نبرد نهاوند
نبرد نهاوند، (21ق / 642م) آخرين جنگ بزرگ ميان اعراب مسلمان ايرانيان در زمان عمر خليفة دوم و يزدگرد سوم ساساني در نزديك نهاوند.1
اعراب اين نبرد را فتح الفتوح خواندند2 و پس از آن مقاومت ايرانيان محلي و پراكنده بود. عمر، عمار بن ياسر را به جاي سعد بن ابي وقاص به فرماندهي سپاه گماشت. از آنجا كه يزدگرد نيز فرماندهي را به فيروزان يا مردانشاه داد،3 نعمان بن عمرو بن حقرن با سي هزار تن از سوي عمر مأمور جنگ با ايرانيان شد.4 ايرانيان در وايخورد و اعراب در اسپيندهان لشكرگاه زدند. نعمان حيلة عقبنشيني در پيش گرفت و با سر دادن خبر فوت عمر،5 ايرانيان را از سنگرهايشان بيرون كشيد و در بازگشت به سپاه آنان تاخت.6 نعمان كشته شد، خذيفة بن اليمان، به جاي او فرماندهي را بر عهده گرفت و ايرانيان شكست خورده تار و مار شدند. اهميت اين جنگ چنان بود كه عمر خود ميخواست شركت كند اما حضرت علي بن ابيطالب (ع) مانع شد.7 اين فتح ديگر شهرهاي ايران دورة ساساني را در معرض حمله و فتح اعراب قرار داد.
مآخذ:
1- زرينكوب، روزبه. تاريخ سياسي ساسانيان. تهران: سمت، 1379، ص 107.
2- كريستن سن، آرتور. ايران در زمان ساسانيان. ترجمة رشيد ياسمي، تهران: دنياي كتاب، 1370، ص 657.
3- مشكور، محمدجواد. ايران در عهد باستان. تهران: اشرفي، ص 1369، ص 485.
4- دينوري، ابوحنيفه. الاخبار الطوال. انتشارات الشريف الرضي، 1415، ص 135.
5- زرينكوب، عبدالحسين. تاريخ ايران بعد از اسلام. تهران: اميركبير، 1371، ص 335.
6- پيرنيا، حسن. ايران باستاني. تهران: دنياي كتاب، 1370، ص 365.
7- ابن اثير. الكامل في التاريخ. ج 3، بيروت: دار صادر، بيتا، ص 7.
کورش صالحی