دایره المعارف بزرگ اسلامی

دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، بزرگترین دایره‌المعارف تخصصی به زبان فارسی درباره مردم، فرهنگ و تمدن در جهان اسلام. تألیف و تدوین این اثر در مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی به سرپرستی سید محمد کاظم موسوی بجنوردی از 1362 ش آغاز شد و تاکنون (1387 ش) 16 مجلّد از آن از مدخل «آب» تا «ثابت‌‌بن قره» انتشار یافته است. این دایره‌المعارف با مقالاتی بلند، میانه و کوتاه همه حوزه‌های مربوط به دانش‌ها، هنرها و معارف اسلامی مانند علوم قرآنی، اصول عقاید، فقه، کلام، حدیث، رجال، ادیان، ملل و نحل، منطق، فلسفه، عرفان، ادبیات، هنر، مردم‌شناسی، معماری، تاریخ، جغرافیا، ریاضیات، نجوم، طب و سایر حوزه‌های معرفتی را در برمی‌گیرد.

مقالات این دایره‌المعارف تألیفی و پژوهشی و نظام تنظیم و تدوین آن الفبایی است. مقالات با ذکر نام مؤلف و مشخصات منابع مورد استفاده در مقاله در پایان مقالات، ارجاعات کتاب‌شناسی مطالب در درون متن آمده‌اند. مقالات مستند به موثق‌ترین منابع و تازه‌ترین اطلاعات است. جلد اول آن در 1367ش منتشر شده و شماه مجلدات آن 35 پیش‌بینی شده است. هر مجلد معمولاً حدود 750 صفحه دو ستونی در قطع رحلی است.

در تألیف این دانشنامه کوشش شده است تا اثری جایگزین دایره‌المعارف اسلام و حتی‌المقدور بر کنار از نقص‌های آن شود و بهترین و موثق‌ترین منابع برای آغاز هر گونه پژوهشی در حوزه مطالعات اسلامی شود و نیاز علمی جوامع اسلامی را در این زمینه برآورده سازد. برخی از عنوان‌های مدخل‌های آن مانند «اسلام» و «ایران» بسیار مفصل و بطور جداگانه به صورت کتاب به چاپ رسیده‌اند. این دایره‌المعارف هم‌زمان به زبان عربی و با نام دایره‌المعارف‌الاسلامیه‌الکبری برای آشنایی دنیای اسلامی عرب زبان و محققان اسلام‌شناس عربی‌دان منتشر می‌شود. تاکنون 6 مجلد آن انتشار یافته است. همچنین برای آشنایی دنیای انگلیسی زبان این اثر با همکاری علمی مؤسسه اسماعیلی لندن به سر ویراستاری دکتر مادلونگ به زبان انگلیسی ترجمه می‌شود. جلد نخست این اثر را مؤسسه انتشاراتی بریل در هلند در 2008/ 1387 چاپ و منتشر کرد.

نیز نگاه کنید به

• اسلام
• کشور ایران

مآخذ

1-    دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، به سرپرستی سید محمدکاظم موسوی بجنوردی، تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، 1367 ش، ج 1، مقدمه، ص «نه»؛ دانشنامه ایران، دفتر معرفی آثار مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، تهران: 4 تا 7.

2-    مقدسی، مهناز، دانشنامه‌های ایرانی، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1384، ص 80- 81.

3-    دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، همانجا.

4-    دانشنامه ایران، همانجا.

5-    دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، 8- 9.

6-    مقدسی، مهناز، «دشواری‌های دانشنامه‌نگاری و لزوم بحث‌های پایه‌ای»، کتاب ماه کلیات، سال 7، ش 11، آبان 1383، ص 32.

7-     گفت‌ و گو با سید محمدکاظم موسوی بجنوردی، «در جهان سوم نهادها عمر طولانی ندارند!» کتاب ماه کلیات، ش 73- 74، دی و بهمن 1382، ص 4- 9.؛ دانشنامه ایران، 7، 8.

مهناز مقدسی