هزار و یک شب(ادبیات)
هزار و یکشب، نام مجموعهای از افسانهها و قصههای عامیانه دربارة انسان و حیوان و موجودات وهمی.
این کتاب ترجمه اَلفُ لَیْلَةٍ و لَیْلَه از عربی به فارسی و موضوع آن افسانهسرایی شهرزاد برای شهریار، یکی از پادشاهان در هزار شب است. منشاء الف لیلة و لیله را برخی هندی و برخی ایرانی دانستهاند[۱].
وقتی اصل متن فارسی آن به نام هزار افسان در سده 3ق / 9م به عربی برگردانیده شد، داستانهای دیگری نیز به آن راه یافت. ترجمه عربی کتاب با اقبال بسیار روبهرو گردید و کسانی را به تقلید از آن برانگیخت. یکی از آنان ابن عبدوس جهشیاری بود که در سده 4ق / 10م کوشید تا هزار افسانه از داستانهای عرب، ایران، روم و جز آنها را گردآورد، اما در نیمه کار درگذشت[۲].
نخستین بار هزار و یکشب توسط آنتوان گالان [A. Galland]به فرانسه ترجمه شد و از 1704 تا 1717 م در 12 جلد در پاریس به چاپ رسید. پس از آن به زبانهای انگلیسی و آلمانی و زبانهای دیگر ترجمه شد. خاورشناسان بزرگی مانند دوهامر[De Hammer]، سیلوستر دوساسی[ De Sacy] و دیگران در سراسر سده 19 و آغاز سده 20 م درباره ریشه و خاستگاه این کتاب مطالبی نوشتند. دلیلاصلی دانشمندان در اثبات ریشه هندی و ایرانی کتاب اشارات مسعودی و ابن ندیم بود[۳].
این دو بر این باورند که هزارو یکشب از ایران منشاء گرفته و نام افسون (افسانه) داشته است[۴].
عبداللطیف طسوجی تبریزی پیرامون 1259ق / 1843م آن را به فارسی ترجمه و با اشعار فارسی سروش اصفهانی به جای اشعار عربی به چاپ رساند[۵]. هزار و یکشب آیینهای برای نمایش چگونگی جهانی شدن فرهنگ ایرانی است[۶][۷][۸][۹].
مآخذ
- مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: فرانکلین، 1381، ج 1، ص 211.
- ثمینی، نغمه. کتاب عشق و شعبده. تهران: نشر مرکز، 1379.
- ستّاری، جلال. هزار و یکشب و افسانه شهرزاد. تهران: بامداد، 1348.
- مارزولف، اولریش. «رابطه بین هزار و یک شب و فرهنگ ایرانی»، ترجمه جهانگیر کازرونی، فصلنامه فرهنگ مردم، پاییز و زمستان 1383، س 3، ش 11 و 12، ص 7.
- مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: فرانکلین، 1381، ج 1، ص 211.
[1].
[2].
[3].
ابوالقاسم رادفر
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: فرانکلین، 1381، ج 1، ص 211.
- ↑ ثمینی، نغمه. کتاب عشق و شعبده. تهران: نشر مرکز، 1379.
- ↑ ستّاری، جلال. هزار و یکشب و افسانه شهرزاد. تهران: بامداد، 1348.
- ↑ مارزولف، اولریش. «رابطه بین هزار و یک شب و فرهنگ ایرانی»، ترجمه جهانگیر کازرونی، فصلنامه فرهنگ مردم، پاییز و زمستان 1383، س 3، ش 11 و 12، ص 7.
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: فرانکلین، 1381، ج 1، ص 211.
- ↑ دالوند، حمیدرضا. «همانندیهای قصهگویی شهرزاد و داستان سرایی حکیم نظامی»، فصلنامه فرهنگ مردم، پاییز و زمستان 1383، س 3، ش 11 ص 35.
- ↑ حدیدی، جواد. از سعدی تا آراگون. تهران: مرکز نشر دانشگاهی،1373، ص 99ـ111.
- ↑ خانلری(کیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 538-539.
- ↑ محمدی، محمد. فرهنگ ایرانی پیش از اسلام. تهران: توس، 1374، ص 185ـ188.