پرش به محتوا

سعدی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۱: خط ۱:
'''سعدی''' (ح 606ـ691 یا 694ق / ؟م) شاعر، نویسنده.
'''سعدی''' (ح 606ـ691 یا 694ق / ؟م) شاعر، نویسنده.
[[پرونده:1451960-سعدی-شیرازی-تابلو-نقاشی-رنگ-روغن.jpg|بندانگشتی|شیخ مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله، مکنی به ابومحمد، ملقب به شیخ اجل و افصح المتکلمین و متخلص به سعدی، قابل بازیابی از https://parsstock.ir/pic-463981/%D8%B3%D8%B9%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%88%D8%BA%D9%86.aspx]]
شیخ مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله، مکنی به ابومحمد، ملقب به شیخ اجل و افصح المتکلمین و متخلص به سعدی بی گمان یکی از پنج شاعر طراز اول ایران و بزرگ‌ترین شاعر جامع الاطراف زبان فارسی است<ref>خالقی‌راد، حسین. '''''قطعه و قطعه سرایی''.''' تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1375، ج.1، ص 337.</ref>. سعدی در [[شیراز]] در میان خاندانی که از عالمان دین بودند، متولد شد. ظاهراً پدرش ملازم اتابک سعد بن زنگی بود. در دوران کودکی پدر خود را از دست داد و تحت تربیت نیای مادری خود قرار گرفت<ref name=":1">تمیم‌داری، احمد. '''''کتاب ایران، تاریخ ادب پارسی'''''. تهران: انتشارات بین‌المللی الهدی،  1379، ص 216.</ref>. در آغاز جوانی به عبادت و تقوا گرایید و شب و روز را به بیداری گذراند. مقدمات علوم متداول عصر را در [[شیراز]] آموخت<ref name=":0">محلاتی شیرازی، صدرالدین. '''''مکتب عرفان سعدی'''''. شیراز: دانشگاه پهلوی (شیراز)،  1346، ج 1، ص 42 (مقدمه).</ref>. در 623ق / 1226م به دلیل اوضاع آشفته فارس، [[شیراز]] را ترک گفت و برای تکمیل تحصیلات به بغداد رفت و در مدرسه نظامیه به کسب دانش پرداخت<ref>براون، ‌ادوارد. '''''از سنایی تا سعدی'''''. ترجمه غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید،  1351، ص 211ـ 212.</ref>. در بغداد از مجالس ذوق و سماع آن شهر بزرگ عباسیان بهره برد. صحبت شیخ شهاب‌الدین عمر سهروردی (د 632ق / ؟م) صوفی بزرگ آن عهد را دریافت و از ابوالفر ج بن جوزی (د 597ق / ؟م) فقیه و محتسب بغداد ارشاد گرفت. با کاروان حج مکرّر پیاده حجّ گزارد. مدتی را نیز در بصره و کوفه به سر برد. چندی هم به حلب رفت و در آنجا گرفتار زن بدخوی عرب شد. در صنعا طفل خردسالش را از دست داد. او بجز بلاد عرب از شهرهای شرق مانند بلخ، ‌بامیان، کاشغر و سومنات در هند هم دیدار کرد<ref>زرین‌کوب، عبدالحسین. '''''با کاروان حلّه'''''. تهران: آریا، ‌1343، ص 230.</ref>. سرانجام در دوره فرمانروایی ابوبکر بن سعد زنگی از اتابکان سلغری فارس به [[شیراز]] بازگشت. در این زمان، ‌او شاعری مشهور و مورد احترام مردم و حکومت بود. در شیراز به خانقاه ابوعبدالله بن خفیف (د 371ق / ؟م) صوفی مشهور، ‌فرود آمد<ref>موحد، ضیاء. '''''سعدی'''''. تهران: طرح نو،  1374، ص 58ـ 59 (به اختصار).</ref>. در 655ق / ؟م ''بوستان'' و یک‌سال بعد ''گلستان'' را نوشت. نزد اتابکان فارس، به ویژه سعد بن ابوبکر بن سعد زنگی (حک 632ـ668ق / ؟م) که شیخ تخلص خود را از نام او برگزیده بود، شأن و اعتبار بسیار یافت<ref>سعدی، '''''کلیات سعدی'''''. با تصحیح و مقدمه محمدعلی فروغی، تهران: جاویدان، بی تا، ص چهار (مقدمه).</ref>. سعدی جز ابوبکر بن سعد و پسرش، بزرگان و دانشمندانی مانند شمس‌الدین صاحب دیوان و برادرش عطاملک جوینی را مدح گفت. با شاعرانی چون مجد همگر (د 686ق / ؟م) و خواجه همام تبریزی (د 714ق / ؟م) ارتباط داشت و مورد ستایش آنان قرار گرفت<ref>خانلری (کیا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی دری'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 269.</ref>. سرانجام سعدی در زادگاهش درگذشت و در خانقاهی که اکنون به تکیه سعدی مشهور و زیارتگاه مردم جهان است، به خاک سپرده شد<ref name=":0" />.


شیخ مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله، مکنی به ابومحمد، ملقب به شیخ اجل و افصح المتکلمین و متخلص به سعدی بی گمان یکی از پنج شاعر طراز اول ایران و بزرگ‌ترین شاعر جامع الاطراف زبان فارسی است<ref>خالقی‌راد، حسین. '''''قطعه و قطعه سرایی''.''' تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1375، ج.1، ص 337.</ref>. سعدی در [[شیراز]] در میان خاندانی که از عالمان دین بودند، متولد شد. ظاهراً پدرش ملازم اتابک سعد بن زنگی بود. در دوران کودکی پدر خود را از دست داد و تحت تربیت نیای مادری خود قرار گرفت<ref>تمیم‌داری، احمد. '''''کتاب ایران، تاریخ ادب پارسی'''''. تهران: انتشارات بین‌المللی الهدی،  1379، ص 216.</ref>. در آغاز جوانی به عبادت و تقوا گرایید و شب و روز را به بیداری گذراند. مقدمات علوم متداول عصر را در [[شیراز]] آموخت<ref name=":0">محلاتی شیرازی، صدرالدین. '''''مکتب عرفان سعدی'''''. شیراز: دانشگاه پهلوی (شیراز)،  1346، ج 1، ص 42 (مقدمه).</ref>. در 623ق / 1226م به دلیل اوضاع آشفته فارس، [[شیراز]] را ترک گفت و برای تکمیل تحصیلات به بغداد رفت و در مدرسه نظامیه به کسب دانش پرداخت<ref>براون، ‌ادوارد. '''''از سنایی تا سعدی'''''. ترجمه غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید،  1351، ص 211ـ 212.</ref>. در بغداد از مجالس ذوق و سماع آن شهر بزرگ عباسیان بهره برد. صحبت شیخ شهاب‌الدین عمر سهروردی (د 632ق / ؟م) صوفی بزرگ آن عهد را دریافت و از ابوالفر ج بن جوزی (د 597ق / ؟م) فقیه و محتسب بغداد ارشاد گرفت. با کاروان حج مکرّر پیاده حجّ گزارد. مدتی را نیز در بصره و کوفه به سر برد. چندی هم به حلب رفت و در آنجا گرفتار زن بدخوی عرب شد. در صنعا طفل خردسالش را از دست داد. او بجز بلاد عرب از شهرهای شرق مانند بلخ، ‌بامیان، کاشغر و سومنات در هند هم دیدار کرد<ref>زرین‌کوب، عبدالحسین. '''''با کاروان حلّه'''''. تهران: آریا، ‌1343، ص 230.</ref>. سرانجام در دوره فرمانروایی ابوبکر بن سعد زنگی از اتابکان سلغری فارس به شیراز بازگشت. در این زمان، ‌او شاعری مشهور و مورد احترام مردم و حکومت بود. در شیراز به خانقاه ابوعبدالله بن خفیف (د 371ق / ؟م) صوفی مشهور، ‌فرود آمد<ref>موحد، ضیاء. '''''سعدی'''''. تهران: طرح نو، 1374، ص 58ـ 59 (به اختصار).</ref>. در 655ق / ؟م ''بوستان'' و یک‌سال بعد ''گلستان'' را نوشت. نزد اتابکان فارس، به ویژه سعد بن ابوبکر بن سعد زنگی (حک 632ـ668ق / ؟م) که شیخ تخلص خود را از نام او برگزیده بود، شأن و اعتبار بسیار یافت<ref>سعدی، '''''کلیات سعدی'''''. با تصحیح و مقدمه محمدعلی فروغی، تهران: جاویدان، بی تا، ص چهار (مقدمه).</ref>. سعدی جز ابوبکر بن سعد و پسرش، بزرگان و دانشمندانی مانند شمس‌الدین صاحب دیوان و برادرش عطاملک جوینی را مدح گفت. با شاعرانی چون مجد همگر (د 686ق / ؟م) و خواجه همام تبریزی (د 714ق / ؟م) ارتباط داشت و مورد ستایش آنان قرار گرفت<ref>خانلری (کیا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی دری'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 269.</ref>. سرانجام سعدی در زادگاهش درگذشت و در خانقاهی که اکنون به تکیه سعدی مشهور و زیارتگاه مردم جهان است، به خاک سپرده شد<ref name=":0" />.
آثار سعدی به اعتبار موضوع در عام‌ترین تقسیم شامل دو گروه است:   


آثار سعدی به اعتبار موضوع در عام‌ترین تقسیم شامل دو گروه است: 1ـ آثاری که مایه آنها پند واندرز و آموزش‌های اخلاقی است، 2ـ آثار تغزّلی، ‌غنایی و عاشقانه<ref>موحد، ضیاء. '''''سعدی'''''. تهران: طرح نو،  1374، ص 67.</ref>. از آثار مهم او به جز منظومه ''بوستان'' و ''دیوان غزلیات'' می‌توان ''مجالس پنجگانه''، ''رساله در پاسخ صاحب دیوان''، ''رساله در عقل و عشق''، رساله ''نصیحهالملوک'' و ''گلستان'' را در نثر نام برد<ref>رستگار فسایی، منصور. '''''انواع نثر فارسی'''''. تهران: سمت، 1380، ص 482ـ 483 ـ 484 (به اختصار).</ref>. گفتنی است که اقامت و تحصیل سعدی در دیار عرب سبب تبحّر او در زبان عربی و ادب عرب گردید، چنان که قصاید عربی و ملمعات او گواه این تبحّر است. طرز بیان او بر انسجام لفظ و رقت معنی استوار است و به ویژه سهل ممتنع در سخن او جلوه‌ای بارز دارد<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: جیبی، 1381، ج 1، ص 1296 ـ 1297 (ذیل سعدی).</ref>. بدون شبهه، ‌سعدی یکی از گویندگانی است که مستند معیار فارسی امروزی به شمار می‌رود. او منتهی الیه سیر تحول [[فارسی|زبان فارسی]] قرار گرفت و ضابطه زبانی شد که بدان تکلّم می‌کنیم<ref>دشتی، ‌علی. '''''قلمرو سعدی'''''. تهران: امیرکبیر، 1344، ج.3، ص 91.</ref>. به گفته هانری ماسه[1] خاورشناس فرانسوی، ‌در سده‌های 18و 19م، نویسندگان و شاعران اروپایی مانند دیده رو[2]، ولتر[3]، گوته[4]، ویکتور هوگو[5] و جز آنان از سعدی و مقام ارجمند وی بسیار سخن گفته‌اند. رالف امرسون[6] شاعر و فیلسوف امریکایی می‌نویسد: بشریت به سعدی علاقه‌مند است. سعدی شاعر دوستی، عشق، ایثار، بخشش، ‌صفا و عنایت الهی است<ref>پزشک‌زاد، ایرج. '''''طنز فاخر فارسی'''''. تهران: نشر شهاب، 1381، ص 15 (درآمد).</ref><ref>Ralf waldo Emerson. '''''Journals'''''. vol. IX, Boston, 1912, p.562.</ref>. اهمیت سعدی در سرودن غزل عاشقانه در آن است که زبان غزل را کمال بخشید و چون به سبک انوری (د 585ق / ؟م) توجه داشت، زبان غزل را هموار و زود فهم کرد<ref>حسن لی، کاووس. '''''فرهنگ سعدی پژوهی'''''. شیراز: بنیاد فارس شناسی با همکاری مرکز سعدی شناسی، چ 1، 1380.</ref><ref>'''''ذکر جمیل سعدی'''''. ‌کمیسیون ملی یونسکو و وزارت ارشاد اسلامی، 1364، 3ج.</ref><ref>رستگار فسایی، منصور. '''''مقالاتی درباره زندگی و شعر سعدی'''''. شیراز: دانشگاه پهلوی (شیراز)، چ 1، 1352.</ref>. آثار سعدی، به ویژه ''[[بوستان سعدی|بوستان]]'' و ''[[گلستان سعدی|گلستان]]'' به زبان‌های گوناگون دنیا ترجمه و شرح شده است. همچنین کتاب‌های مختلفی درباره سعدی و یا به تقلید از آثار او به زبان‌های گوناگون نوشته‌اند.  
# آثاری که مایه آنها پند واندرز و آموزش‌های اخلاقی است؛
# آثار تغزّلی، ‌غنایی و عاشقانه<ref>موحد، ضیاء. '''''سعدی'''''. تهران: طرح نو،  1374، ص 67.</ref>.  
 
از آثار مهم او به جز منظومه ''بوستان'' و ''دیوان غزلیات'' می‌توان ''مجالس پنجگانه''، ''رساله در پاسخ صاحب دیوان''، ''رساله در عقل و عشق''، رساله ''نصیحه الملوک'' و ''[[گلستان سعدی|گلستان]]'' را در نثر نام برد<ref>رستگار فسایی، منصور. '''''انواع نثر فارسی'''''. تهران: سمت، 1380، ص 482ـ 483 ـ 484 (به اختصار).</ref>. گفتنی است که اقامت و تحصیل سعدی در دیار عرب سبب تبحّر او در [[عربی|زبان عربی]] و ادب عرب گردید، چنان که قصاید عربی و ملمعات او گواه این تبحّر است. طرز بیان او بر انسجام لفظ و رقت معنی استوار است و به ویژه سهل ممتنع در سخن او جلوه‌ای بارز دارد<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: جیبی، 1381، ج 1، ص 1296 ـ 1297 (ذیل سعدی).</ref>. بدون شبهه، ‌سعدی یکی از گویندگانی است که مستند معیار فارسی امروزی به شمار می‌رود. او منتهی الیه سیر تحول [[فارسی|زبان فارسی]] قرار گرفت و ضابطه زبانی شد که بدان تکلّم می‌کنیم<ref>دشتی، ‌علی. '''''قلمرو سعدی'''''. تهران: امیرکبیر، 1344، ج.3، ص 91.</ref>. به گفته هانری ماسه[Henry Massé] خاورشناس فرانسوی، ‌در سده‌های 18و 19م، نویسندگان و شاعران اروپایی مانند دیده رو[Diderot]، ولتر[Voltarie]، گوته[Goethe]، ویکتور هوگو[V. Hugo] و جز آنان از سعدی و مقام ارجمند وی بسیار سخن گفته‌اند. رالف امرسون[Ralph Emerson] شاعر و فیلسوف امریکایی می‌نویسد: <blockquote>بشریت به سعدی علاقه‌مند است. سعدی شاعر دوستی، عشق، ایثار، بخشش، ‌صفا و عنایت الهی است<ref>پزشک‌زاد، ایرج. '''''طنز فاخر فارسی'''''. تهران: نشر شهاب، 1381، ص 15 (درآمد).</ref><ref>Ralf waldo Emerson. '''''Journals'''''. vol. IX, Boston, 1912, p.562.</ref>. </blockquote>اهمیت سعدی در سرودن غزل عاشقانه در آن است که زبان غزل را کمال بخشید و چون به سبک انوری (د 585ق / ؟م) توجه داشت، زبان غزل را هموار و زود فهم کرد<ref name=":1" /><ref>حسن لی، کاووس. '''''فرهنگ سعدی پژوهی'''''. شیراز: بنیاد فارس شناسی با همکاری مرکز سعدی شناسی، چ 1، 1380.</ref><ref>'''''ذکر جمیل سعدی'''''. ‌کمیسیون ملی یونسکو و وزارت ارشاد اسلامی، 1364، 3ج.</ref><ref>رستگار فسایی، منصور. '''''مقالاتی درباره زندگی و شعر سعدی'''''. شیراز: دانشگاه پهلوی (شیراز)، چ 1، 1352.</ref>. آثار سعدی، به ویژه ''[[بوستان سعدی|بوستان]]'' و ''[[گلستان سعدی|گلستان]]'' به زبان‌های گوناگون دنیا ترجمه و شرح شده است. همچنین کتاب‌های مختلفی درباره سعدی و یا به تقلید از آثار او به زبان‌های گوناگون نوشته‌اند.  


== نیز نگاه کنید به ==
== نیز نگاه کنید به ==
[[بوستان سعدی]]


[[گلستان سعدی]]  
* [[شعر فارسی]]
* [[بوستان سعدی]]
* [[گلستان سعدی]]  


== مآخذ ==
== مآخذ ==
# خالقی‌راد، حسین. '''''قطعه و قطعه سرایی''.''' تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چ 1، 1375، ص 337.
<references />
# تمیم‌داری، احمد. '''''کتاب ایران؛ تاریخ ادب پارسی'''''. تهران: انتشارات بین‌المللی الهدی، چ 1، 1379، ص 216.
# محلاتی شیرازی، صدرالدین. '''''مکتب عرفان سعدی'''''. شیراز: دانشگاه پهلوی (شیراز)، چ 2، 1346، ج 1، ص 42 (مقدمه).
# براون، ‌ادوارد. '''''از سنایی تا سعدی'''''. ترجمه غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید، چ 1، 1351، ص 211ـ 212.
# زرین‌کوب، عبدالحسین. '''''با کاروان حلّه'''''. تهران: آریا، ‌1343، ص 230.
# موحد، ضیاء. '''''سعدی'''''. تهران: طرح نو، چ 2، 1374، ص 58ـ 59 (به اختصار).
# سعدی، '''''کلیات سعدی'''''. با تصحیح و مقدمه محمدعلی فروغی، تهران: جاویدان، بی تا، ص چهار (مقدمه).
# خانلری (کیا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی دری'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 269.
# محلاتی شیرازی، صدرالدین. '''''همان'''''.
# موحد، ضیاء. '''''سعدی'''''. تهران: طرح نو، چ 2، 1374، ص ص 67.
# رستگار فسایی، منصور. '''''انواع نثر فارسی'''''. تهران: سمت، 1380، ص 482ـ 483 ـ 484 (به اختصار).
# مصاحب، غلامحسین. '''''دایرهالمعارف فارسی'''''. تهران: جیبی، چ 3، 1381، ج 1، ص 1296 ـ 1297 (ذیل سعدی).
# دشتی، ‌علی. '''''قلمرو سعدی'''''. تهران: امیرکبیر، چ 3، 1344، ص 91.
# پزشک‌زاد، ایرج. '''''طنز فاخر فارسی'''''. تهران: نشر شهاب، چ 1، 1381، ص 15 (درآمد).
# Ralf waldo Emerson. '''''Journals'''''. vol. IX, Boston, 1912, p.562.
#
 
[1]. Henry Massé.
 
[2]. Diderot.
 
[3]. Voltarie.
 
[4]. Goethe.


[5]. V. Hugo.
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،


== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
ابوالقاسم رادفر
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
[[رده:ادبیات]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۴۵

سعدی (ح 606ـ691 یا 694ق / ؟م) شاعر، نویسنده.

شیخ مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله، مکنی به ابومحمد، ملقب به شیخ اجل و افصح المتکلمین و متخلص به سعدی، قابل بازیابی از https://parsstock.ir/pic-463981/%D8%B3%D8%B9%D8%AF%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%88%D8%BA%D9%86.aspx

شیخ مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله، مکنی به ابومحمد، ملقب به شیخ اجل و افصح المتکلمین و متخلص به سعدی بی گمان یکی از پنج شاعر طراز اول ایران و بزرگ‌ترین شاعر جامع الاطراف زبان فارسی است[۱]. سعدی در شیراز در میان خاندانی که از عالمان دین بودند، متولد شد. ظاهراً پدرش ملازم اتابک سعد بن زنگی بود. در دوران کودکی پدر خود را از دست داد و تحت تربیت نیای مادری خود قرار گرفت[۲]. در آغاز جوانی به عبادت و تقوا گرایید و شب و روز را به بیداری گذراند. مقدمات علوم متداول عصر را در شیراز آموخت[۳]. در 623ق / 1226م به دلیل اوضاع آشفته فارس، شیراز را ترک گفت و برای تکمیل تحصیلات به بغداد رفت و در مدرسه نظامیه به کسب دانش پرداخت[۴]. در بغداد از مجالس ذوق و سماع آن شهر بزرگ عباسیان بهره برد. صحبت شیخ شهاب‌الدین عمر سهروردی (د 632ق / ؟م) صوفی بزرگ آن عهد را دریافت و از ابوالفر ج بن جوزی (د 597ق / ؟م) فقیه و محتسب بغداد ارشاد گرفت. با کاروان حج مکرّر پیاده حجّ گزارد. مدتی را نیز در بصره و کوفه به سر برد. چندی هم به حلب رفت و در آنجا گرفتار زن بدخوی عرب شد. در صنعا طفل خردسالش را از دست داد. او بجز بلاد عرب از شهرهای شرق مانند بلخ، ‌بامیان، کاشغر و سومنات در هند هم دیدار کرد[۵]. سرانجام در دوره فرمانروایی ابوبکر بن سعد زنگی از اتابکان سلغری فارس به شیراز بازگشت. در این زمان، ‌او شاعری مشهور و مورد احترام مردم و حکومت بود. در شیراز به خانقاه ابوعبدالله بن خفیف (د 371ق / ؟م) صوفی مشهور، ‌فرود آمد[۶]. در 655ق / ؟م بوستان و یک‌سال بعد گلستان را نوشت. نزد اتابکان فارس، به ویژه سعد بن ابوبکر بن سعد زنگی (حک 632ـ668ق / ؟م) که شیخ تخلص خود را از نام او برگزیده بود، شأن و اعتبار بسیار یافت[۷]. سعدی جز ابوبکر بن سعد و پسرش، بزرگان و دانشمندانی مانند شمس‌الدین صاحب دیوان و برادرش عطاملک جوینی را مدح گفت. با شاعرانی چون مجد همگر (د 686ق / ؟م) و خواجه همام تبریزی (د 714ق / ؟م) ارتباط داشت و مورد ستایش آنان قرار گرفت[۸]. سرانجام سعدی در زادگاهش درگذشت و در خانقاهی که اکنون به تکیه سعدی مشهور و زیارتگاه مردم جهان است، به خاک سپرده شد[۳].

آثار سعدی به اعتبار موضوع در عام‌ترین تقسیم شامل دو گروه است:

  1. آثاری که مایه آنها پند واندرز و آموزش‌های اخلاقی است؛
  2. آثار تغزّلی، ‌غنایی و عاشقانه[۹].

از آثار مهم او به جز منظومه بوستان و دیوان غزلیات می‌توان مجالس پنجگانه، رساله در پاسخ صاحب دیوان، رساله در عقل و عشق، رساله نصیحه الملوک و گلستان را در نثر نام برد[۱۰]. گفتنی است که اقامت و تحصیل سعدی در دیار عرب سبب تبحّر او در زبان عربی و ادب عرب گردید، چنان که قصاید عربی و ملمعات او گواه این تبحّر است. طرز بیان او بر انسجام لفظ و رقت معنی استوار است و به ویژه سهل ممتنع در سخن او جلوه‌ای بارز دارد[۱۱]. بدون شبهه، ‌سعدی یکی از گویندگانی است که مستند معیار فارسی امروزی به شمار می‌رود. او منتهی الیه سیر تحول زبان فارسی قرار گرفت و ضابطه زبانی شد که بدان تکلّم می‌کنیم[۱۲]. به گفته هانری ماسه[Henry Massé] خاورشناس فرانسوی، ‌در سده‌های 18و 19م، نویسندگان و شاعران اروپایی مانند دیده رو[Diderot]، ولتر[Voltarie]، گوته[Goethe]، ویکتور هوگو[V. Hugo] و جز آنان از سعدی و مقام ارجمند وی بسیار سخن گفته‌اند. رالف امرسون[Ralph Emerson] شاعر و فیلسوف امریکایی می‌نویسد:

بشریت به سعدی علاقه‌مند است. سعدی شاعر دوستی، عشق، ایثار، بخشش، ‌صفا و عنایت الهی است[۱۳][۱۴].

اهمیت سعدی در سرودن غزل عاشقانه در آن است که زبان غزل را کمال بخشید و چون به سبک انوری (د 585ق / ؟م) توجه داشت، زبان غزل را هموار و زود فهم کرد[۲][۱۵][۱۶][۱۷]. آثار سعدی، به ویژه بوستان و گلستان به زبان‌های گوناگون دنیا ترجمه و شرح شده است. همچنین کتاب‌های مختلفی درباره سعدی و یا به تقلید از آثار او به زبان‌های گوناگون نوشته‌اند.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. ↑ خالقی‌راد، حسین. قطعه و قطعه سرایی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1375، ج.1، ص 337.
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ تمیم‌داری، احمد. کتاب ایران، تاریخ ادب پارسی. تهران: انتشارات بین‌المللی الهدی، 1379، ص 216.
  3. ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ محلاتی شیرازی، صدرالدین. مکتب عرفان سعدی. شیراز: دانشگاه پهلوی (شیراز)، 1346، ج 1، ص 42 (مقدمه).
  4. ↑ براون، ‌ادوارد. از سنایی تا سعدی. ترجمه غلامحسین صدری افشار، تهران: مروارید، 1351، ص 211ـ 212.
  5. ↑ زرین‌کوب، عبدالحسین. با کاروان حلّه. تهران: آریا، ‌1343، ص 230.
  6. ↑ موحد، ضیاء. سعدی. تهران: طرح نو، 1374، ص 58ـ 59 (به اختصار).
  7. ↑ سعدی، کلیات سعدی. با تصحیح و مقدمه محمدعلی فروغی، تهران: جاویدان، بی تا، ص چهار (مقدمه).
  8. ↑ خانلری (کیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی دری. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 269.
  9. ↑ موحد، ضیاء. سعدی. تهران: طرح نو، 1374، ص 67.
  10. ↑ رستگار فسایی، منصور. انواع نثر فارسی. تهران: سمت، 1380، ص 482ـ 483 ـ 484 (به اختصار).
  11. ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: جیبی، 1381، ج 1، ص 1296 ـ 1297 (ذیل سعدی).
  12. ↑ دشتی، ‌علی. قلمرو سعدی. تهران: امیرکبیر، 1344، ج.3، ص 91.
  13. ↑ پزشک‌زاد، ایرج. طنز فاخر فارسی. تهران: نشر شهاب، 1381، ص 15 (درآمد).
  14. ↑ Ralf waldo Emerson. Journals. vol. IX, Boston, 1912, p.562.
  15. ↑ حسن لی، کاووس. فرهنگ سعدی پژوهی. شیراز: بنیاد فارس شناسی با همکاری مرکز سعدی شناسی، چ 1، 1380.
  16. ↑ ذکر جمیل سعدی. ‌کمیسیون ملی یونسکو و وزارت ارشاد اسلامی، 1364، 3ج.
  17. ↑ رستگار فسایی، منصور. مقالاتی درباره زندگی و شعر سعدی. شیراز: دانشگاه پهلوی (شیراز)، چ 1، 1352.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=سعدی&oldid=10319»