موسیقی خوزستان: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
شهرها و بنادر خوزستان را میتوان از نظر فرهنگ و پیشینه تاریخی به چند گروه تقسیم کرد: نخست شهرهای باستانی خوزستان با فرهنگی کهن و آداب و رسومی غنی مانند شوشتر، دزفول و شوش. دوم شهرهای نسبتاً نوبنیاد که پیشینه تاریخی زیادی ندارند و حاصل گسترش صنعت نفت در این منطقهاند، مانند اهواز، آبادان، خرمشهر و ماهشهر. در شهرها و روستاهای گروه دوم البته از دیرباز طوایفی از اعراب و گروههایی از مهاجرین آفریقایی زندگی میکنند که موسیقی و آداب و رسوم مخصوص به خود دارند. سوم شهرهایی چون اندیمشک و مسجد سلیمان که بیشتر فرهنگ بختیاری در آنها جاری است. موسیقی شوشتر و دزفول را میتوان در محدوده معینی با ردیف دستگاهی موسیقی ایران مقایسه کرد. به مجموعه آوازها، گوشهها و تصنیفهایی که در مقامهای مختلف در شوشتر اجرا میشود «شوشتری دستگاه» میگویند. موسیقی بختیاری نیز در حد محدودی در شوشتر و دزفول رایج است. | شهرها و بنادر [[استان خوزستان|خوزستان]] را میتوان از نظر فرهنگ و پیشینه تاریخی به چند گروه تقسیم کرد: نخست شهرهای باستانی [[استان خوزستان|خوزستان]] با فرهنگی کهن و آداب و رسومی غنی مانند شوشتر، دزفول و شوش. دوم شهرهای نسبتاً نوبنیاد که پیشینه تاریخی زیادی ندارند و حاصل گسترش صنعت نفت در این منطقهاند، مانند اهواز، آبادان، خرمشهر و ماهشهر. در شهرها و روستاهای گروه دوم البته از دیرباز طوایفی از اعراب و گروههایی از مهاجرین آفریقایی زندگی میکنند که موسیقی و آداب و رسوم مخصوص به خود دارند. سوم شهرهایی چون اندیمشک و مسجد سلیمان که بیشتر فرهنگ بختیاری در آنها جاری است. موسیقی شوشتر و دزفول را میتوان در محدوده معینی با ردیف دستگاهی موسیقی [[ایران]] مقایسه کرد. به مجموعه آوازها، گوشهها و تصنیفهایی که در مقامهای مختلف در شوشتر اجرا میشود «شوشتری دستگاه» میگویند. [[موسیقی بختیاری]] نیز در حد محدودی در شوشتر و دزفول رایج است. | ||
در اهواز، آبادان، خرمشهر و اروندکنار از دیرباز طوایفی از اعراب ساکن بودهاند که موسیقی آنها همان موسیقی سنّتی عرب است. در خرمشهر، اروندکنار و آبادان آئینهای زار و مشایخ که جنبه موسیقی درمانی دارند نیز متداول است. کولیهای عرب زبان این منطقه نیز در اجرا و نقل و انتقال موسیقی سنّتی عرب نقش بسزایی داشتهاند. | در اهواز، آبادان، خرمشهر و اروندکنار از دیرباز طوایفی از اعراب ساکن بودهاند که موسیقی آنها همان موسیقی سنّتی عرب است. در خرمشهر، اروندکنار و آبادان آئینهای زار و مشایخ که جنبه موسیقی درمانی دارند نیز متداول است. کولیهای عرب زبان این منطقه نیز در اجرا و نقل و انتقال موسیقی سنّتی عرب نقش بسزایی داشتهاند. | ||
موسیقیِ هر سه حوزه یاد شده انواع مختلف دارد. موسیقی اصلی شوشتر و دزفول (شوشتری دستگاه) با آواز، [[تار]]<sup>*</sup>، و همراهی تمبک<sup>*</sup> اجرا میشود. موسیقی اهواز، آبادان و خرمشهر ـ به جز موسیقی عرب و کولیها ـ اصالت ندارد و آمیختهای جدید از فرهنگهای مختلف است. موسیقی عربها و کولیها با سازهایی مانند | موسیقیِ هر سه حوزه یاد شده انواع مختلف دارد. موسیقی اصلی شوشتر و دزفول (شوشتری دستگاه) با آواز، [[تار]]<sup>*</sup>، و همراهی تمبک<sup>*</sup> اجرا میشود. موسیقی اهواز، آبادان و خرمشهر ـ به جز موسیقی عرب و کولیها ـ اصالت ندارد و آمیختهای جدید از فرهنگهای مختلف است. موسیقی عربها و کولیها با سازهایی مانند [[رُباب|رَباب]]، کاسوره، تمبک<sup>*</sup>، تمپو و آواز اجرا میشود. در اندیمشک و مسجد سلیمان [[موسیقی بختیاری]] با [[کَرنا]]<sup>*</sup>، [[سُرنا]]<sup>*</sup>، [[دهل]]<sup>*</sup>، [[نی(نای)|نی]]<sup>*</sup> و آواز به اجرا در میآید. در هر سه حوزه یاد شده میتوان نمونههایی از لالایی، آوازهای کار و مرثیهها را یافت که بنا به ضرورت در مجالس مختلف اجرا میشوند<ref>کار میدانی</ref><ref>موسیقی مناطق جنوب ایران (هرمزگان، بوشهر، خوزستان). محمدرضا درویشی، حوزه هنری، مرکز موسیقی.</ref><ref>درویشی، محمدرضا، '''''دایره المعارف سازهای ایران'''''. جلد اول و دوم، تهران: ماهور.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
| خط ۱۲: | خط ۱۲: | ||
* [[کَرنا]] | * [[کَرنا]] | ||
* [[تار]] | * [[تار]] | ||
* [[موسیقی بختیاری]] | |||
== مآخذ == | == مآخذ == | ||
<references /> | <references /> | ||
== منبع اصلی == | == منبع اصلی == | ||
دانشنامه ایران | [https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
محمدرضا درویشی | محمدرضا درویشی | ||
[[رده:هنر]] | |||
[[رده:موسیقی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۴۱
شهرها و بنادر خوزستان را میتوان از نظر فرهنگ و پیشینه تاریخی به چند گروه تقسیم کرد: نخست شهرهای باستانی خوزستان با فرهنگی کهن و آداب و رسومی غنی مانند شوشتر، دزفول و شوش. دوم شهرهای نسبتاً نوبنیاد که پیشینه تاریخی زیادی ندارند و حاصل گسترش صنعت نفت در این منطقهاند، مانند اهواز، آبادان، خرمشهر و ماهشهر. در شهرها و روستاهای گروه دوم البته از دیرباز طوایفی از اعراب و گروههایی از مهاجرین آفریقایی زندگی میکنند که موسیقی و آداب و رسوم مخصوص به خود دارند. سوم شهرهایی چون اندیمشک و مسجد سلیمان که بیشتر فرهنگ بختیاری در آنها جاری است. موسیقی شوشتر و دزفول را میتوان در محدوده معینی با ردیف دستگاهی موسیقی ایران مقایسه کرد. به مجموعه آوازها، گوشهها و تصنیفهایی که در مقامهای مختلف در شوشتر اجرا میشود «شوشتری دستگاه» میگویند. موسیقی بختیاری نیز در حد محدودی در شوشتر و دزفول رایج است.
در اهواز، آبادان، خرمشهر و اروندکنار از دیرباز طوایفی از اعراب ساکن بودهاند که موسیقی آنها همان موسیقی سنّتی عرب است. در خرمشهر، اروندکنار و آبادان آئینهای زار و مشایخ که جنبه موسیقی درمانی دارند نیز متداول است. کولیهای عرب زبان این منطقه نیز در اجرا و نقل و انتقال موسیقی سنّتی عرب نقش بسزایی داشتهاند.
موسیقیِ هر سه حوزه یاد شده انواع مختلف دارد. موسیقی اصلی شوشتر و دزفول (شوشتری دستگاه) با آواز، تار*، و همراهی تمبک* اجرا میشود. موسیقی اهواز، آبادان و خرمشهر ـ به جز موسیقی عرب و کولیها ـ اصالت ندارد و آمیختهای جدید از فرهنگهای مختلف است. موسیقی عربها و کولیها با سازهایی مانند رَباب، کاسوره، تمبک*، تمپو و آواز اجرا میشود. در اندیمشک و مسجد سلیمان موسیقی بختیاری با کَرنا*، سُرنا*، دهل*، نی* و آواز به اجرا در میآید. در هر سه حوزه یاد شده میتوان نمونههایی از لالایی، آوازهای کار و مرثیهها را یافت که بنا به ضرورت در مجالس مختلف اجرا میشوند[۱][۲][۳].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
محمدرضا درویشی