توبه: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''توبه،''' در لغت به معنی بازگشت از گناه و در اصطلاح کلام و عرفان بیداری از غفلت و پشیمانی از کردارهای ناپسندیده و گناه آلود خود است چنانکه عزم خود را جزم کند که در آینده گِرد گناه و کارهای ناپسند نگردد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.</ref>. از رویدادی که سبب بیداری و در نتیجه موجب بازگشت از گناه میشود به «واقعه» تعبیر میگردد و در احوال عرفا و صوفیان نامدار به رویدادهایی که موجب بیداری آنان شده است پرداختهاند. به عنوان مثال واقعه ابراهیم ادهم، از عرفای بزرگ سده دوم هجری / هشتم میلادی که نخست امیر بلخ بود و سپس به سیر و سلوک پرداخت آن بود که روزی در شکارگاه در پی آهویی بتاخت و آهو به فرمان خدا به سخن درآمد و خطاب به ابراهیم گفت: «ترا برای این کار (= سلطنت و خوشگذرانی) آفریدهاند؟ یعنی هدف خلقت تو همین است و بس؟! و این امر موجب توبه ابراهیم ادهم شد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.</ref>. | '''توبه،''' در لغت به معنی بازگشت از گناه و در اصطلاح کلام و عرفان بیداری از غفلت و پشیمانی از کردارهای ناپسندیده و گناه آلود خود است چنانکه عزم خود را جزم کند که در آینده گِرد گناه و کارهای ناپسند نگردد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.</ref>. از رویدادی که سبب بیداری و در نتیجه موجب بازگشت از گناه میشود به «واقعه» تعبیر میگردد و در احوال عرفا و [[صوفیه|صوفیان]] نامدار به رویدادهایی که موجب بیداری آنان شده است پرداختهاند. به عنوان مثال واقعه ابراهیم ادهم، از عرفای بزرگ سده دوم هجری / هشتم میلادی که نخست امیر بلخ بود و سپس به سیر و سلوک پرداخت آن بود که روزی در شکارگاه در پی آهویی بتاخت و آهو به فرمان خدا به سخن درآمد و خطاب به ابراهیم گفت: «ترا برای این کار (= سلطنت و خوشگذرانی) آفریدهاند؟ یعنی هدف خلقت تو همین است و بس؟! و این امر موجب توبه ابراهیم ادهم شد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص158.</ref>. | ||
واقعه مالک دینار (د. میان سالهای 126 و 131ق / 743 و 748م) هم آن بود که به هنگام عیش و نوش و بدانگاه که خود سازی مینواخت به فرمان حق تعالی از ساز این آوا برخاست که: ای مالک چرا توبه نکنی؟! و همین امر سبب توبه مالک شد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص.137.</ref>. | واقعه مالک دینار (د. میان سالهای 126 و 131ق / 743 و 748م) هم آن بود که به هنگام عیش و نوش و بدانگاه که خود سازی مینواخت به فرمان حق تعالی از ساز این آوا برخاست که: ای مالک چرا توبه نکنی؟! و همین امر سبب توبه مالک شد<ref>هجویری. '''''کشف''''' '''''المحجوب'''''. به کوشش عابدی، ص.137.</ref>. | ||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
عرفا واقعه را عنایت الهی میدانند و برآنند تنها خدا باید بخواهد و نسبت به بندهای عنایت ورزد تا رویدادی او را از گناه دور کند و به شاهراه حقیقت رهنمون شود. همچنین عرفا از توبه شکستنها و دوباره توبه کردنهای گناهکاران بسیار سخن گفتهاند<ref>قشیری، ترجمه رساله قشیریه، به کوشش فروزانفر، ص137- 138.</ref><ref>هجویری. '''''کشفالمحجوب'''''. ص435.</ref><ref>'''''شرح''''' '''''تعرّف'''''. به کوشش 4/1209- 1217.</ref> و بر این معنا تأکید ورزیدهاند شکستن و بستن توبه، امری است عادی. مهم آن است که آدمی نومید نشود و سرانجام تائب گردد که به گفته عطار «صد عالم گناه از تف یک توبه برخیزد ز راه»<ref>عطار، '''''منطقالطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین،</ref>. | عرفا واقعه را عنایت الهی میدانند و برآنند تنها خدا باید بخواهد و نسبت به بندهای عنایت ورزد تا رویدادی او را از گناه دور کند و به شاهراه حقیقت رهنمون شود. همچنین عرفا از توبه شکستنها و دوباره توبه کردنهای گناهکاران بسیار سخن گفتهاند<ref>قشیری، ترجمه رساله قشیریه، به کوشش فروزانفر، ص137- 138.</ref><ref>هجویری. '''''کشفالمحجوب'''''. ص435.</ref><ref>'''''شرح''''' '''''تعرّف'''''. به کوشش 4/1209- 1217.</ref> و بر این معنا تأکید ورزیدهاند شکستن و بستن توبه، امری است عادی. مهم آن است که آدمی نومید نشود و سرانجام تائب گردد که به گفته عطار «صد عالم گناه از تف یک توبه برخیزد ز راه»<ref>عطار، '''''منطقالطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین،</ref>. | ||
== | == نیز نگاه کنید به == | ||
* [[اسلام]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
امیرحسین ساکت اف | == نویسندگان مقاله == | ||
اصغر دادبه و امیرحسین ساکت اف | |||
[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۶
توبه، در لغت به معنی بازگشت از گناه و در اصطلاح کلام و عرفان بیداری از غفلت و پشیمانی از کردارهای ناپسندیده و گناه آلود خود است چنانکه عزم خود را جزم کند که در آینده گِرد گناه و کارهای ناپسند نگردد[۱]. از رویدادی که سبب بیداری و در نتیجه موجب بازگشت از گناه میشود به «واقعه» تعبیر میگردد و در احوال عرفا و صوفیان نامدار به رویدادهایی که موجب بیداری آنان شده است پرداختهاند. به عنوان مثال واقعه ابراهیم ادهم، از عرفای بزرگ سده دوم هجری / هشتم میلادی که نخست امیر بلخ بود و سپس به سیر و سلوک پرداخت آن بود که روزی در شکارگاه در پی آهویی بتاخت و آهو به فرمان خدا به سخن درآمد و خطاب به ابراهیم گفت: «ترا برای این کار (= سلطنت و خوشگذرانی) آفریدهاند؟ یعنی هدف خلقت تو همین است و بس؟! و این امر موجب توبه ابراهیم ادهم شد[۲].
واقعه مالک دینار (د. میان سالهای 126 و 131ق / 743 و 748م) هم آن بود که به هنگام عیش و نوش و بدانگاه که خود سازی مینواخت به فرمان حق تعالی از ساز این آوا برخاست که: ای مالک چرا توبه نکنی؟! و همین امر سبب توبه مالک شد[۳].
عرفا واقعه را عنایت الهی میدانند و برآنند تنها خدا باید بخواهد و نسبت به بندهای عنایت ورزد تا رویدادی او را از گناه دور کند و به شاهراه حقیقت رهنمون شود. همچنین عرفا از توبه شکستنها و دوباره توبه کردنهای گناهکاران بسیار سخن گفتهاند[۴][۵][۶] و بر این معنا تأکید ورزیدهاند شکستن و بستن توبه، امری است عادی. مهم آن است که آدمی نومید نشود و سرانجام تائب گردد که به گفته عطار «صد عالم گناه از تف یک توبه برخیزد ز راه»[۷].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسندگان مقاله
اصغر دادبه و امیرحسین ساکت اف