توبه: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۶

توبه، در لغت به معنی بازگشت از گناه و در اصطلاح کلام و عرفان بیداری از غفلت و پشیمانی از کردارهای ناپسندیده و گناه آلود خود است چنان‌که عزم خود را جزم کند که در آینده گِرد گناه و کارهای ناپسند نگردد^[۱]. از رویدادی که سبب بیداری و در نتیجه موجب بازگشت از گناه می‌شود به «واقعه» تعبیر می‌گردد و در احوال عرفا و صوفیان نامدار به رویدادهایی که موجب بیداری آنان شده است پرداخته‌اند. به عنوان مثال واقعه ابراهیم ادهم، از عرفای بزرگ سده دوم هجری / هشتم میلادی که نخست امیر بلخ بود و سپس به سیر و سلوک پرداخت آن بود که روزی در شکارگاه در پی آهویی بتاخت و آهو به فرمان خدا به سخن درآمد و خطاب به ابراهیم گفت: «ترا برای این کار (= سلطنت و خوشگذرانی) آفریده‌اند؟ یعنی هدف خلقت تو همین است و بس؟! و این امر موجب توبه ابراهیم ادهم شد^[۲].

واقعه مالک دینار (د. میان سال‌های 126 و 131ق / 743 و 748م) هم آن بود که به هنگام عیش و نوش و بدانگاه که خود سازی می‌نواخت به فرمان حق تعالی از ساز این آوا برخاست که: ای مالک چرا توبه نکنی؟! و همین امر سبب توبه مالک شد^[۳].

عرفا واقعه را عنایت الهی می‌دانند و برآنند تنها خدا باید بخواهد و نسبت به بنده‌ای عنایت ورزد تا رویدادی او را از گناه دور کند و به شاهراه حقیقت رهنمون شود. همچنین عرفا از توبه شکستن‌ها و دوباره توبه کردن‌های گناهکاران بسیار سخن گفته‌اند^[۴]^[۵]^[۶] و بر این معنا تأکید ورزیده‌اند شکستن و بستن توبه، امری است عادی. مهم آن است که آدمی نومید نشود و سرانجام تائب گردد که به گفته عطار «صد عالم گناه از تف یک توبه برخیزد ز راه»^[۷].

نیز نگاه کنید به

اسلام

مآخذ

↑ هجویری. کشف المحجوب. به کوشش عابدی، ص158.
↑ هجویری. کشف المحجوب. به کوشش عابدی، ص158.
↑ هجویری. کشف المحجوب. به کوشش عابدی، ص.137.
↑ قشیری، ترجمه رساله قشیریه، به کوشش فروزانفر، ص137- 138.
↑ هجویری. کشف‌المحجوب. ص435.
↑ شرح تعرّف. به کوشش 4/1209- 1217.
↑ عطار، منطق‌الطیر. به کوشش سیدصادق گوهرین،

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسندگان مقاله

اصغر دادبه و امیرحسین ساکت اف

[1] هجویری. کشف المحجوب. به کوشش عابدی، ص158.

[2] هجویری. کشف المحجوب. به کوشش عابدی، ص158.

[3] هجویری. کشف المحجوب. به کوشش عابدی، ص.137.

[4] قشیری، ترجمه رساله قشیریه، به کوشش فروزانفر، ص137- 138.

[5] هجویری. کشف‌المحجوب. ص435.

[6] شرح تعرّف. به کوشش 4/1209- 1217.

[7] عطار، منطق‌الطیر. به کوشش سیدصادق گوهرین،

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''توبه،''' در لغت به معنی بازگشت از گناه و در اصطلاح کلام و عرفان بیداری از غفلت و پشیمانی از کردارهای ناپسندیده و گناه آلود خود است چنان‌که عزم خود را جزم کند که در آینده گِرد گناه و کارهای ناپسند نگردد.<sup>1</sup> از رویدادی که سبب بیداری و در نتیجه موجب بازگشت از گناه می‌شود به «واقعه» تعبیر می‌گردد و در احوال عرفا و صوفیان نامدار به رویدادهایی که موجب بیداری آنان شده است پرداخته‌اند. به عنوان مثال واقعة ابراهیم ادهم، از عرفای بزرگ سده دوم هجری / هشتم میلادی که نخست امیر بلخ بود و سپس به سیر و سلوک پرداخت آن بود که روزی در شکارگاه در پی آهویی بتاخت و آهو به فرمان خدا به سخن درآمد و خطاب به ابراهیم گفت: «ترا برای این کار (= سلطنت و خوشگذرانی) آفریده‌اند؟ یعنی هدف خلقت تو همین است و بس؟! و این امر موجب توبة ابراهیم ادهم شد.<sup>2</sup> واقعة مالک دینار (د. میان سال‌های 126 و 131ق / 743 و 748م) هم آن بود که به هنگام عیش و نوش و بدانگاه که خود سازی می‌نواخت به فرمان حق تعالی از ساز این آوا برخاست که: ای مالک چرا توبه نکنی؟! و همین امر سبب توبة مالک شد.<sup>3</sup> عرفا واقعه را عنایت الهی می‌دانند و برآنند تنها خدا باید بخواهد و نسبت به بنده‌ای عنایت ورزد تا رویدادی او را از گناه دور کند و به شاهراه حقیقت رهنمون شود. همچنین عرفا از توبه شکستن‌ها و دوباره توبه کردن‌های گناهکاران بسیار سخن گفته‌اند<sup>4</sup> و بر این معنا تأکید ورزیده‌اند شکستن و بستن توبه، امری است عادی. مهم آن است که آدمی نومید نشود و سرانجام تائب گردد که به گفتة عطار «صد عالم گناه از تف یک توبه برخیزد ز راه».<sup>5</sup>
+'''توبه،''' در لغت به معنی بازگشت از گناه و در اصطلاح کلام و عرفان بیداری از غفلت و پشیمانی از کردارهای ناپسندیده و گناه آلود خود است چنان‌که عزم خود را جزم کند که در آینده گِرد گناه و کارهای ناپسند نگردد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.</ref>. از رویدادی که سبب بیداری و در نتیجه موجب بازگشت از گناه می‌شود به «واقعه» تعبیر می‌گردد و در احوال عرفا و [[صوفیه|صوفیان]] نامدار به رویدادهایی که موجب بیداری آنان شده است پرداخته‌اند. به عنوان مثال واقعه ابراهیم ادهم، از عرفای بزرگ سده دوم هجری / هشتم میلادی که نخست امیر بلخ بود و سپس به سیر و سلوک پرداخت آن بود که روزی در شکارگاه در پی آهویی بتاخت و آهو به فرمان خدا به سخن درآمد و خطاب به ابراهیم گفت: «ترا برای این کار (= سلطنت و خوشگذرانی) آفریده‌اند؟ یعنی هدف خلقت تو همین است و بس؟! و این امر موجب توبه ابراهیم ادهم شد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.</ref>.
+واقعه مالک دینار (د. میان سال‌های 126 و 131ق / 743 و 748م) هم آن بود که به هنگام عیش و نوش و بدانگاه که خود سازی می‌نواخت به فرمان حق تعالی از ساز این آوا برخاست که: ای مالک چرا توبه نکنی؟! و همین امر سبب توبه مالک شد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص.137.</ref>.
-'''مآخذ:'''
+عرفا واقعه را عنایت الهی می‌دانند و برآنند تنها خدا باید بخواهد و نسبت به بنده‌ای عنایت ورزد تا رویدادی او را از گناه دور کند و به شاهراه حقیقت رهنمون شود. همچنین عرفا از توبه شکستن‌ها و دوباره توبه کردن‌های گناهکاران بسیار سخن گفته‌اند<ref>قشیری، ترجمه رساله قشیریه، به کوشش فروزانفر، ص137- 138.</ref><ref>هجویری. '''''کشف‌المحجوب'''''. ص435.</ref><ref>'''''شرح''''' '''''تعرّف'''''. به کوشش 4/1209- 1217.</ref> و بر این معنا تأکید ورزیده‌اند شکستن و بستن توبه، امری است عادی. مهم آن است که آدمی نومید نشود و سرانجام تائب گردد که به گفته عطار «صد عالم گناه از تف یک توبه برخیزد ز راه»<ref>عطار، '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین،</ref>.
-.
+== نیز نگاه کنید به ==
-.     هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.
+* [[اسلام]]
-.     همو، '''''همان'''''، ص137.
+== مآخذ ==
+<references />
-.     همو، '''''همان'''''، ص  ؟  ؛ ؟ . '''''شرح''''' '''''تعرّف'''''. به کوشش 4/1209- 1217؛ قشیری، ترجمة رسالة قشیریه، به کوشش فروزانفر، ص137- 138؛ هجویری. '''''کشف‌المحجوب'''''. ص435.
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
-.     عطار، '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، ص ؟.
+== نویسندگان مقاله ==
+اصغر دادبه و امیرحسین ساکت اف
-اصغر دادبه
+[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]
-'''توبه،''' در لغت به معنی بازگشت از گناه و در اصطلاح کلام و عرفان بیداری از غفلت و پشیمانی از کردارهای ناپسندیده و گناه آلود خود است چنان‌که عزم خود را جزم کند که در آینده گِرد گناه و کارهای ناپسند نگردد.<sup>1</sup> از رویدادی که سبب بیداری و در نتیجه موجب بازگشت از گناه می‌شود به «واقعه» تعبیر می‌گردد و در احوال عرفا و صوفیان نامدار به رویدادهایی که موجب بیداری آنان شده است پرداخته‌اند. به عنوان مثال واقعة ابراهیم ادهم، از عرفای بزرگ سده دوم هجری / هشتم میلادی که نخست امیر بلخ بود و سپس به سیر و سلوک پرداخت آن بود که روزی در شکارگاه در پی آهویی بتاخت و آهو به فرمان خدا به سخن درآمد و خطاب به ابراهیم گفت: «ترا برای این کار (= سلطنت و خوشگذرانی) آفریده‌اند؟ یعنی هدف خلقت تو همین است و بس؟! و این امر موجب توبة ابراهیم ادهم شد.<sup>2</sup> واقعة مالک دینار (د. میان سال‌های 126 و 131ق / 743 و 748م) هم آن بود که به هنگام عیش و نوش و بدانگاه که خود سازی می‌نواخت به فرمان حق تعالی از ساز این آوا برخاست که: ای مالک چرا توبه نکنی؟! و همین امر سبب توبة مالک شد.<sup>3</sup> عرفا واقعه را عنایت الهی می‌دانند و برآنند تنها خدا باید بخواهد و نسبت به بنده‌ای عنایت ورزد تا رویدادی او را از گناه دور کند و به شاهراه حقیقت رهنمون شود. همچنین عرفا از توبه شکستن‌ها و دوباره توبه کردن‌های گناهکاران بسیار سخن گفته‌اند<sup>4</sup> و بر این معنا تأکید ورزیده‌اند شکستن و بستن توبه، امری است عادی. مهم آن است که آدمی نومید نشود و سرانجام تائب گردد که به گفتة عطار «صد عالم گناه از تف یک توبه برخیزد ز راه».<sup>5</sup>
-'''مآخذ:'''
-.
-.     هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.
-.     همو، '''''همان'''''، ص137.
-.     همو، '''''همان'''''، ص  ؟  ؛ ؟ . '''''شرح''''' '''''تعرّف'''''. به کوشش 4/1209- 1217؛ قشیری، ترجمة رسالة قشیریه، به کوشش فروزانفر، ص137- 138؛ هجویری. '''''کشف‌المحجوب'''''. ص435.
-.     عطار، '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، ص ؟.
-امیرحسین ساکت اف