میرزا آقا تبریزی
تبريزي، ميرزاآقا، (سده سيزدهم قمري)
ميزرا آقا نمايشنامهنويس، فرزند محمد مهدي بود و در تبريز به دنيا آمد.1 در باره زندگي و مرگ او اسناد و مداركي وجود ندارد.2 از ميرزا آقا دو نامه كوتاه به ميرزا فتحعلي آخوندزاده در دست است كه در آنها، اشاراتي مختصر به وضعيت زندگي خود ميكند. در يكي از نامهها كه به ميرزا فتحعلي آخوندزاده* نوشته است، خود را ميرزا آقا و اهل تبريز معرفيميكند و ميگويد در طفوليت زبان فرانسه را به قدري كه در نوشتن و ترجمه و تكلم رفع احتياج كند تحصيل كرده و به زبان روسي نيز قدري آشنا بوده است. چندين سال در معلمخانة شاهي (دارالفنون) خدمت كرده و بعد به بغداد و اسلامبول مأموريت يافته است. 3 قطعه نشان درجه اول و دويم و سيم معلمخانه و يك نشان مجيديه گرفته و هفت سال از سوي اولياي دولت، منشي اول سفارت فرانسه در تهران بوده است.3
برخي احتمال ميدهند كه ميرزا آقا، نمايشنامههايش را حدود 1287ق / 1870م كه حدود سي تا چهل سال داشته، به رشته تحرير درآورده است.4
«سرگذشت اشرف خان حاكم عربستان» «حكايت كربلا رفتن شاهقلي ميرزا و سرگذشت ايام و توقف چند روزه در كرمانشاهان نزد شاه مراد ميرزا حاكم آنجا»، «طريقة حكومت زمان خان بروجردي و سرگذشت آن ايام»؛ و «حكايت عاشق شدن آقا هاشم خلخالي به سارا خانم، دختر حاجي پيرقلي و سرگذشت آن ايام» هر يك در چهار مجلس از آثار اوست.5
مآخذ:
1- امجد، حميد. تياترقون سيزدهم، نشر نيلا، چاپ اول 1387، ص100.
2- چهرههايي از پيشروان هنر و ادبيات معاصر ايران، نياوران، تير ماه 1237 (1357)، ص 160.
3- آرين پور، يحيي. از صبا تا نيما، جلد اول، انتشارات جيبي، چاپ اول 1350، 1/359.
4- همان جا، نيز امجد، حميد. ص100.
5- امجد، همان، ص 102 و 103، آرينپور، همان، 1/360 .