ترجمه تفسیر طبری
ترجمة تفسير طبري، ترجمة فارسي جامعالبيان في تفسيرالقرآن؛ يا تفسير طبري، يا تفسير كبير محمد بن جرير طبري (د 310ق / 922م).
ظاهراً اين ترجمه با ترجمة كتاب ديگر طبري مشهور به تاريخ طبري دريك زمان و حدود 352ق / 963م انجام گرفته است.1 نام مترجم يا مترجمان آن مشخص نيست، اما گويند كه چون اميرمنصور بن نوح ساماني (حك 350ـ365ق / 961-976) به مطالعة تفسيركبير طبري اشتياق پيدا كرد، گروهي از دانشمندان خود را در بخارا گردآورد و از ايشان دربارة ترجمة آن كتاب به فارسي نظر خواست. علما نيز رأي موافق دادند و كتاب به فارسي ترجمه شد.2 اين ترجمه ابتدا در 14 مجلد گرد آمد و سپس آن را در 7 جلد تنظيم كردند.3 از ويژگيهاي مهم آن يكي عظمت و ديگر بسياري لغات و مفردات فارسي آن است كه در برابر مفردات و تركيبات قرآن مجيد آورده است. اجزايي از اين كتاب در كتابخانههاي سلطنتي سابق (كتابخانة كاخ گلستان) تهران و آستان قدس رضوي وجود دارد.4 دو نسخه قديمي و ناقص از آن نيز يكي در كتابخانة ملي پاريس و ديگري در موزة بريتانيا نگهداري ميشود.5
مآخذ:
- شهابي، علي اكبر. احوال و آثار محمد بن جرير طبري. تهران: اساطير، 1363، ص 74.
- اقبال آشتياني، عباس. تاريخ مختصر ادبيات ايران. به كوشش ميرهاشم محدث، تهران: هما، 1376، ص 191.
- شهابي. همانجا.
- صفا، ذبيحالله. تاريخ ادبيات ايران. تهران: فردوسي، 1363، ج 1، ص 620.
- اقبال آشتياني. همانجا. نيز نك: رستگار فسايي، منصور. انواع نثر فارسي. تهران: سمت، 1380، ص 440ـ441 ؛ صفا، ذبيح الله. نثر فارسي از آغاز تا عهد نظامالملك طوسي. تهران: ابن سينا، 1347، ص 171.
ابوالقاسم رادفر