الوند
الوند، كوهستان، سلسله كوهي با جهت جنوب شرقي- شمال غربي، در استان همدان. كوهستان الوند در ميان جادة پيوستهاي كه شهرهاي همدان و بهار (در شمال)، اسدآباد (در غرب) و تويسركان (در جنوب) را به هم متصل ميسازد، قرار دارد. اين كوهستان از مرزهاي غربي استان شروع ميشود و تا حوالي شهر «ازندريان» در نزديكي جادة همدان- ملاير امتداد مييابد.1 بلندترين قلّة آن با ارتفاع 3580 متر، الوند نام دارد كه در حدود بيست كيلومتري جنوب مركز استان (همدان) واقع است. وسعت اين كوهستان حدود 1300 كمـ و يكي از كوهستانهاي فرعي سلسله جبال زاگرس است و كوههاي شاهنشين بزرگ با ارتفاع 3540 متر و گاوبر با ارتفاع 3450 متر از ديگر قلههاي مرتفع كوهستان الوند به شمار ميآيد.2 اين كوهستان از نظر زمينشناسي يك «باتوليت» يعني تودهاي از سنگهاي آذرين دروني و به شكل گنبدي و مخروطي است.3 رودخانههاي قوريچاي، قرهچاي از دامنههاي شمالي و رودخانههاي يوخاريچاي و خرمآباد از دامنههاي خاوري و رودخانههاي قلقلرود و خرمرود از دامنههاي جنوبي و غربي اين كوهستان سرچشمه ميگيرند. ميزان بارندگي ساليانة كوهستان الوند حدود 400 تا 500 ميليمتر است. وجود ارتفاعات الوند، در آب و هواي همدان و مناطق اطراف تأثير بسياري دارد.4
دامنههاي جنوبي كوهستان پوشيده از درختهاي گردو، توت و ميوههاي ديگر است. دو كتيبه از داريوش اول و خشيارشاي اول در محلي به ارتفاع 2.133 متر در دامنة الوند به نام گنجنامه وجود دارد.5
مآخذ:
1. سازمان نقشهبرداري كشور. نقشة راههاي ايران. تهران: سازمان نقشهبرداري كشور (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1384.
2. جعفري، عباس. گيتاشناسي ايران. ج 1، كوهها و كوهنامة ايران، چ 2، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 77-79.
3. سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي. جغرافياي استان همدان. چ 4، تهران: شركت چاپ و نشر كتابهاي درسي ايران، 1381، ص4.
4. جعفري. همان. ص 79.
5. مصاحب، غلامحسين. دايرةالمعارف فارسي. ذيل «الوند».
کبری حکیمیان