روایت های شیعه راجع به نوروز

اول: معلی‌بن خنیس می‌گوید: روز نوروز خدمت امام صادق علیه الصلوة والسلام رفتم، فرمودند آیا میدانی امروز چه روزی است؟ عرض کردم عجم امروز را بزرگ می‌دارند و تبرک می‌جویند و برای همدیگر هدیه می‌فرستند، امام صادق علیه‌السلام فرمودند: به بیت عتیق (کعبه) سوگند می‌خورم که نوروز از زمان قدیم است، تاریخ آن را برای تو بگویم؟ عرض کردم یادگرفتن تاریخ آنرابهتر است برای من اگر زنده شوند دوستانم و بمیرند دشمنانم، فرمود: نوروز روزی است که در عالم ذر خداوند از بندگانش پیمان گرفت که او را بپرستند و مشرک نشوند و ایمان به پیغمبران و حجج او و ائمه بیاورند، روزی است که آفتاب تابید و هواکه موجب حیات است وزیدن‌گرفت و زمین خلق شد، روزی است که کشتی نوح بر نقطه‌ای از زمین به نام (جودی) نشست، روزی است که جبرئیل بر پیغمبر صلّی‌اللّه علیه وآله نازل شد، روزی است که ابراهیم علیه‌السلام بتها را شکست، روزی است که (شب آن) پیغمبر(ص)، علی(ع) را بر کتف خود بلند کرد، بتهای قریش را از فراز کعبه به زیر افکند و خُرد کرد، روزی است که پیغمبر(ص) به اصحاب امر کرد با علی(ع) بیعت نمایند، در دفعه اول و دوم، روزی است که امیرالمؤمنین(ع) بر نهروانیان غالب شد و ذوالثدیه را (که پیغمبر(ص) ابی‌بکر و عمر را امر کرد، ذوالنّدیه را بکشند و نکشتند) کشت، روزی است که قائم ما(ع) و ولاة امر ظاهر می‌شوند، و روزی است که قائم ما(ع) بر دجّال غالب می‌گردد و در کناسه کوفه او را دار می‌زند، هیچ نوروزی نیست که ما اهل بیت انتظار فرج نداشته باشیم، چون از روزهای ما و شیعیان ما است، عجم احترام آنرا نگهداشتند و شما ضایع کردید.»

و صاحب وسایل در مقدمه می‌نویسد: «ولم انقل فیه (وسایل) الاحادیث الامن الکتب المشهورة المعول علیها التی لاتعمل الشیعه الابها ولاترجع الاالیها)، مستدرک الوسائل،

ج ۱، ص ۴۷۱ و مرحوم مجلسی قدس‌سره این اشکال راکه در مُحاسبه ایام جمعه این وقایع با نوروز تطبیق نمی‌شوند در جلد ۱۴ بحارالانوار ذکر کرده، سپس پاسخ داده است.

دوم - امام صادق علیه السلام فرمودند: نوروز روز نیکویی است برای همه کارها، خرید و فروش، غرس اشجار و زراعت و غیره، اسماعیل فرزند ابراهیم(ع) در این روز بدنیا آمد.

سوم - حضرت امیرالمؤمنین(ع) فرمودند: فرزندی که در نوروز بدنیا بیاید مبارک است و صفات خوبی خواهد داشت.

چهارم - امام صادق(ع) به معلی‌بن خنیس می‌فرمایند: روز نوروز غسل کن و پاکیزه‌ترین لباس خود را بپوش، و به بهترین عطر خود را معطر نما، و آن روز را روزه بگیر بعد از نوافل نماز ظهر و عصر چهار رکعت (به دو سلام) نماز بخوان.

پنجم - امام صادق(ع) روایت ذیل را فرمودند و معلی‌بن خنیس نوشت روز نوروز روزی است که پیغمبر در غدیر خم برای امیرالمؤمنین(ع) بیعت گرفتند و مردم اقرار به ولایت او نمودند. خوشا بحال کسی که به ولایت او ثابت بماند و وای بر کسی که پیمان را بشکند.

ششم - مفضل بن عمر از امام صادق(ع) روایت نمود: خداوند به حزقیل پیغمبر وحی نمود ارزش و قدر نوروز نزد من زیاد است و با خود قرار داده‌ام هر مؤمنی در این روز حاجت خود را بخواهد برآورم.

هفتم - دعائم الاسلام روایت نموده: پالوده برای حضرت امیر(ع) آوردند، سؤال کرد مناسبت این چیست؟ عرض شد روز نوروز است، فرمود: همه روزها را اگر بتوانید نوروز قرار دهید، آنگاه با سرانگشت چشید و فرمود: بسیار گوارا و شیرین است ولی ما نمی‌خواهیم خود را با آنچه عادت نکرده‌ایم عادت دهیم، بردارید طبق را، برداشتند.

هشتم - روز نوروز مجوس خدمت حضرت امیرالمؤمنین(ع) ظرفهایی از نقره پر از شکر هدیه آوردند، حضرت قبول نمود و بین اصحاب خود تقسیم کرد و از جزیه مجوسیان حساب کرد.

نهم - امام صادق(ع) درباره روزهای ماههای فرس فرمود: اول به نام هرمز است و او نام خداست به فارسی که روز خلقت آدم و حوا است.

دهم - امام صادق(ع) به محمدبن ابراهیم فرمودند: نوروز اولین روز از ماه، خداوند آدم را خلق کرد و روز خوبی است.

یازدهم - روز اول سال بنام خدا خوب است کار شروع شود. مرحوم مجلسی می‌گویند: این سه روایت آخر را (نه و ده و یازده) را از کتابهای منجمین که آنها از ائمه(ع) نقل نموده‌اند، روایت کردم و اعتماد به نقل آنها ندارم.

باری، از این جمله معلوم می‌شود که به روایتهای یک تا هشت اعتماد دارند.

نیز نگاه کنید به

• بررسی روایت معلی‌ بن خنیس
• گفتار فقها درباره نوروز
• نوروز در روایات اهل تسنّن
• نوروز در اسلام روزی است مبارک
• سؤال از فقها در مورد نوروز

منبع اصلی

شعبانی، رضا (1379). آداب و رسوم نوروز. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.

نویسنده مقاله

رضا شعبانی