اردوی همایون

اردوي همايون، از نشريات عصر ناصرالدين شاه قاجار به مديري محمد حسن‌خان اعتمادالسلطنه وزير انطباعات. اين نشريه نخست به مناسبت سفر ناصرالدين شاه به مازندران و در حين سفر به چاپ مي‌رسيد و نام نخست آن «مرآت السفر» بود و سپس مرآت السفر و مشكوة الحضر» خوانده شد. نخستين شمارة نشريه در 1288ق همزمان با آغاز سفرشاه به مازندران طبع شد. مدير مجله، كه از ملازمان اردوي شاهي بود چاپخانة كوچكي همراه داشت و هر موقع مطالب يك شماره آماده مي‌شد آن‌ را به طبع مي‌رساند. از اين نشريه جمعاً 13 شماره تا 1300 به چاپ رسيد.

در 1300ق ناصرالدين شاه روانة خراسان شد و اعتمادالسلطنه كه اين بار هم همراه شاه بود روزنامة مذكور را با نام «اردوي همايون» به چاپ رساند. در اين سفر نيز چاپخانة كوچكي كه به تازگي از فرانسه خريداري شده بود همراه اردو بود. اخبار و مطالب اين دوره از روزنامه را اعتمادالسلطنه با ياري صفاءالسلطنة نائيني گردآوري مي‌كرد و صفاءالسلطنة با خط خوش نستعليق آن‌ها را كتابت مي‌كرد و بعد به چاپ مي‌رساندند. به اين ترتيب از روزنامة اردوي همايون با نام «اردوي همايون» 12 شماره و همگي به 1300ق به چاپ رسيد و منتشر شد. روزنامة اردوي همايون كه به كلي ناياب بود در 1363ش با كوشش ايرج افشار تجديد طبع شد.

مأخذ:

صدرهاشمي، محمد. تاريخ جرائد و مجلات ايران. اصفهان: 1327، ج1/111-112؛ گلبن، محمد. تجديد چاپي‌ها. مجلة كلك، سال 7 ش12 [اسفند 1375]، ص32-33.

سید علی آل داود