گلستان سعدی
گلستان، نمونهای از نثرهای ادبی آهنگین زبان فارسی نوشته سعدی در 656ق / 1258م.
سعدی گلستان را که شامل مطالب اخلاقی، اجتماعی، دینی و در قالب حکایات شیرین است[۱]. با عنوانهای در یک مقدمه و هشت باب در سیرت پادشاهان، در اخلاق درویشان، در فضیلت قناعت، در فوائد خاموشی، در عشق و جوانی، در ضعف و پیری، در تأثیر تربیت و در آداب صحبت نوشت و آن را به شاهزاده سعد بن ابوبکر بن سعد زنگی تقدیم کرد[۲].
نثر گلستان حاوی قسمتهای مصنوع و ساده و به شیوهای مختلط نوشته شده است. بدین معنی که سعدی ضمن نثر ساده و استادانه خود، هرجا که لازم دانسته، عبارات مسجّع لطیف هم آورده است. اما به حق باید گلستان را نوعی از نثر موزون شمرد[۳]. با این حال سعدی در این کتاب از شیوه خشک نثر مترسّلان و تعقید و آمیختگی شدید با زبان عربی پرهیز کرده و گلستان او با ذوق فارسی زبانان، سازگاری و انطباق کامل یافته است و همین امر سبب شده است تا سعدی به منزله یک مبتکر و نوع آور، در نویسندگی سده 7ق تلقّی شود[۴]. نثر گلستان در مقام مقایسه با دیگر آثار نثر مصنوع در این دوره از لحاظ کیفیت درج اشعار نیز روشی ممتاز و مشخص دارد[۵]. بعدها چند تن از نویسندگان از جمله جوینی در نگارستان، جامی در بهارستان، قاآنی در پریشان و قائم مقام نویسنده دوره قاجاریه در مقام تقلید از آن برآمدهاند[۶]. بسیاری از نویسندگان از جمله سروری، شمعی و سراجالدین علی خان آرزو، شروحی به عربی، ترکی و فارسی بر آن نوشتهاند. غلامحسین یوسفی، خطیب رهبر و محمد خزائلی نیز شرحهایی بر این کتاب نوشتهاند[۷]. چاپهای قریب (1310ش)، فروغی(1316ش) و یوسفی از بهترین چاپهای انتقادی گلستان هستند. قدیمترین ترجمه آن به زبان فرانسوی از دوریه است که در 1634م در پاریس چاپ و منتشر شده است[۸]. هانری ماسه، خاورشناس فرانسوی، 55 ترجمه از گلستان به زبانهای لاتین، فرانسوی، انگلیسی، آلمانی، روسی، عربی، ترکی و جز آنها را در کتابش صورت داده است[۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ خالقیراد، حسین. قطعه و قطعه سرایی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چ 1، 1375، ص 338.
- ↑ خانلری (کیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 268 و 424.
- ↑ حاکمی، اسماعیل. گزیدهای از نثرهای مصنوع و مزیّن. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 5 و 119.
- ↑ رستگار فسایی، منصور. انواع نثر فارسی. تهران: سمت، 1380، ص 475.
- ↑ خطیبی، حسین. فن نثر در ادب پارسی. تهران: زوّار، چ 1، 1366، ج 1، ص 613.
- ↑ تمیمداری، احمد. کتاب ایران، تاریخ ادب پارسی. تهران: انتشارات بینالمللی الهدی، چ 1، 1379، ص 133.
- ↑ خزائلی، محمد. شرح گلستان. تهران: جاویدان، چ 2، 1381، ص 73 (مقدمه).
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. ج 2، ص 2408.
- ↑ Massé, H. Essai sar sur le poète Saadi. Paris: Librairie Paul Qeuthner, 1919.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر