اطمینان: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۴

اطمینان، طمأنینه، در لغت به معنی آرامش و آسودگی خاطر است و در اصطلاح صوفیه، اطمینان، حالت اعتماد دل سالک به حق تعالی است که بهترین وکیل است و مؤمنان او را برترین تکیه گاه و بهترین وکیل می‌شمارند: «...قالوُا حَسْبُنا الله وَ نِعْمَ الْوَکیلُ (ال‌عمران/ 3/173)»، و اعتماد بدین حقیقت که اگر سزاوار فضل و کرم و عنایت خداوندی گردد، ان‌چه حکمت الهی اقتضا می‌کند بدو خواهد رسید و ان‌چه بدو می‌رسد، بی‌گمان خیر و صلاح او را در بردارد، چرا که حق تعالی خیر مطلق است و از خیر جز خیر نیاید. [ ← نظام احسن] از اطمینان آرامش به بار می‌اید، چرا که چون سالک خدا را بهترین وکیل می‌داند و در پهنه هستی جز خیر و نیکی نمی‌بیند، به هیچ روی هراسان و مشوّش نمی‌گردد و به سکون و آرامش دست می‌یابد.

اطمینان نتیجه ذکر است [← ذکر] و اهل تصوّف ان را به سه قسم تقسیم کرده‌اند:

اطمینان عوام: اعتماد به اجابت دعا، دفع بلا و رسیدنِ روزی است، یعنی عوام چون به ذکر پردازند، اطمینان حاصل می‌کنند که دعایشان به اجابت می‌رسد، بلا از آن‌ها دور می‌گردد و روزی ان‌ها بریده نمی‌شود.
اطمینان خواص: اعتقاد به حق: شکیبایی در بلا، رضای به قضا و در نتیجه آرامش باطنی است. یعنی خواص، به حق اعتماد می‌کنند، به فرمان و خواست و ارادهاو خشنودند و همان که خواست خدای است، همان می‌خواهند و بدین‌سان «جانشان شادمان» است و دلشان ارام.
اطمینان اخصّ خواص: اخصّ خواص، با آذن‌که جانی شادمان دارند، در اتش تمنّا می‌سوزند و در وادی حیرت سرگردان‌اند و نغمه«رَبِّ زِدْنی فیکَ تَحَیُّراً = خدایا بر حیرتم در باب خود (خدا) بیفزای» می‌سرایند^[۱].

نیز نگاه کنید به

ماخذ

↑ نیشابوری، سراج. اللمع فی التصوف. به کوشش نیکلسن، لیدن: 1914م، ص66- 68.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

اصغر دادبه

[1] نیشابوری، سراج. اللمع فی التصوف. به کوشش نیکلسن، لیدن: 1914م، ص66- 68.

[۱]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''[[اطمینان]]، طمأنینه:''' در لغت به معنی ارامش و اسودگی خاطر است و در اصطلاح صوفیه، اطمینان، حالت اعتماد دل سالک به حق تعالی است که بهترین وکیل است و مؤمنان او را برترین تکیه گاه و بهترین وکیل می‌شمارند: «...قالوُا حَسْبُنا الله وَ نِعْمَ الْوَکیلُ (ال‌عمران/ 3/173)»، و اعتماد بدین حقیقت که اگر سزاوار فضل و کرم و عنایت خداوندی گردد، ان‌چه حکمت الهی اقتضا می‌کند بدو خواهد رسید و ان‌چه بدو می‌رسد، بی‌گمان خیر و صلاح او را در بردارد، چرا که حق تعالی خیر مطلق است و از خیر جز خیر نیاید. [ ← نظام احسن] از اطمینان ارامش به بار می‌اید، چرا که چون سالک خدا را بهترین وکیل می‌داند و در پهنه هستی جز خیر و نیکی نمی‌بیند، به هیچ روی هراسان و مشوّش نمی‌گردد و به سکون و ارامش دست می‌یابد.
+'''[[اطمینان]]، طمأنینه،''' در لغت به معنی آرامش و آسودگی خاطر است و در اصطلاح [[صوفیه]]، اطمینان، حالت اعتماد دل سالک به حق تعالی است که بهترین وکیل است و مؤمنان او را برترین تکیه گاه و بهترین وکیل می‌شمارند: «...قالوُا حَسْبُنا الله وَ نِعْمَ الْوَکیلُ (ال‌عمران/ 3/173)»، و اعتماد بدین حقیقت که اگر سزاوار فضل و کرم و عنایت خداوندی گردد، ان‌چه حکمت الهی اقتضا می‌کند بدو خواهد رسید و ان‌چه بدو می‌رسد، بی‌گمان خیر و صلاح او را در بردارد، چرا که [[حق]] تعالی خیر مطلق است و از خیر جز خیر نیاید. [ ← نظام احسن] از اطمینان آرامش به بار می‌اید، چرا که چون سالک خدا را بهترین وکیل می‌داند و در پهنه هستی جز خیر و نیکی نمی‌بیند، به هیچ روی هراسان و مشوّش نمی‌گردد و به سکون و آرامش دست می‌یابد.
-اطمینان نتیجهذکر است [← ذکر] و اهل تصوّف ان را به سه قسم تقسیم کرده‌اند:
+اطمینان نتیجه [[ذکر]] است [← [[ذکر]]] و اهل [[تصوف|تصوّف]] ان را به سه قسم تقسیم کرده‌اند:
-الف) اطمینان عوام: اعتماد به اجابت دعا، دفع بلا و رسیدنِ روزی است، یعنی عوام چون به ذکر پردازند، اطمینان حاصل می‌کنند که دعایشان به اجابت می‌رسد، بلا از ان‌ها دور می‌گردد و روزی ان‌ها بریده نمی‌شود.
-ب) اطمینان خواص: اعتقاد به حق: شکیبایی در بلا، رضای به قضا و در نتیجه ارامش باطنی است. یعنی خواص، به حق اعتماد می‌کنند، به فرمان و خواست و ارادهاو خشنودند و همان که خواست خدای است، همان می‌خواهند و بدین‌سان «جانشان شادمان» است و دلشان ارام.
-ج) اطمینان اخصّ خواص: اخصّ خواص، با ان‌که جانی شادمان دارند، در اتش تمنّا می‌سوزند و در وادی حیرت سرگردان‌اند و نغمه«رَبِّ زِدْنی فیکَ تَحَیُّراً = خدایا بر حیرتم در باب خود (خدا) بیفزای» می‌سرایند<ref>   نیشابوری، سراج. '''''اللمع فی التصوف.''''' به کوشش نیکلسن، لیدن: 1914م، ص66- 68.</ref>.
-==  '''ماخذ:''' ==
+# اطمینان عوام: اعتماد به اجابت دعا، دفع بلا و رسیدنِ روزی است، یعنی عوام چون به [[ذکر]] پردازند، اطمینان حاصل می‌کنند که دعایشان به اجابت می‌رسد، بلا از آن‌ها دور می‌گردد و روزی ان‌ها بریده نمی‌شود.
+# اطمینان خواص: اعتقاد به حق: شکیبایی در بلا، [[رضا]]<nowiki/>ی به قضا و در نتیجه آرامش باطنی است. یعنی خواص، به حق اعتماد می‌کنند، به فرمان و خواست و ارادهاو خشنودند و همان که خواست خدای است، همان می‌خواهند و بدین‌سان «جانشان شادمان» است و دلشان ارام.
+# اطمینان اخصّ خواص: اخصّ خواص، با آذن‌که جانی شادمان دارند، در اتش تمنّا می‌سوزند و در وادی حیرت سرگردان‌اند و نغمه«رَبِّ زِدْنی فیکَ تَحَیُّراً = خدایا بر حیرتم در باب خود (خدا) بیفزای» می‌سرایند<ref>   نیشابوری، سراج. '''''اللمع فی التصوف.''''' به کوشش نیکلسن، لیدن: 1914م، ص66- 68.</ref>.
 == نیز نگاه کنید به ==
+* [[ذکر]]
+* [[تصوف]][[ذکر|<br />]]
+== ماخذ ==
+<references />
 == منبع اصلی ==
-دانشنامه ایران
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
 == نویسنده مقاله ==
 اصغر دادبه
+[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]