روشن‌کردن چراغها برای فروهرها

روشن کردن چراغ‌ها برای فروهرها یا فره‌وشی‌ها چه نقشی عملی در زندگانی ایرانیان داشته است؟

با اعتقاد به اینکه فروهرها جانشین ارواح مردگان، در ادیان دیگر اشده‌اند، ماه فروردین، ماه فروهرها است از کلمه فروردین یشت چنین برمی‌آید که فره‌وشی‌ها سر خویشکاری روحانی، جنگاوری و برکت بخشی دارند و عمل ارواح مردگان را انجام می‌دهند، در حالی که فره‌وشی، غیر از روح است. در اوستا نقشی برای ارواح پس از مرگ، در ارتباط با بازماندگان نمی‌بینیم، آنچه می‌بینیم مربوط به فره‌وشی‌ها است که سخت در ارتباط با زندگی فرزندانشان است. توجه به مردگان در همه فرهنگ‌ها هست و چنین ذکر می‌شود که توجه به ارواح، موجب شادی آنان، و بی‌توجهی به ارواح باعث خشم و قهر آنان می‌شود.

در ایران باستان، در شب اول سال به یاد فروهرها چراغ روشن می‌کردند و حتی در پشت بام‌ها غذا می‌گذاشتند. اصولاً مراسم و اعیاد را به شخصیت‌های کهن و اسطوره‌ای نسبت می‌دادند در حالی که نوروز مسلماً عید بومی مردم این سرزمین است، امّا چون رسم بر این بود که اعیاد را به فرمانروایانی که محبوبیت داشتند نسبت دهند، بدین روی این جشن بزرگ را نیز به جمشید منتسب می‌کنند.

جمشید در ایران قدیم محبوبیت تام داشته است. در زمان او بنا به روایات، خوشبختی و خُرمی در حدکمال بوده و به حدیث اسطوره‌ها، در دوران فرمانروایی وی نه پیری بود، نه مرگ و نه بیماری. جهان در عهد او گسترده شد. فریدون و شاهان دیگر بیشدادی، محبوبیت جمشید را ندارند. چون وی دارای فره بود و دوران او به راستی عصر طلایی ایران و آریائیها به شمار می‌آمده است. قدمت اسطوره جمشید به عصر هند و ایرانی می‌رسد و یادآور می‌شود که در منابع کهن هر دو قوم نام «یَمَ» یاد شده است.

نیز نگاه کنید به

• چگونگی جشن نوروز
• جشن ها و مراسم نوروزی
• هفت سین خوان نوروزی
• آفرینش در تورات

منبع اصلی

شعبانی، رضا (1379). آداب و رسوم نوروز. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.

نویسنده مقاله

رضا شعبانی