فروغی بسطامی
فروغی بسطامی (1213ـ1274 / 1275 ق / ؟م) شاعر دوره قاجار.
میرزا عباس متخلص به فروغی فرزند آقا موسی بسطامی در عتبات عالیات زاده شد. در شانزده سالگی به ایران آمد و نزد عموی خود دوستعلی خان در شهر ساری سكنا گزید.1 در آنجا اوقاتش را به مطالعه دیوان غزلسرایان بزرگ چون حافظ* و سعدی* میگذراند. به تدریج خود نیز به غزلسرایی روی آورد. ابتدا مسكین تخلص میكرد. بعدها همراه عمویش كه خزانه دار شاهی بود، به تهران آمد و توسط او به فتحعلیشاه قاجار (حك 1212ـ1250 ق/ ؟م) معرفی شد.2 مدتی بعد به فرمان شاه مذكور برای خدمت به شاهزاده شجاعالسلطنه والی خراسان به مشهد رفت.3 پس از چندی به خاطر فروغالدوله پسر شجاعالسلطنه تخلصش را به فروغی تغییر داد.4 هم در آنجا بود كه با قاآنی* آشنایی یافت. در 1249 ق / ؟م به تهران آمد. در دوره محمد شاه قاجار (حك 1250ـ1264 ق / ؟م) هم چندی در تهران زیست و مورد نوازش آن پادشاه قرار گرفت. سپس به عتبات عالیات رفت. پس از بازگشت از این سفر به درویشی و عزلت گرایید.5 فروغی دوره ناصرالدین شاه (حك 1264ـ1313 ق/ ؟م) را نیز درك كرد. او در غزلهای خود از شیوه حافظ، و به ویژه سعدی پیروی میكرد.6 از سرودههای او جز 5000 بیت در دست نیست.7 غزلهای او از لحاظ احساسات عاشقانه، بافت موزون كلمات و جملهها و حسن تركیب درخور توجه است.8
مآخذ:
1ـ اثر آفرینان. زیر نظر عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چ 1، 1379 ش، ج 4، ص 281.
2ـ آرین پور، یحیی. از صبا تا نیما، تهران: خوارزمی، چ 2، 1351 ش، ج 1، ص 82.
3ـ كارنامه بزرگان ایران، تهران: اداره كل انتشارات و رادیو، 1340 ش (تاریخ مقدمه)، ص 335.
4ـ اثرآفرینان. همان جا.
5ـ آرین پور، یحیی. همان، ص 83.
6ـ نخعی، حسین. دیوان كامل فروغی بسطامی، با مقدمه ادوارد براون، رضا قلیخان هدایت، اسدالله میرزای قاجار، تهران: امیركبیر، چ 3، 1348 ش، ص دو، پنج (پیشگفتار)
7ـ احمدی، احمد و رزمجو، حسین. سیر سخن، مشهد: باستان، 1345 ش، ج 2، ص 226.
8ـ یوسفی، غلامحسین. چشمه روشن، تهران: علمی، چ 2، 1369 ش، ص 338.
ابوالقاسم رادفر