عین القضاة همدانی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۵

عین القضاه همدانی (ح 492 ـ525 ق) صوفی، ‌فیلسوف، متکلم.

ابوالمعالی عبدالله بن محمد میانجی همدانی معروف به قاضی همدانی در همدان به دنیا آمد. چون اجدادش از مردم میانه (میانج) بودند، به میانجی منسوب شد. جدّ و پدرش در همدان منصب قضاوت داشتند^[۱]. او قبل از رسیدن به سن بلوغ، ادب و نحو و صرف، ‌فقه، ‌کلام، ‌حدیث و اصول، حساب، منطق و تاریخ آموخت. پس از تحصیل علوم ظاهری به تصوف روی آورد^[۲]. نزد پدرش بوبکر محمد، برکه همدانی، محمد بن حمویه، شیخ فتحه، معشوق طوسی، محمد و احمد غزالی تلمذ کرد^[۳]. در مذهب پیرو طریقه شافعی بود. احمد غزالی او را قرهّ العین می‌خواند. با گروهی از رجال مشهور زمان خود مانند عزیزالدین مستوفی و ابوالقاسم درگزینی، وزیر سلطان محمود بن محمد بن ملکشاه (حک 511-525 ق) و سلطان سنجر سلجوقی (حک 511ـ552ق) و جز آنان رابطه و مکاتبه داشت^[۴]. در آراء صوفیانه خود از نظرات منصور حلاج، محمد غزالی و احمد غزالی متأثر بود^[۵]. خوارق عادات و کراماتی نیز از وی به ظهور پیوست^[۶]. سرانجام ابوالقاسم درگزینی به سعایت گروهی از علمای ظاهری او را در همدان به دار آویخت. زبده الحقایق، تمهیدات، یزدان شناخت، لوایح، ‌شکوای الغریب عن الاوطان (به عربی) و مکاتیب از جمله آثار او هستند. اشعار فارسی و عربی بسیاری نیز از وی نقل شده است^[۷].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ سجادی، ضیاءالدین. مقدمه‌ای بر مبانی عرفان و تصوف. ‌تهران: سمت، 1378، ص 110.
↑ فرمنش، رحیم. احوال و آثار عین القضاه. تهران: ابن سینا، 1338، ص ب (مقدمه).
↑ بناء پور، هاشم. عین القضاه همدانی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383.
↑ صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، 1347، ج 2، ص 937ـ 938.
↑ فرمنش، رحیم. احوال و آثار عین القضاه. تهران: ابن سینا، 1338، ص 83.
↑ جامی، عبدالرحمان. نفحات الانس. با مقدمه و تصحیح محمود عابدی، تهران: انتشارات اطلاعات، 1375،ج 3، ص 418.
↑ سجادی، ضیاءالدین. مقدمه‌ای بر مبانی عرفان و تصوف. تهران: سمت، 1378، ص 111.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر

[1] سجادی، ضیاءالدین. مقدمه‌ای بر مبانی عرفان و تصوف. ‌تهران: سمت، 1378، ص 110.

[2] فرمنش، رحیم. احوال و آثار عین القضاه. تهران: ابن سینا، 1338، ص ب (مقدمه).

[3] بناء پور، هاشم. عین القضاه همدانی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383.

[4] صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، 1347، ج 2، ص 937ـ 938.

[5] فرمنش، رحیم. احوال و آثار عین القضاه. تهران: ابن سینا، 1338، ص 83.

[6] جامی، عبدالرحمان. نفحات الانس. با مقدمه و تصحیح محمود عابدی، تهران: انتشارات اطلاعات، 1375،ج 3، ص 418.

[7] سجادی، ضیاءالدین. مقدمه‌ای بر مبانی عرفان و تصوف. تهران: سمت، 1378، ص 111.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''عين القضاة همداني''' (ح 492 ـ525 ق) صوفي، ‌فيلسوف، متكلم.
+'''عین القضاه همدانی''' (ح 492 ـ525 ق) [[صوفیه|صوفی]]، ‌فیلسوف، متکلم.
-ابوالمعالي عبدالله بن محمد ميانجي همداني معروف به قاضي همداني در همدان به دنيا آمد. چون اجدادش از مردم ميانه (ميانج) بودند، به ميانجي منسوب شد. جدّ و پدرش در همدان منصب قضاوت داشتند.<sup>1</sup> او قبل از رسيدن به سن بلوغ، ادب و نحو و صرف، ‌فقه، ‌كلام، ‌حديث و اصول، حساب، منطق و تاريخ آموخت. پس از تحصيل علوم ظاهري به تصوف روي آورد.<sup>2</sup> نزد پدرش بوبكر محمد، بركة همداني، محمد بن حمويه، شيخ فتحه، معشوق طوسي، محمد و احمد غزالي تلمذ كرد.<sup>3</sup> در مذهب پيرو طريقة شافعي بود. احمد غزالي او را قرةّ العين مي‌خواند. با گروهي از رجال مشهور زمان خود مانند عزيزالدين مستوفي و ابوالقاسم درگزيني، وزير سلطان محمود بن محمد بن ملكشاه (حك 511-525 ق) و سلطان سنجر سلجوقي (حك 511ـ552ق) و جز آنان رابطه و مكاتبه داشت.<sup>4</sup> در آراء صوفيانة خود از نظرات منصور حلاج، محمد غزالي و احمد غزالي متأثر بود.<sup>5</sup> خوارق عادات و كراماتي نيز از وي به ظهور پيوست.<sup>6</sup> سرانجام ابوالقاسم درگزيني به سعايت گروهي از علماي ظاهري او را در همدان به دار آويخت. ''زبدة الحقايق''، ''تمهيدات''، ''يزدان شناخت، لوايح، ‌شكواي'' ''الغريب عن الاوطان'' (به عربي) و ''مكاتيب'' از جمله آثار او هستند. اشعار فارسي و عربي بسياري نيز از وي نقل شده است.<sup>7</sup>
+ابوالمعالی عبدالله بن محمد میانجی همدانی معروف به قاضی همدانی در [[همدان]] به دنیا آمد. چون اجدادش از مردم میانه (میانج) بودند، به میانجی منسوب شد. جدّ و پدرش در [[همدان]] منصب قضاوت داشتند<ref>سجادی، ضیاءالدین. '''''مقدمه‌ای بر مبانی عرفان و تصوف'''''. ‌تهران: سمت، 1378، ص 110.</ref>. او قبل از رسیدن به سن بلوغ، ادب و نحو و صرف، ‌فقه، ‌کلام، ‌حدیث و اصول، حساب، منطق و تاریخ آموخت. پس از تحصیل علوم ظاهری به [[تصوف]] روی آورد<ref>فرمنش، رحیم. '''''احوال و آثار عین القضاه'''''. تهران: ابن سینا، 1338، ص ب (مقدمه).</ref>. نزد پدرش بوبکر محمد، برکه همدانی، محمد بن حمویه، شیخ فتحه، معشوق طوسی، محمد و احمد غزالی تلمذ کرد<ref>بناء پور، هاشم. '''''عین القضاه'' ''همدانی'''''. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383.</ref>. در مذهب پیرو [[شافعی|طریقه شافعی]] بود. احمد غزالی او را قرهّ العین می‌خواند. با گروهی از رجال مشهور زمان خود مانند عزیزالدین مستوفی و ابوالقاسم درگزینی، وزیر سلطان محمود بن محمد بن ملکشاه (حک 511-525 ق) و سلطان سنجر سلجوقی (حک 511ـ552ق) و جز آنان رابطه و مکاتبه داشت<ref>صفا، ذبیح الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: ابن سینا، 1347، ج 2، ص 937ـ 938.</ref>. در آراء [[صوفیه|صوفیانه]] خود از نظرات منصور حلاج، محمد غزالی و احمد غزالی متأثر بود<ref>فرمنش، رحیم''. '''احوال و آثار عین القضاه'''''. تهران: ابن سینا، 1338، ص 83.</ref>. خوارق عادات و کراماتی نیز از وی به ظهور پیوست<ref>جامی، عبدالرحمان. '''''نفحات الانس'''''. با مقدمه و تصحیح محمود عابدی، تهران: انتشارات اطلاعات، 1375،ج 3، ص 418.</ref>. سرانجام ابوالقاسم درگزینی به سعایت گروهی از علمای ظاهری او را در [[همدان]] به دار آویخت. ''زبده الحقایق''، ''تمهیدات''، ''یزدان شناخت، لوایح، ‌شکوای'' ''الغریب عن الاوطان'' (به [[عربی]]) و ''مکاتیب'' از جمله آثار او هستند. اشعار [[فارسی]] و [[عربی]] بسیاری نیز از وی نقل شده است<ref>سجادی، ضیاءالدین. '''''مقدمه‌ای بر مبانی عرفان و تصوف'''''. تهران: سمت، 1378، ص 111. </ref>.
-'''مآخذ:'''
+== نیز نگاه کنید به ==
-# سجادي، ضياءالدين. '''''مقدمه‌اي بر مباني عرفان و تصوف'''''. ‌تهران: سمت، 1378، ص 110.
+* [[تصوف]]
-# فرمنش، رحيم. '''''احوال و آثار عين القضاة'''''. تهران: ابن سينا، 1338، ص ب (مقدمه).
+* [[صوفیه]]
-# بناء پور، هاشم. '''''عين القضاة'' ''همداني'''''. تهران: دفتر پژوهشهاي فرهنگي، 1383.
+* [[همدان]]
-# صفا، ذبيح الله. '''''تاريخ ادبيات در ايران'''''. تهران: ابن سينا، چ 6، 1347، ج 2، ص 937ـ 938.
-# فرمنش، رحيم''. '''احوال و آثار عين القضاة'''''. تهران: ابن سينا، 1338، ص 83.
+== مآخذ ==
-# جامي، عبدالرحمان. '''''نفحات الانس'''''. با مقدمه و تصحيح محمود عابدي، تهران: انتشارات اطلاعات، چ 3، 1375، ص 418.
+<references />
-# سجادي، ضياءالدين. '''''مقدمه‌اي بر مباني عرفان و تصوف'''''. تهران: سمت، 1378، ص 111. <br /> '''ابوالقاسم رادفر'''
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
+== نویسنده مقاله ==
+ابوالقاسم رادفر
+[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
+[[رده:ادبیات]]