دینکرت
دينكرْت (dinkart)
كهنترين و درعينحال بزرگترين مجموعه از اطلاعات ديني، عاداتوعقايد و نيز تاريخ ادبيات مزديسناست. نام اصلی آن را زند آكاسيه[1] و مجموع كلماتش را به تقريب 169000 دانستهاند. دينكرت نُه مجلد داشت، اما اكنون جز دو مجلد نخست و بخشی از جلد سوم آن در دست نيست.1
از محاسن كتاب اين است كه 21 نسك اوستای عهد ساسانی در جلد هشتم آن خلاصه شده است. دينكرت در 19 مجلد توسط دستور پشوتن سنجانا (9 جلد) و پسرش داراب سنجانا (10 جلد) باحواشی و ملاحظات و ترجمة انگليسی و گجراتی در بمبئی به چاپ رسيده است.2
اين كتاب دو مؤلف داشته، يكی آذرفرنبغ موبد موبدان در دورة مأمون عباسی (حك 198ـ 218) و ديگر آذرباد پسر اميد كه تأليف قبلی را از نو تحرير و تكميل كرد و نيز بخش نهم را بدان افزود.3
كتاب سوم دينكرت بزرگترين نسخة موجود از اين مجموعه است و 420 فصل را در بر دارد.
ثنويت يكی از موضوعهای اصلی كتاب را تشكيل میدهد كه در فصول مختلف دربارة آن بحث شدهاست.4
مآخذ:
1ـ صفا، ذبيحالله. حماسی سرايی در ايران. تهران: اميركبير، چ 3، 1352، ص 51ـ 52.
2ـ مرادی، نورالله. مرجعشناسی. چ 3، تهران: فرهنگ معاصر، 1376، ص 93.
3ـ سميعی، احمد. ادبيات ساسانی. تهران: دانشگاه آزاد ايران، 1355، ص 29.
4ـ تفضلی، احمد. تاريخ ادبيات ايران پيش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن، 1376، ص 131 و 132.
و نيز نگ: تاواديا، ج. زبان و ادبيات پهلوی فارسی ميانه. ترجمة س. نجمآبادی، تهران: دانشگاه تهران، چ 2، 1355، ص 49 ـ64 و 80ـ90؛ زرشناس، زهره. زبان و ادبيات ايران باستان. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1382، ص 53ـ 55 ؛ صفا، ذبيحالله. تاريخ ادبيات در ايران. تهران: ابن سينا، چ 6، 1347، ج1، ص 135ـ 136.
[1]. Zand ākāsih
ابوالقاسم رادفر