پرش به محتوا

ایل هَرکی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
Maedeh (بحث | مشارکت‌ها)
۱٬۶۷۰ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''هَرْکی،''' نام یکی از ایلات کُرد مرزنشین در استان اذربایجان غربی ایران.
'''هَرْکی،''' نام یکی از ایلات کُرد مرزنشین در استان [[آذربایجان غربی]] [[کشور ایران|ایران]].


هرکیها در غرب و جنوب شهرستان اورمیه در منطقه‌ای زندگی می‌کنند که از شمال به برادُست در شهرستان سلماس، از جنوب به اشنویه، از خاور به اورمیه و از باختر به دو سرزمین ترکیه و عراق محدود است.<sup>1</sup> گروهی از هرکیها نیز در بخش‌هایی از سرزمین عراق، به ویژه در منطقه سوران، به سر میبرند.<sup>2</sup>  
هرکیها در غرب و جنوب شهرستان [[ارومیه]] در منطقه‌ای زندگی می‌کنند که از شمال به برادُست در شهرستان سلماس، از جنوب به اشنویه، از خاور به [[ارومیه]] و از باختر به دو سرزمین ترکیه و [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] محدود است<ref>یادداشت مؤلف.</ref>. گروهی از هرکیها نیز در بخش‌هایی از [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 سرزمین عراق]، به ویژه در منطقه سوران، به سر می برند<ref>اسکندری نیا، ابراهیم. '''''ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی'''''. اورمیه: 1366، انتشارات انزلی، ص410.</ref>.


ایل هرکی از 3 طایفه مَندان، سیدان و سَرهاتی و هر یک از ان‌ها از چند طایفه، باوْ، تیره و زوَمْه شکل مییابد.<sup>3</sup> اعضای دو طایفه مندان و سرهاتی با یکدیگر پیوند خویشاوندی دارند. در جنگ و ستیزهای درون ایلی این دو طایفه با هم، و در جنگ‌های برون ایلی هر سه طایفه ایل با هم متحد میشوند. «رِسْپی» (ریش‌سفید) و «بیگ» یا «خان» دو مقام ایلی- سیاسی بودند که اولی زُومَه (گروهی از عشایر دامدار که یک واحد اقتصادی را در طایفه تشکیل میدادند) و دومی تیره و طایفه را سرپرستی میکردند. در رأس ایل نیز «ایل‌بیگ» قرار داشت. از زمان دِه‌نشین شدن ایل، عنوان «کدخدا»، مسئول اداره امور دِه نیز به مناصب ایلی افزوده شد.<sup>4</sup> در ایل هرکی مقام ایل‌بیگی انتخابی بود و از تیره لِیاسی طایفه سیدان برگزیده میشد. عزل و نصب او فقط بر عهده اعضای تیره لیاسی و 13 تیره خویشاوند ان‌ها بود، که به «پیس اقا» معروف بودند.<sup>5</sup> در گذشته، هرکیها همه کوچنده و دامدار بودند، لیکن از چند دهه پیش بیشترشان یکجانشین شده و به زراعت میپردازند. شمار کوچندگان هرکی طبق سرشماری 1377ش 1772 خانوار بوده است.<sup>6</sup> 
ایل هرکی از 3 طایفه مَندان، سیدان و سَرهاتی و هر یک از آن‌ها از چند طایفه، باوْ، تیره و زوَمْه شکل می یابد<ref>اسکندری نیا، ابراهیم. '''''ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی'''''. اورمیه: 1366، انتشارات انزلی، ص. 412-415.</ref><ref>بلوکباشی، علی. '''''جامعه ایلی در ایران'''''. تهران: 1382، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، نمودار 1، ص74.</ref>. اعضای دو طایفه مندان و سرهاتی با یکدیگر پیوند خویشاوندی دارند. در جنگ و ستیزهای درون ایلی این دو طایفه با هم، و در جنگ‌های برون ایلی هر سه طایفه ایل با هم متحد می شوند. «رِسْپی» (ریش‌سفید) و «بیگ» یا «خان» دو مقام ایلی- سیاسی بودند که اولی زُومَه (گروهی از عشایر دامدار که یک واحد اقتصادی را در طایفه تشکیل میدادند) و دومی تیره و طایفه را سرپرستی می کردند.  


'''''ماخذ:'''''
در رأس ایل نیز «ایل‌بیگ» قرار داشت. از زمان دِه‌نشین شدن ایل، عنوان «کدخدا»، مسئول اداره امور دِه نیز به مناصب ایلی افزوده شد<ref>پژوهش‌های میدانی مؤلف.</ref>. در ایل هرکی مقام ایل‌بیگی انتخابی بود و از تیره لِیاسی طایفه سیدان برگزیده می شد. عزل و نصب او فقط بر عهده اعضای تیره لیاسی و 13 تیره خویشاوند آن‌ها بود، که به «پیس آقا» معروف بودند<ref>اسکندری نیا، ابراهیم. '''''ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی'''''. اورمیه: 1366، انتشارات انزلی، ص410 - 411.</ref>. در گذشته، هرکیها همه کوچنده و دامدار بودند، لیکن از چند دهه پیش بیشترشان یکجانشین شده و به زراعت می پردازند. شمار کوچندگان هرکی طبق سرشماری 1377ش 1772 خانوار بوده است<ref>بلوکباشی، علی. '''''جامعه ایلی در ایران'''''. تهران: 1382، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، شماره102، جدول ص104.</ref>.


1.     یادداشت مؤلف.
== نیز نگاه کنید به ==


2.     اسکندرینیا، ابراهیم. '''''ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر اذربایجان غربی'''''. اورمیه: 1366، انتشارات انزلی، ص410.
* [[آذربایجان غربی]]
* [[ارومیه]]
* [[کشور ایران]]


3.     همو، ص412-415؛ بلوکباشی، علی. '''''جامعه ایلی در ایران'''''. تهران: 1382، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، نمودار 1، ص74.
== ''مآخذ'' ==
<references />


4.     پژوهش‌های میدانی مؤلف.
== منبع اصلی ==
 
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
5.     اسکندرینیا. همانجا، ص410-411.
 
6.      بلوکباشی. همانجا، شماره102، جدول ص104.


== نویسنده مقاله ==
علی بلوکباشی
علی بلوکباشی
[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]
[[رده:مردم شناسی]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۲۴

هَرْکی، نام یکی از ایلات کُرد مرزنشین در استان آذربایجان غربی ایران.

هرکیها در غرب و جنوب شهرستان ارومیه در منطقه‌ای زندگی می‌کنند که از شمال به برادُست در شهرستان سلماس، از جنوب به اشنویه، از خاور به ارومیه و از باختر به دو سرزمین ترکیه و عراق محدود است[۱]. گروهی از هرکیها نیز در بخش‌هایی از سرزمین عراق، به ویژه در منطقه سوران، به سر می برند[۲].

ایل هرکی از 3 طایفه مَندان، سیدان و سَرهاتی و هر یک از آن‌ها از چند طایفه، باوْ، تیره و زوَمْه شکل می یابد[۳][۴]. اعضای دو طایفه مندان و سرهاتی با یکدیگر پیوند خویشاوندی دارند. در جنگ و ستیزهای درون ایلی این دو طایفه با هم، و در جنگ‌های برون ایلی هر سه طایفه ایل با هم متحد می شوند. «رِسْپی» (ریش‌سفید) و «بیگ» یا «خان» دو مقام ایلی- سیاسی بودند که اولی زُومَه (گروهی از عشایر دامدار که یک واحد اقتصادی را در طایفه تشکیل میدادند) و دومی تیره و طایفه را سرپرستی می کردند.

در رأس ایل نیز «ایل‌بیگ» قرار داشت. از زمان دِه‌نشین شدن ایل، عنوان «کدخدا»، مسئول اداره امور دِه نیز به مناصب ایلی افزوده شد[۵]. در ایل هرکی مقام ایل‌بیگی انتخابی بود و از تیره لِیاسی طایفه سیدان برگزیده می شد. عزل و نصب او فقط بر عهده اعضای تیره لیاسی و 13 تیره خویشاوند آن‌ها بود، که به «پیس آقا» معروف بودند[۶]. در گذشته، هرکیها همه کوچنده و دامدار بودند، لیکن از چند دهه پیش بیشترشان یکجانشین شده و به زراعت می پردازند. شمار کوچندگان هرکی طبق سرشماری 1377ش 1772 خانوار بوده است[۷].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. ↑ یادداشت مؤلف.
  2. ↑ اسکندری نیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی. اورمیه: 1366، انتشارات انزلی، ص410.
  3. ↑ اسکندری نیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی. اورمیه: 1366، انتشارات انزلی، ص. 412-415.
  4. ↑ بلوکباشی، علی. جامعه ایلی در ایران. تهران: 1382، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، نمودار 1، ص74.
  5. ↑ پژوهش‌های میدانی مؤلف.
  6. ↑ اسکندری نیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی. اورمیه: 1366، انتشارات انزلی، ص410 - 411.
  7. ↑ بلوکباشی، علی. جامعه ایلی در ایران. تهران: 1382، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، شماره102، جدول ص104.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

علی بلوکباشی

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=ایل_هَرکی&oldid=7271»