آسیای دستی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''[[آسیای دستی| | [[پرونده:آسیاب-دستی-قهوه-چوبی.jpg|بندانگشتی|آسیای دستی برگرفته از وبسایت کیان سما قابل بازیابی از<nowiki/>https://kiansama.com/product/%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%82%D9%87%D9%88%D9%87-%D9%85%D8%AF%D9%84-%DA%86%D9%88%D8%A8%DB%8C/]] | ||
'''آ[[آسیای دستی|سیای دستی]]'''، یا دَستاس.آسیایی که با نیروی دست گردد. سنگهای دستاس به طور افقی بر روی هم قرار گیرند. | |||
از میان سنگ زیرین میلهای چوبی یا | از میان سنگ زیرین میلهای چوبی یا آهنی به نام «سُتون های اسیا» به گلوی [[آسیا]]، سوراخ میان سنگ زبرین، رفته است. سطح زیرین این سنگ آجدار است و یک «دستک» بر روی سطح بیرونی آن نصب شده است. [[آسیا]]<nowiki/>گر با دستی دستک را میگیرد و میگرداند و با دست دیگر دانههای غلّه را در گلوی [[آسیا]] میریزد. دانهها پس از خرد و آرد شدن از دورادور سنگ زیرین بر روی سفره زیر دستاس میریزد. | ||
خرد کردن غلات با دستاس کاری ساده و ظریف و از قدیم کار زنان بوده است. در گذشته، در هر خانه دستاسی بود که زنان خانواده گندم و جو را با | خرد کردن غلات با دستاس کاری ساده و ظریف و از قدیم کار زنان بوده است. در گذشته، در هر خانه دستاسی بود که زنان خانواده گندم و جو را با آن بلغور یا ـرد میکردند. در روستاهایی که [[آسیا]]<nowiki/>خانه نداشتند، معمولاً هر محلّه ده دست آس خانهای بود که زنان خانوادههای محلّه غلّه خود را به نوبت با آن [[آسیا]] میکردند<ref>'''''یادداشت مؤلف'''''.</ref>. | ||
کارگاههای سنتی سفالگری نیز برای خرد و نرم کردن سنگ و مواد لعاب از | کارگاههای سنتی سفالگری نیز برای خرد و نرم کردن سنگ و مواد لعاب از آسیای دستی یا اسَکْ استفاده میکردند. آنها یک آسیایِ «خشک ساب» برای خرد کردن سنگ و مواد لعاب و یک آسیای «ابْ ساب» برای ساییدن و به هم آمیختن آرد لعاب در آب داشتند<ref>شاملو، احمد. '''''کتاب کوچه.''''' تهران: مازیار، 1982م، ج 2 / ذیل اسک، ص 449. </ref><ref>تلخیص: بلوکباشی، علی. «اسیای دستی»، '''''دایرةالمعارف بزرگ اسلامی'''''. تهران: مرکز دایرةالمعارف، 1367، ج 1 / 372.</ref>. | ||
== | == نیز نگاه کنید به == | ||
* [[آسیا]] | |||
* [[آسیابانی]] | |||
* [[آسیای آبی]] | |||
* [[آسیای بادی]] | |||
* [[آسیای ستوری]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | == منبع اصلی == | ||
دانشنامه ایران | [https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
علی بلوکباشی | علی بلوکباشی | ||
[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]] | |||
[[رده:مردم شناسی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۲۱
آسیای دستی، یا دَستاس.آسیایی که با نیروی دست گردد. سنگهای دستاس به طور افقی بر روی هم قرار گیرند.
از میان سنگ زیرین میلهای چوبی یا آهنی به نام «سُتون های اسیا» به گلوی آسیا، سوراخ میان سنگ زبرین، رفته است. سطح زیرین این سنگ آجدار است و یک «دستک» بر روی سطح بیرونی آن نصب شده است. آسیاگر با دستی دستک را میگیرد و میگرداند و با دست دیگر دانههای غلّه را در گلوی آسیا میریزد. دانهها پس از خرد و آرد شدن از دورادور سنگ زیرین بر روی سفره زیر دستاس میریزد.
خرد کردن غلات با دستاس کاری ساده و ظریف و از قدیم کار زنان بوده است. در گذشته، در هر خانه دستاسی بود که زنان خانواده گندم و جو را با آن بلغور یا ـرد میکردند. در روستاهایی که آسیاخانه نداشتند، معمولاً هر محلّه ده دست آس خانهای بود که زنان خانوادههای محلّه غلّه خود را به نوبت با آن آسیا میکردند[۱].
کارگاههای سنتی سفالگری نیز برای خرد و نرم کردن سنگ و مواد لعاب از آسیای دستی یا اسَکْ استفاده میکردند. آنها یک آسیایِ «خشک ساب» برای خرد کردن سنگ و مواد لعاب و یک آسیای «ابْ ساب» برای ساییدن و به هم آمیختن آرد لعاب در آب داشتند[۲][۳].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
علی بلوکباشی