پرش به محتوا

مسجد کبود: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی « '''مسجد کبود،''' این مسجد مطابق کتیبة سردر اصلی آن توسط ابوالمظفر جهانشاه قراقویونلو و به قولی توسط همسر و دختر او در 870 هـ.ق/ ؟ م در تبریز بنا شده است. از این مسجد با نام‌های جهانشاه<sup>1</sup> مظفریه<sup>2</sup> کبود (به جهت رنگ زمینه نقوش سطوح داخلی رواق...» ایجاد کرد
 
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:1094084 704.jpg|بندانگشتی|مسجد کبود تبریز، قابل بازیابی از https://aftabnews.ir/fa/news/834701/%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1%7C-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2]]
'''مسجد کبود،''' این مسجد مطابق کتیبة سردر اصلی آن توسط ابوالمظفر جهانشاه قراقویونلو و به قولی توسط همسر و دختر او در 870 هـ.ق/ ؟ م در تبریز بنا شده است.
مسجد کبود'''،''' این مسجد مطابق کتیبه سردر اصلی آن توسط ابوالمظفر جهانشاه قراقویونلو و به قولی توسط همسر و دختر او در 870 هـ.ق/ ؟ م در تبریز بنا شده است.


از این مسجد با نام‌های جهانشاه<sup>1</sup> مظفریه<sup>2</sup> کبود (به جهت رنگ زمینه نقوش سطوح داخلی رواق آن)، فیروزه اسلام<sup>3</sup> (به واسطه گنبد فیروزه­ای که در قدیم داشت) و گوی مسجد<sup>4</sup> (کبود به گویش محلی) یاد شده است. طبق نظر خانم دیولافوآ، این مسجد به اهل تسنن تعلق داشته­ است.<sup>5</sup> در اثر زلزله سقف‌های اصلی این بنا فرو ریخته و فقط ایوان، سردر، برخی جرزها و طاق‌های اصلی باقی مانده است.<sup>6</sup>
از این مسجد با نام‌های جهانشاه<ref>'''''سیاحتنامه اولیاء حلیبی قسمت آذربایگان'''''. ترجمه حاج حسین نخجوانی، ص16. </ref><ref>دیولافوا، مادام (1371). ایران، کلده و شوش. ترجمه علی­‌محمد فره­وشی . تهران: دانشگاه تهران، ص 55 تا 57.</ref> [[مظفریان|مظفریه]]<ref name=":0">ذکاء، یحیی (1368). '''''تبریز، شهرهای ایران'''''. یوسف کیانی، نشر جهاد دانشگاهی، ص 183 تا 185.</ref> کبود (به جهت رنگ زمینه نقوش سطوح داخلی رواق آن)، فیروزه [[اسلام]]<ref>'''''فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور''''' (1380). شهرستان تبریز. سازمان جغرافیای نیروهای مسلح، ص136.</ref> (به واسطه گنبد فیروزه­ای که در قدیم داشت) و گوی مسجد<ref>افشارسیستانی، ایرج (1369). '''''نگاهی به آذربایجان شرقی'''''. موسسه تحقیقاتی و پژوهشی رایزن، جلد اول، ص 202.</ref> (کبود به گویش محلی) یاد شده است. طبق نظر خانم دیولافوآ، این مسجد به اهل تسنن تعلق داشته­ است<ref>دیولافوآ، ژان (1371). ایران، کلده و شوش. ترجمه علی‌­محمد فره‌وشی، تهران: دانشگاه تهران، ص 57.</ref>. در اثر زلزله سقف‌های اصلی این بنا فرو ریخته و فقط ایوان، سردر، برخی جرزها و طاق‌های اصلی باقی مانده است<ref name=":0" />.


سردر این مجموعه روی زمین بلندی بنا شده و طاقی جناقی بالای آن قرار دارد. دو ستون با طرح مارپیچی چسبیده به بنا در دوسوی سردر با نگاره­های زیبای چهارباهو و چهارپیلی دیده می­شود. این نگاره­ها از کهن‌ترین نگاره­های ایران هستند.<sup>7</sup> در فاصلة کوتاهی از سردر اصلی به نمازگاه با دو تالار بزرگ جدا از هم باز می‌شود. سقف اصلی هر دو تالار تخریب و بازسازی شده­است. محراب اصلی مسجد در تالار دوم قرار دارد. این محراب با کاشی‌های تراشیده کبود و هشت­ضلعی کوچک زینت یافته­است.<sup>8</sup> کف بنا سنگفرش بوده و دیواره­های آن از کاشی­های رنگی به شکل قطعات خرد و ریز تراشیده و به هم پیوسته همچون پارچه شکل یافته­ است.<sup>9</sup> دیوارها از سنگ‌های مرمرین و تزئینات آن از کاشی آجر (معقلی) و کاشی تراش (معرق) ­است. سبک کاشی‌کاری این بنا به دلیل تفاوت و برتری خاص نسبت به سایر تزئینات سبک آذری منحصر به فرد است.<sup>10</sup> کتیبه­های متعدد برجسته با خطوط رقاع، کوفی، نسخ، ثلث و نستعلیق آذین­بخش این مسجد است که مهم‌ترین آن کتیبة بالای حاشیة عرضی طاقچه­ها به عرض 60 سانتی­متر است.
سردر این مجموعه روی زمین بلندی بنا شده و طاقی جناقی بالای آن قرار دارد. دو ستون با طرح مارپیچی چسبیده به بنا در دوسوی سردر با نگاره­‌های زیبای چهارباهو و چهارپیلی دیده می­‌شود. این نگاره­ها از کهن‌ترین نگاره­های ایران هستند<ref>پیرنیا، محمدکریم (1383). '''''سبک­‌شناسی معماری ایرانی'''''. تدوین غلامحسین معماریان. تهران: نشر معمار، ص 266.</ref>. در فاصله کوتاهی از سردر اصلی به نمازگاه با دو تالار بزرگ جدا از هم باز می‌شود. سقف اصلی هر دو تالار تخریب و بازسازی شده ­است. [[محراب]] اصلی مسجد در تالار دوم قرار دارد.


این [[محراب]] با کاشی‌های تراشیده کبود و هشت­ ضلعی کوچک زینت یافته ­است<ref>دیولافوآ، ژان (1371). '''''ایران، کلده و شوش'''''. ترجمه علی‌­محمد فره‌وشی، تهران: دانشگاه تهران، ص 52-55. </ref><ref>ذکاء، یحیی (1368). '''''تبریز، شهرهای ایران'''''. یوسف کیانی، نشر جهاد دانشگاهی، ص 186.</ref>. کف بنا سنگ‌فرش بوده و دیواره­‌های آن از کاشی‌­های رنگی به شکل قطعات خرد و ریز تراشیده و به هم پیوسته همچون پارچه شکل یافته­ است<ref>ذکاء، یحیی (1368). '''''تبریز، شهرهای ایران'''''. یوسف کیانی، نشر جهاد دانشگاهی، ص 186.</ref>. دیوارها از سنگ‌های مرمرین و تزئینات آن از کاشی آجر (معقلی) و کاشی تراش (معرق) ­است. 


'''مآخذ:'''  
سبک کاشی‌کاری این بنا به دلیل تفاوت و برتری خاص نسبت به سایر تزئینات سبک آذری منحصر به فرد است<ref>پیرنیا، محمدکریم (1383). '''''سبک­‌شناسی معماری ایرانی'''''. تدوین غلامحسین معماریان. تهران: نشر معمار، ص 266-267.</ref>. کتیبه­‌های متعدد برجسته با خطوط رقاع، کوفی، نسخ، ثلث و نستعلیق آذین­‌بخش این مسجد است که مهم‌ترین آن کتیبه بالای حاشیه عرضی طاقچه­‌ها به عرض 60 سانتی­متر است<ref>زنده‌­دل، حسن (1376). '''''مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی'''''. آذربایجان شرقی: نشر ایرانگردان، ص 124 و 125.</ref>.


1.     '''''سیاحتنامه اولیاء حلیبی قسمت آذربایگان'''''. ترجمة حاج حسین نخجوانی، ص16؛ مادام دیولافوا. '''''ایران، کلده و شوش'''''. ترجمه علی­محمد فره­وشی دانشگاه تهران، 1371، ص 55 تا 57.
== نیز نگاه کنید به ==


2.     ذکاء یحیی. تبریز، '''''شهرهای ایران'''''. یوسف کیانی، نشر جهاد دانشگاهی، 1368، ص 183 تا 185.
* [[مسجد جامع اصفهان]]
* [[بارگاه حضرت معصومه(ع)]]
* [[مظفریان]]


3.     '''''فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور، شهرستان تبریز'''''. سازمان جغرافیای نیروهای مسلح، 1380، ص136.
== مآخذ ==
 
<references />
4.     افشارسیستانی، ایرج. '''''نگاهی به آذربایجان شرقی'''''. موسسه تحقیقاتی و پژوهشی رایزن، زمستان 1369، ج 1، ص 202.
 
5.     دیولافوآ، ژان. '''''ایران، کلده و شوش.''''' ترجمة علی­محمد فره‌وشی، دانشگاه تهران، 1371، ص 57.
 
6.     منبع 2.
 
7.     پیرنیا، محمدکریم. '''''سبک­شناسی معماری ایرانی.''''' تدوین غلامحسین معماریان، نشر معمار، آذر 1383، ص 266.
 
8.     منبع 5. ص 52 تا 55؛ منبع 2. ص 186.
 
9.     منبع 2. ص 186.
 
10.   منبع 7. ص 266 تا 267.
 
11.   زنده­دل، حسن. '''''مجموعة راهنمای جامع ایرانگردی – استان آذربایجان شرقی.''''' نشر ایرانگردان، 1376، ص 124 و 125.


== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،


== نویسنده مقاله ==
آزیتا رجبی
آزیتا رجبی
[[رده:هنر]]
[[رده:معماری و شهر سازی]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۵

مسجد کبود تبریز، قابل بازیابی از https://aftabnews.ir/fa/news/834701/%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1%7C-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%DA%A9%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2

مسجد کبود، این مسجد مطابق کتیبه سردر اصلی آن توسط ابوالمظفر جهانشاه قراقویونلو و به قولی توسط همسر و دختر او در 870 هـ.ق/ ؟ م در تبریز بنا شده است.

از این مسجد با نام‌های جهانشاه[۱][۲] مظفریه[۳] کبود (به جهت رنگ زمینه نقوش سطوح داخلی رواق آن)، فیروزه اسلام[۴] (به واسطه گنبد فیروزه­ای که در قدیم داشت) و گوی مسجد[۵] (کبود به گویش محلی) یاد شده است. طبق نظر خانم دیولافوآ، این مسجد به اهل تسنن تعلق داشته­ است[۶]. در اثر زلزله سقف‌های اصلی این بنا فرو ریخته و فقط ایوان، سردر، برخی جرزها و طاق‌های اصلی باقی مانده است[۳].

سردر این مجموعه روی زمین بلندی بنا شده و طاقی جناقی بالای آن قرار دارد. دو ستون با طرح مارپیچی چسبیده به بنا در دوسوی سردر با نگاره­‌های زیبای چهارباهو و چهارپیلی دیده می­‌شود. این نگاره­ها از کهن‌ترین نگاره­های ایران هستند[۷]. در فاصله کوتاهی از سردر اصلی به نمازگاه با دو تالار بزرگ جدا از هم باز می‌شود. سقف اصلی هر دو تالار تخریب و بازسازی شده ­است. محراب اصلی مسجد در تالار دوم قرار دارد.

این محراب با کاشی‌های تراشیده کبود و هشت­ ضلعی کوچک زینت یافته ­است[۸][۹]. کف بنا سنگ‌فرش بوده و دیواره­‌های آن از کاشی‌­های رنگی به شکل قطعات خرد و ریز تراشیده و به هم پیوسته همچون پارچه شکل یافته­ است[۱۰]. دیوارها از سنگ‌های مرمرین و تزئینات آن از کاشی آجر (معقلی) و کاشی تراش (معرق) ­است.

سبک کاشی‌کاری این بنا به دلیل تفاوت و برتری خاص نسبت به سایر تزئینات سبک آذری منحصر به فرد است[۱۱]. کتیبه­‌های متعدد برجسته با خطوط رقاع، کوفی، نسخ، ثلث و نستعلیق آذین­‌بخش این مسجد است که مهم‌ترین آن کتیبه بالای حاشیه عرضی طاقچه­‌ها به عرض 60 سانتی­متر است[۱۲].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. ↑ سیاحتنامه اولیاء حلیبی قسمت آذربایگان. ترجمه حاج حسین نخجوانی، ص16.
  2. ↑ دیولافوا، مادام (1371). ایران، کلده و شوش. ترجمه علی­‌محمد فره­وشی . تهران: دانشگاه تهران، ص 55 تا 57.
  3. ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ذکاء، یحیی (1368). تبریز، شهرهای ایران. یوسف کیانی، نشر جهاد دانشگاهی، ص 183 تا 185.
  4. ↑ فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور (1380). شهرستان تبریز. سازمان جغرافیای نیروهای مسلح، ص136.
  5. ↑ افشارسیستانی، ایرج (1369). نگاهی به آذربایجان شرقی. موسسه تحقیقاتی و پژوهشی رایزن، جلد اول، ص 202.
  6. ↑ دیولافوآ، ژان (1371). ایران، کلده و شوش. ترجمه علی‌­محمد فره‌وشی، تهران: دانشگاه تهران، ص 57.
  7. ↑ پیرنیا، محمدکریم (1383). سبک­‌شناسی معماری ایرانی. تدوین غلامحسین معماریان. تهران: نشر معمار، ص 266.
  8. ↑ دیولافوآ، ژان (1371). ایران، کلده و شوش. ترجمه علی‌­محمد فره‌وشی، تهران: دانشگاه تهران، ص 52-55.
  9. ↑ ذکاء، یحیی (1368). تبریز، شهرهای ایران. یوسف کیانی، نشر جهاد دانشگاهی، ص 186.
  10. ↑ ذکاء، یحیی (1368). تبریز، شهرهای ایران. یوسف کیانی، نشر جهاد دانشگاهی، ص 186.
  11. ↑ پیرنیا، محمدکریم (1383). سبک­‌شناسی معماری ایرانی. تدوین غلامحسین معماریان. تهران: نشر معمار، ص 266-267.
  12. ↑ زنده‌­دل، حسن (1376). مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی. آذربایجان شرقی: نشر ایرانگردان، ص 124 و 125.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

آزیتا رجبی

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=مسجد_کبود&oldid=8359»