گرشاسب نامه
موضوع این کتاب داستان پهلوانی به نام گرشاسب است که بر حسب روایات داستان سرایان عموی نریمان نیای رستم بوده و در هند و سایر ممالک به سبب جنگها و رشادتهای خود شهرت گرفته است[۱]. دومین اثر بزرگ حماسی (پس از شاهنامه فردوسی) در ادب فارسی به شمار میرود[۲]. ابونصر علی بن احمد اسدی طوسی (د 465 ق) شاعر، لغت دان و خوشنویس نامدار این منظومه را در 7000 تا 10/000 بیت به بحر متقارب مثمن مقصور یا محذوف در 456 ق آغاز و در 458ق به پایان برده است. در ساختن این منظومه مآخذی مانند گرشاسب نامه ابوالمؤید بلخی و گرشاسب (اخبار گرشاسب) که صاحب تاریخ سیستان از آن سود برده، مورد استفاده قرار گرفتهاند[۳]. اسدی طوسی گرشاسب نامه را هنگام اقامت در نخجوان به فرمان وزیر امیرابودلف شیبانی و به پاداش انعام و احسانی که از آن امیر دیده بود، سرود[۴]. پیروی کامل اسدی از فردوسی و ارتباط و همانندی موضوع، چنان آثار آنان را به یکدیگر پیوسته که میتوان گرشاسب نامه را قسمتی از شاهنامه دانست. این کتاب افزون بر وقایع افسانههای تاریخی، شامل دقایق ادبی، روش استفاده از لغات فارسی، بیان دستورهای اخلاقی، تربیتی، اجتماعی و حکمت، موعظه و آیین زندگی است[۵][۶][۷][۸].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ فروزانفر، بدیع الزمان. سخن و سخنوران، تهران: خوارزمی، 1350، ج.2، ص 443.
- ↑ صفا، ذبیح الله. حماسه سرایی در ایران، تهران: امیرکبیر، 1352، ج.3، ص 283.
- ↑ صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران، تهران: ابن سینا، 1347، ج 2، ص 407 و 411.
- ↑ اسدی طوسی، ابونصر علی. لغت فرس، به کوشش محمد دبیر سیاقی، تهران: طهوری، 1336، ص سه (مقدمه).
- ↑ اسدی طوسی، ابونصر علی. گرشاسب نامه، به اهتمام حبیب یغمایی، تهران: طهوری، چ 2، 1354، ص دو (مقدمه).
- ↑ بیانی، مهدی. کارنامه بزرگان ایران، تهران: اداره کل انتشارات و رادیو، 1340، ص 105ـ 106.
- ↑ خانلری (کیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی دری، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 422.
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی، تهران: جیبی، 1381، ج 2، ص 2378 (ذیل گرشاسب نامه).
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر