برهان قاطع: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
برهان قاطع، از فرهنگهای فارسی به فارسی سده 11 هجری قمری. | برهان قاطع، از فرهنگهای [[فارسی]] به [[فارسی]] سده 11 هجری قمری. | ||
محمد حسین بن خلف تبریزی متخلص به برهان در 1062ق / 1652م آن را به نام سلطان عبدالله قطب شاه، هفتمین پادشاه شیعی مذهب و از سلاطین جنوب هند (حک 1035ـ 1038ق / 1626-1628م) در حیدرآباد دکن تألیف کرده است. چهار کتاب فرهنگ | محمد حسین بن خلف تبریزی متخلص به برهان در 1062ق / 1652م آن را به نام سلطان عبدالله قطب شاه، هفتمین پادشاه شیعی مذهب و از سلاطین جنوب هند (حک 1035ـ 1038ق / 1626-1628م) در حیدرآباد دکن تألیف کرده است. چهار کتاب [[فرهنگ جهانگیری]]، [[لغت فرس اسدی|مجمع الفرس]]، سرمه سلیمانی و صحاح الادویه اساس کار برهان در این تألیف بودهاند<ref>مرادی، نورالله. '''''مرجع شناسی'''''. تهران: فرهنگ معاصر، 1372، ص 136.</ref>. این فرهنگ را میتوان نسخه بدل [[فرهنگ جهانگیری]] ولیکن بدون توضیحات آن دانست<ref>نصری، عبدالله. '''''کارنامه دکتر معين'''''. تهران: اميرکبير، 1364، ص 141.</ref>. از لحاظ ترتیب، حرف اول لغت را «گفتار» و حرف دوم و سوم آن را «بیان» تشکیل میدهد. در مقدمه کتاب نُه فایده آمده که فایده اول در بیان معرفت زبان دَری و پهلوی و فایده نهم درباره قواعد دستور املاست<ref>نقوی، شهريار. '''''فرهنگ نويسی فارسي در هند و پاکستان'''''. تهران: اداره کل نگارش وزارت فرهنگ، 1341، ص 94 و 95.</ref>. به رغم آنکه بسیاری از لغات را مؤلف برهان قاطع از دساتیر گرفته، اما در هیچ یک از آنها به آن اشاره نمیکند<ref>معين، محمد. مقدمه بر '''''برهان قاطع'''''. تهران: ابن سينا، 1342، ج 1، ص 56 (مقدمه).</ref>. بزرگترین نقص برهان قاطع حذف شواهد شعری و نیاوردن شاهد و مثال برای آنها است<ref>حکمت، علی اصغر. '''''مقدمه بر برهان قاطع.''''' ص نود (مقدمه).</ref>. از مزایای این فرهنگ بیرون کشیدن و یکجا گردآوردن لغات و ترکیبات از فرهنگها و منابع دیگر است که خواننده را از مراجعه به کتابهای لغت مختلف بی نیاز میکند. مجموع لغاتی که در این فرهنگ آمده بر حسب شمارش چند پژوهنده و بر اساس چاپهای مختلف، 19060، 19417، 20149، 20211، 20215 لغت است. چند کتاب از جمله سراج اللغات، اثر خان آرزو و قاطع برهان، از غالب دهلوی در ردّ و اعتراض به آن نوشته شدهاند<ref>دبيرسياقی، محمد. '''''فرهنگهای فارسی و فرهنگ گونهها'''''. تهران: اسپرک، 1368، ص 142-145.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[فرهنگ جهانگیری]] | |||
* [[لغت فرس اسدی|مجمع الفرس]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
ابوالقاسم رادفر | ابوالقاسم رادفر | ||
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]] | |||
[[رده:ادبیات]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۰
برهان قاطع، از فرهنگهای فارسی به فارسی سده 11 هجری قمری.
محمد حسین بن خلف تبریزی متخلص به برهان در 1062ق / 1652م آن را به نام سلطان عبدالله قطب شاه، هفتمین پادشاه شیعی مذهب و از سلاطین جنوب هند (حک 1035ـ 1038ق / 1626-1628م) در حیدرآباد دکن تألیف کرده است. چهار کتاب فرهنگ جهانگیری، مجمع الفرس، سرمه سلیمانی و صحاح الادویه اساس کار برهان در این تألیف بودهاند[۱]. این فرهنگ را میتوان نسخه بدل فرهنگ جهانگیری ولیکن بدون توضیحات آن دانست[۲]. از لحاظ ترتیب، حرف اول لغت را «گفتار» و حرف دوم و سوم آن را «بیان» تشکیل میدهد. در مقدمه کتاب نُه فایده آمده که فایده اول در بیان معرفت زبان دَری و پهلوی و فایده نهم درباره قواعد دستور املاست[۳]. به رغم آنکه بسیاری از لغات را مؤلف برهان قاطع از دساتیر گرفته، اما در هیچ یک از آنها به آن اشاره نمیکند[۴]. بزرگترین نقص برهان قاطع حذف شواهد شعری و نیاوردن شاهد و مثال برای آنها است[۵]. از مزایای این فرهنگ بیرون کشیدن و یکجا گردآوردن لغات و ترکیبات از فرهنگها و منابع دیگر است که خواننده را از مراجعه به کتابهای لغت مختلف بی نیاز میکند. مجموع لغاتی که در این فرهنگ آمده بر حسب شمارش چند پژوهنده و بر اساس چاپهای مختلف، 19060، 19417، 20149، 20211، 20215 لغت است. چند کتاب از جمله سراج اللغات، اثر خان آرزو و قاطع برهان، از غالب دهلوی در ردّ و اعتراض به آن نوشته شدهاند[۶].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ مرادی، نورالله. مرجع شناسی. تهران: فرهنگ معاصر، 1372، ص 136.
- ↑ نصری، عبدالله. کارنامه دکتر معين. تهران: اميرکبير، 1364، ص 141.
- ↑ نقوی، شهريار. فرهنگ نويسی فارسي در هند و پاکستان. تهران: اداره کل نگارش وزارت فرهنگ، 1341، ص 94 و 95.
- ↑ معين، محمد. مقدمه بر برهان قاطع. تهران: ابن سينا، 1342، ج 1، ص 56 (مقدمه).
- ↑ حکمت، علی اصغر. مقدمه بر برهان قاطع. ص نود (مقدمه).
- ↑ دبيرسياقی، محمد. فرهنگهای فارسی و فرهنگ گونهها. تهران: اسپرک، 1368، ص 142-145.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر