محمدعلی افراشته
افراشته، محمدعلي (1312ق / 1892م- 1338ش*) نويسنده، روزنامهنگار، شاعر و نمايشنامهنويس.
در روستاي بازقلعه در حومهي رشت متولد شد و در 51 سالگي به علت سكتهي قلبي در صوفيه بلغارستان بدرود حيات گفت و در همان شهر بخاك سپرده شد و «بشكني اي قلم ...» بيت مشهورش را بر روي سنگ قبرش نقد كردند.1
نام افراشته بعد از شهريور 1320 ش بعنوان شاعري خلقي و مبارز بر زبانها افتاد. آثار او از آن سالها تا 15 بهمن 1327 در نشريات وابسته به «حزب توده ايران» چاپ ميگرديد؛ و پس از غيرقانوني اعلام شدن حزب مذكور، مقالات و اشعار او در نشريات مخفي آن سالها منتشر ميگرديد.2
در سال 1325ش كه «نخستين كنگرهي نويسندگان و شعراي ايران» تشكيل شد، افراشته دو قطعه از اشعارش بنام «پالتو» و «شغال محكوم» را خواند.3
از 29 اسفند ماه 1329ش، افراشته دست به انتشار روزنامهي «چلنگر»* زد. انتشار اين روزنامه حادثهاي در دنياي شعر، طنز و مطبوعات كشور بود.*
افراشته در زمينهي نمايشنامهنويسي هم ذوق خود را آزمايش كرد و چندين نمايشنامه نوشت. اكثر نمايشنامههاي او در روزنامهي خودش (چلنگر) چاپ ميشد.
بعد از كودتاي 28 مرداد 1332ش، افراشته يكسال و نيم به زندگي مخفي پرداخت تا اينكه به كمك دوستانش از كشور خارج گرديد و به بلغارستان رفت.4
پس از يادگيري زبان بلغاري، اشعار و داستانهاي خود را در هفتهنامهي «استرشل» (زنبور قرمز) به چاپ ميرساند.5
آثار:
كمدي اخويزاده، تهران، 1325، ص 20.
«مسخرهبازي»، «خودكشي شوهر خواهر».6
مآخذ:
1- مجموعه آثار محمدعلي افراشته. گردآورنده نصرتالله نوح، انتشارات توكا، بهمن 1358، ص 14.
2- همانجا، ص 7.
3- چيستا. سال نوزدهم، شمارهي 8 و 9، شماره رديف 188، 189، ارديبهشت و خرداد 1381، ص 568.
4- روزنامه آهنگر. ويژهنامه بيستمين سالگرد درگذشت محمدعلي افراشته، شمارهي 4.
5- چيستا، همان، ص 570.
6- تقيان، لاله. كتابشناسي تئاتر، انتشارات نمايش، چاپ اول 1370، ص 98.
* درمجله چيستا، شمارهي 8 و 9 سال نوزدهم، شماره رديف 188، 189 صفحه 566، در مقالهي افراشته، سال تولدش 1278ش آمده است.
* افراشته شاعر خلق از دربدريهايش سخن ميگويد: مجموعه آثار محمدعلي افراشته، گردآورنده، نصرتالله نوح، نشر توكا، بهمن 1358، ص 31.
محمود عزیزی