امشاسپندان: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۶

امشاسپندان، موجوداتی مینوی که در نظام هستی در دین زرتشتی پس از اهورا مزدا قرار دارند.

امشاسپندان،برگرفته از سایت سپندارمذ.قابل بازیابی /امشاسپندان/https://sepandarmaz.ir

امشاسپندان تجلیات اهورا مزدا به شمار می‌آیند و نماینده او در امر آفرینش و نگاهداری عالم و همچنین هدایت انسان و راهیابی او به سعادت جاودانی هستند.

امشاسپند از ریشه اوستایی اَمِشَه سْپِنْتَه(ameša spenta) است که آن نیز از دو بخش امشه به معنای جاودان و بی‌مرگ، و سپنته به معنای مقدس و افزونی بخش ترکیب شده است و به معنی «مقدس بی مرگ» یا «مقدس جاودان» است. در سرودهای گاثاهای زرتشت این وجودهای برتر مینوی عبارت‌اند از وَهُوَمَنه (بهمن)، اَشَه وَهیْشَته (اردیبهشت)، خِشَثْرَه وَیْرَیه (شهریور)، سْپِنْتَه آرمیتی (اسفند) هَئوْرَوتاتَه (خرداد)، اَمُرِتاتَه (مرداد)^[۱]. این گروه در گاثاها گاه با هم، گاه برخی با یکدیگر و گاه به تنهایی نام برده شده‌اند، اما در هیچ جای آن واژه «امشاسپند» ذکر نشده است؛ تنها پس از گاثاها، نخستین بار در یسنه هفت هاتی (3:39، 6:42) است که با این نام مواجه می‌شویم. در اوستا، امشاسپندان به دو گروه مؤنث و مذکر تقسیم شده‌اند. وهومنه، اشه وخشتره و یرید در گروه امشاسپندان مذکر و آرمیتی، هئوروتاته و امرتاته در گروه امشاسپندان مؤنث قرار می‌گیرند^[۲].

در این میان وهومنه بر سایر امشاسپندان برتری دارد و امشاسپندان دیگر همنشین وی هستند^[۳]. با اینکه در جاهایی اهورا مزدا در کنار 6 امشاسپند جای داده شده و آنها یک مجموعه 7 عضوی را ساخته‌اند، اما در مرتبه پس از اهورا مزدا قرار دارند و از موجودات مادون خود برترند و بر آنها اشراف و غلبه دارند. از این رو آنان دارای صفات تیزبین، بسیار زورمند و دلیر هستند و چون اهورا مزدا از جنس نورند، راه امشاسپندان نیز درخشان خوانده شده است^[۴]. در متون پهلوی امشاسپندان جایگاه برتر خود را همچنان حفظ کرده‌اند و در بندهش بر آفرینش آنان پیش از هر چیز دیگر تأکید شده است^[۵]. همچنین در ایادگار جاماسپی نیز علاوه بر آنکه آنان نخستین آفریدگان هرمزد دانسته شده‌اند، چگونگی آفرینش آنان به روشن شدن چراغی از چراغ دیگر تشبیه شده است^[۶].

در گاثاها هر یک از امشاسپندان تجسم بخشی از صفات اهورا مزدا هستند، اما در متون متأخر مزدایی با آفرینش مادّی اهورا مزدا ارتباط یافته‌اند: بهمن حامی حیوانات، اردیبهشت حامی آتش، شهریور حامی فلزات، سپندارمذ حامی زمین، خرداد حامی آب و امرداد حامی گیاهان شده است؛ سپندمینو را نیز موکل بر انسان کرده‌اند.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ یشت‌ها. هرمزدیشت، ص 25، یسنه، 1:47.
↑ یسنه، 3:39؛ 12:65.
↑ یسنه، 9:24؛ 3:39.
↑ فروردین یشت، 82:23.
↑ Bd, I/31, Quoted From Zaehner, R.C. Zurvan, a. Zoroastrian Dilemma, .Oxford, Oxford University Press, 1955, PP. 281-282
↑ Ayātkāri Žamās Pik, Giuspeppe, Messina (ed), Rom, 1939, PP. 36-37.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

پیوند به بیرون

درباره امشاسپندان، سایت سپندارمذ، قابل بازیابی از /امشاسپندان/https://sepandarmaz.ir

جایگاه امشاسپندان در جهان‌شناسی مزدایی ،سایت جاویدان خرد،قابل بازیابی ازhttps://www.javidankherad.ir/article_49922.html

نویسنده مقاله

نامعلوم

[1] یشت‌ها. هرمزدیشت، ص 25، یسنه، 1:47.

[2] یسنه، 3:39؛ 12:65.

[3] یسنه، 9:24؛ 3:39.

[4] فروردین یشت، 82:23.

[5] Bd, I/31, Quoted From Zaehner, R.C. Zurvan, a. Zoroastrian Dilemma, .Oxford, Oxford University Press, 1955, PP. 281-282

[6] Ayātkāri Žamās Pik, Giuspeppe, Messina (ed), Rom, 1939, PP. 36-37.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''امشاسپندان'''، موجوداتي مينوي كه در نظام هستي در دين زرتشتي پس از اهورا مزدا قرار دارند.
+'''[[امشاسپندان]]'''، موجوداتی مینوی که در نظام هستی در [[زرتشتی، دین|دین زرتشتی]] پس از اهورا مزدا قرار دارند.
+[[پرونده:امشاسپندان.jpg|بندانگشتی|امشاسپندان،برگرفته از سایت سپندارمذ.قابل بازیابی [https://sepandarmaz.ir/%D8%A7%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86/ /امشاسپندان/https://sepandarmaz.ir]]]
+[[امشاسپندان]] تجلیات اهورا مزدا به شمار می‌آیند و نماینده او در امر آفرینش و نگاهداری عالم و همچنین هدایت انسان و راهیابی او به سعادت جاودانی هستند.
-امشاسپندان تجليات اهورا مزدا به شمار مي‌آيند و نمايندة او در امر آفرينش و نگاهداري عالم و همچنين هدايت انسان و راهيابي او به سعادت جاوداني هستند.
+[[امشاسپندان|امشاسپند]] از ریشه اوستایی اَمِشَه سْپِنْتَه(ameša spenta) است که آن نیز از دو بخش امشه به معنای جاودان و بی‌مرگ، و سپنته به معنای مقدس و افزونی بخش ترکیب شده است و به معنی «مقدس بی مرگ» یا «مقدس جاودان» است. در سرودهای ''گاثاها''ی زرتشت این وجودهای برتر مینوی عبارت‌اند از وَهُوَمَنه (بهمن)، اَشَه وَهیْشَته (اردیبهشت)، خِشَثْرَه وَیْرَیه (شهریور)، سْپِنْتَه آرمیتی (اسفند) هَئوْرَوتاتَه (خرداد)، اَمُرِتاتَه (مرداد)<ref>'''''یشت‌ها'''''. هرمزدیشت، ص 25، یسنه، 1:47.</ref>. این گروه در گاثاها گاه با هم، گاه برخی با یکدیگر و گاه به تنهایی نام برده شده‌اند، اما در هیچ جای آن واژه «امشاسپند» ذکر نشده است؛ تنها پس از گاثاها، نخستین بار در ''یسنه'' ''هفت هاتی'' (3:39، 6:42) است که با این نام مواجه می‌شویم. در ''اوستا''، [[امشاسپندان]] به دو گروه مؤنث و مذکر تقسیم شده‌اند. وهومنه، اشه وخشتره و یرید در گروه [[امشاسپندان]] مذکر و آرمیتی، هئوروتاته و امرتاته در گروه امشاسپندان مؤنث قرار می‌گیرند<ref>یسنه، 3:39؛ 12:65.</ref>.
-امشاسپند از ريشة اوستايي اَمِشَه سْپِنْتَه[1] است كه آن نيز از دو بخش امشه به معناي جاودان و بي‌مرگ، و سپنته به معناي مقدس و افزوني بخش تركيب شده است و به معني «مقدس بي مرگ» يا «مقدس جاودان» است. در سرودهاي ''گاثاها''ي زرتشت اين وجودهاي برتر مينوي عبارت‌اند از وَهُوَمَنه (بهمن)، اَشَه وَهيْشَته (ارديبهشت)، خِشَثْرَه وَيْرَيه (شهريور)، سْپِنْتَه آرميتي (اسفند) هَئوْرَوتاتَه (خرداد)، اَمُرِتاتَه (مرداد).<sup>1</sup> اين گروه در گاثاها گاه با هم، گاه برخي با يكديگر و گاه به تنهايي نام برده شده‌اند، اما در هيچ جاي آن واژة «امشاسپند» ذكر نشده است؛ تنها پس از گاثاها، نخستين بار در ''يسنة'' ''هفت هاتي'' (3:39، 6:42) است كه با اين نام مواجه مي‌شويم. در ''اوستا''، امشاسپندان به دو گروه مؤنث و مذكر تقسيم شده‌اند. وهومنه، اشه وخشتره و يريد در گروه امشاسپندان مذكر و آرميتي، هئوروتاته و امرتاته در گروه امشاسپندان مؤنث قرار مي‌گيرند.<sup>2</sup>
+در این میان وهومنه بر سایر [[امشاسپندان]] برتری دارد و [[امشاسپندان]] دیگر همنشین وی هستند<ref>یسنه، 9:24؛ 3:39.</ref>. با اینکه در جاهایی اهورا مزدا در کنار 6 امشاسپند جای داده شده و آنها یک مجموعه 7 عضوی را ساخته‌اند، اما در مرتبه پس از اهورا مزدا قرار دارند و از موجودات مادون خود برترند و بر آنها اشراف و غلبه دارند. از این رو آنان دارای صفات تیزبین، بسیار زورمند و دلیر هستند و چون اهورا مزدا از جنس نورند، راه امشاسپندان نیز درخشان خوانده شده است<ref>فروردین یشت، 82:23.</ref>. در متون پهلوی [[امشاسپندان]] جایگاه برتر خود را همچنان حفظ کرده‌اند و در ''بندهش'' بر آفرینش آنان پیش از هر چیز دیگر تأکید شده است<ref>Bd, I/31, Quoted From Zaehner, R.C. Zurvan, a. Zoroastrian Dilemma, .Oxford, Oxford University Press, 1955, PP. 281-282</ref>. همچنین در ''ایادگار جاماسپی'' نیز علاوه بر آنکه آنان نخستین آفریدگان هرمزد دانسته شده‌اند، چگونگی آفرینش آنان به روشن شدن چراغی از چراغ دیگر تشبیه شده است<ref>Ayātkāri Žamās Pik, Giuspeppe, Messina (ed), Rom, 1939, PP. 36-37.</ref>.
-در اين ميان وهومنه بر ساير امشاسپندان برتري دارد و امشاسپندان ديگر همنشين وي هستند.<sup>3</sup> با اينكه در جاهايي اهورا مزدا در كنار 6 امشاسپند جاي داده شده و آنها يك مجموعة 7 عضوي را ساخته‌اند، اما در مرتبة پس از اهورا مزدا قرار دارند و از موجودات مادون خود برترند و بر آنها اشراف و غلبه دارند. از اين رو آنان داراي صفات تيزبين، بسيار زورمند و دلير هستند و چون اهورا مزدا از جنس نورند، راه امشاسپندان نيز درخشان خوانده شده است.<sup>4</sup> در متون پهلوي امشاسپندان جايگاه برتر خود را همچنان حفظ كرده‌اند و در ''بندهش'' بر آفرينش آنان پيش از هر چيز ديگر تأكيد شده است.<sup>5</sup> همچنين در ''ايادگار جاماسپي'' نيز علاوه بر آنكه آنان نخستين آفريدگان هرمزد دانسته شده‌اند، چگونگي آفرينش آنان به روشن شدن چراغي از چراغ ديگر تشبيه شده است.<sup>6</sup>
+در ''گاثاها'' هر یک از [[امشاسپندان]] تجسم بخشی از صفات اهورا مزدا هستند، اما در متون متأخر مزدایی با آفرینش مادّی اهورا مزدا ارتباط یافته‌اند: بهمن حامی حیوانات، اردیبهشت حامی آتش، شهریور حامی فلزات، سپندارمذ حامی زمین، خرداد حامی آب و امرداد حامی گیاهان شده است؛ سپندمینو را نیز موکل بر انسان کرده‌اند.
-در ''گاثاها'' هر يك از امشاسپندان تجسم بخشي از صفات اهورا مزدا هستند، اما در متون متأخر مزدايي با آفرينش مادّي اهورا مزدا ارتباط يافته‌اند: بهمن حامي حيوانات، ارديبهشت حامي آتش، شهريور حامي فلزات، سپندارمذ حامي زمين، خرداد حامي آب و امرداد حامي گياهان شده است؛ سپندمينو را نيز موكل بر انسان كرده‌اند.
+== نیز نگاه کنید به ==
-'''مآخذ:'''
+* [[زرتشتی، دین]]
+* [[زرتشت]]
--     '''''يشت‌ها'''''. هرمزديشت، ص 25، يسنه، 1:47.
+== مآخذ ==
+<references />
--     يسنه، 3:39؛ 12:65.
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
--     يسنه، 9:24؛ 3:39.
+== پیوند به بیرون ==
+درباره امشاسپندان، سایت سپندارمذ، قابل بازیابی از [https://sepandarmaz.ir/امشاسپندان/ /امشاسپندان/https://sepandarmaz.ir]
--     فروردين يشت، 82:23.
+جایگاه امشاسپندان در جهان‌شناسی مزدایی ،سایت جاویدان خرد،قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.javidankherad.ir/article_49922.html
--             Bd, I/31, Quoted From Zaehner, R.C. Zurvan, a. Zoroastrian Dilemma, Oxford, Oxford University Press, 1955, PP. 281-282.
+== نویسنده مقاله ==
+نامعلوم
--             Ayātkāri Žamās Pik, Giuspeppe, Messina (ed), Rom, 1939, PP. 36-37.
+[[رده:ادیان و مذاهب]]
+[[رده:ادیان]]
--  يسنه، 7:30، 4:34، 4:43، 3:47، 6، 5:48-6، 7:51.
-----[1]. ameša spenta