5. عاقلي، باقر. شرح حال رجال سياسي و نظامي معاصر ايران. تهران: 1380، علم، ج1، ص 476-475.
6. [زندگينامه و شرح حال رجال وزراي امور خارجه] (1198-1357ش/1236-1398ق)، زير نظر باقر عاقلي، تهران: 1379، دفتر مطالعات سياسي و بينالمللي وزارت امور خارجه، ص101-98.
اکبر فلاحی