سایه بازی
سایه بازی، یا نمایش سایه، نوعی نمایش عروسکی که پیکره عروسک را با تابش نور به آن به صورت سایه روی پرده میاندازند.
در این نمایش، با به حرکت در آوردن چند عروسک در برابر یک منبع نوری و افتادن سایه عروسکها بر روی پرده، داستانی را نمایش میدهند.
ریشه پیدایش سایهبازی در ایران به دوران باستان باز میگردد؛ در گذشتههای دور که بخش بزرگی از مردم ایران چادرنشین بودند و شبها در کنار چادرهایشان آتش میافروختند، احتمالاً از سایههای متحرکی که نور از آنان بر روی دیوارههای پارچهای چادر خیمههایشان انداخت، فکر نمایش سایهبازی در ذهنشان شکل گرفت و رفته رفته اندیشه ساختن پیکرهها و عروسکهایی برای این نوع نمایش پدید آمد[۱]. عروسکها در نمایش سایه بازی معمولاً از چرمی کدر و گاهی از پوستی شفاف و ظریف که نور بتواند از آن بگذرد، ساخته میشد. عروسکها را با وصل کردن نیهای نازک به مفاصل آنها به حرکت در میآوردند[۲]. بعدها با ورود عروسکهای هندی از هند و چین از راه جاده ابریشم به ایران احتمالاً درآمیختگی میان این عروسکها و عروسکهای محلی پیدا شد.
سایه بازی را بازی خیال یا خیال بازی نیز میگفتند[۳].
صبری عزت سیا و شگیل، محقق ترکیهای در رسالهاش قرهگوز، در بارهی «نمایش سایه بازی قرهگوز» به تداول این نمایش در میان ایرانیان و اعراب با نام «ظلالخیال» یا «خیالالظل» و «خیالالستاره» اشاره میکند و مینویسد «در سرزمینهای اسلامی در قرن ششم و هفتم قمری نمایش سایه بازی رایج بوده است[۴].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
بهرام بیضایی