درباره دانشنامه ایران
در سال 1381، معاونت پژوهشی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به ریاست آقای عباس نبوی، معاون وقت، پیشنهاد انجام پژوهشهایی را در قالب دانشنامه طرح كردند، كه در ابتدا تالیف و تدوین دانشنامههایی با موضوعات زنان، جوانان، انقلاب اسلامی و ایران مطرح شد. نظر به ریاست مرحوم دكتر كیومرث امیری به عنوان رئیس مركز مطالعات فرهنگی بینالمللی و نیز مطالعات و تحقیقات و علاقه ویژه ایشان در زمینه ایرانشناسی طرح اولیه دانشنامه ایران آغاز شد.
بر اساس این طرح كمیتهای از محققان و صاحبنظران دانشنامهنویسی و مراكز مسئول در تالیف دائرهالمعارفها گرد هم آمدند و پس از جلسات متعدد علمی و مشورتی با اساتید خبره جامعه علمی ایران همچون آقای دكتر فتحالله مجتبایی، آقای دكتر سید مصطفی محقق داماد، آقای دكتر علی بلوكباشی، آقای دكتر ناصر تكمیل همایون، آقای حسن انوشه و .... بنیان دانشنامه ایران زمین گذارده شد.
نتیجه این جلسات كارشناسی و مشورتی، به تهیه دانشنامهای یك جلدی با موضوعات ادبیات، ادیان، ارتباطات، اقتصاد، پیشه و پیشهوران، پوشاك، تاریخ و باستانشناسی، تئاتر، جغرافیا، خوراك، زبانشناسی، سینما، عرفان، فلسفه و كلام، عكاسی، علوم اسلامی و حقوق فقهی ، علوم سیاسی، علوم و فنون، مردمشناسی، مطبوعات، معماری و شهرسازی، موسیقی، نقاشی و ورزش انجامید.
دانشنامه ایران زمین
دانشنامه ایران زمین مرجعی عمومی است كه مقالات آن پاسخگوی افکار عمومی و نیازهای اجتماعی و فرهنگی مراجعهكنندگان است؛ مخاطبان دانشنامه را استادان زبان و ادب فارسی و استادان حوزههای مطالعاتی دیگر مانند استادان تاریخ ایران، هنرهای ایران، تشیع، اندیشه سیاسی در ایران، اقتصاد و اقوام و زبانهای ایرانی؛ دانشجویان ایرانی و غیرایرانی در این رشتهها و نسل دوم و سوم ایرانیان خارج از كشور و خبرنگاران خارجی و گروههای اجتماعی، كه مخاطبان بالفعل دانشنامه خواهند بود، تشكیل میدهند. بدیهی است دانشجویان و استادان دانشگاهها، سیاستمداران و سایر اقشار و گروههای اجتماعی هم كه به سرزمین، جامعه، تاریخ، تمدن و فرهنگ ایران علاقهمندند، در زمره مخاطبان دانشنامه خواهند بود.
از این رو، این دانشنامه با دانشنامههای تخصصی در زمینه ادیان، تصوف و مردمشناسی متفاوت است. مدخلهای دانشنامه به گونهای انتخاب شدهاند تا همه موضوعات مربوط به حوزههای گوناگون را به صورتی فهمپذیر و ساده و روان در دسترس خوانندگان بگذارد.
مدخلیابی
در سال 1382 پس از تصویب اولیه طرح دانشنامه و انتخاب اساتیدی در هر موضوع به عنوان مدیرگروه، فرآیند انتخاب مدخلها از كتابهای معتبر و مراجع و مستندات دست اول آغاز شد. برای انتخاب مدخلهای هر یک از گروههای 23 گانه دانشنامه ایران، ملاحظاتی در نظر گرفته شده است كه از جمله این ملاحظات میتوان به پیشینه تاریخی و اهمیت علمی و فرهنگی و اجتماعی و دانشگاهی حوزههای علمی اشاره كرد. به عنوان مثال گروههایی همچون ادبیات، تاریخ، جغرافیا، حقوق و علوم فقهی با توجه به پیشینه تاریخی آنها در ایران مدخلهای بیشتری را به خود اختصاص دادهاند و حوزههایی چون عکاسی و سینما که سابقه فعالیت کوتاهتری دارند مدخلهای کمتری را با اولویتهای پایینتر در برگرفتهاند. با توجه به این مهم، مدخلها براساس چارچوب کلی دانشنامه و حجم کلی صفحات آن، نیاز مخاطبان دانشنامه، بهویژه در خارج از کشور، و بر مبنای مراجع عمومی و دائرهالمعارفهای موجود، و نظرات مدیران علمی گروهها و نظر شورای علمی دانشنامه انتخاب شدهاند.
تعدادی از مدخلها به دلیل گستردگی موضوع و یا دامنه وسیع فعالیت اشخاص، در دو و یا سه گروه انجام شده است. به عنوان نمونه مدخل ملكالشعرای بهار در 2 گروه دیده شد. یكی به عنوان شاعر و ادیب در گروه ادبیات و دیگری به عنوان روزنامهنگار و موسس روزنامه نوبهار در گروه مطبوعات و یا مدخل اربعین، كه در گروه علوم فقهی و حقوق اسلامی و گروه مردمشناسی بدان پرداخته شده است و ....