صحف ابراهیم: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''صحف ابراهيم،''' تذكرهاي عمومي در شرح حال سرايندگان كهن و جديد فارسي گوي،<sup>1</sup> تأليف علي ابراهيم خان بنارسي، متخلص به خليل (1148 ـ 1208ق / 1735 ـ 1793م). مؤلف دولتمرد، شاعر و تذكرهنويس شبه قاره اين تذكره را در 1190ق / 1776م آغاز و در 1206ق / 1791م به نام شاه عا...» ایجاد کرد |
|||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''صحف | '''صحف ابراهیم،''' تذکرهای عمومی در شرح حال سرایندگان کهن و جدید فارسی گوی<ref>مصاحب ، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: جیبی و فرانکلین، 1381، ج2، ص1558 (ذیل صحف ابراهیم).</ref>، تألیف علی ابراهیم خان بنارسی، متخلص به خلیل (1148 ـ 1208ق / 1735 ـ 1793م). مؤلف دولتمرد، شاعر و تذکرهنویس شبه قاره این تذکره را در 1190ق / 1776م آغاز و در 1206ق / 1791م به نام شاه عالم دوم گورکانی (حک 1173 ـ 1221ق / 1759 ـ 1806م) تمام کرد<ref name=":0">برزگر، «صحف ابراهیم». '''''دانشنامه ادب فارسی (4)، ادب فارسی در شبه قاره'''''. به سرپرستی حسن انوشه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1375، ج4، ص1592.</ref>. صحف ابراهیم با شرح حال 3278 شاعر به ترتیب الفبای نام یا تخلص آنان تدوین شده است. تذکره با [[بایزید بسطامی|ابویزید بسطامی]]<sup>*</sup> شروع میشود و با یگانه بلخی پایان میپذیرد<ref>منزوی، احمد. '''''فهرستواره کتابهای فارسی'''''. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1376، ج3، ص1926.</ref>. مقدمه آن به نثر مصنوع، اما دیگر بخشهای آن به نثری ساده است<ref name=":0" />. از میان مآخذ بسیار آن میتوان از انساب سمعانی؛ معجم البلدان یاقوت؛ عالم آرای عباسی؛ مآثر رحیمی؛ منتخب التواریخ بدأونی؛ [[چهار مقاله|چهارمقاله]]<sup>*</sup> [[نظامی عروضی سمرقندی|نظامی عروضی]]؛ تاریخ گزیده؛<sup>*</sup> تذکره دولتشاه؛<sup>*</sup> هفت اقلیم؛ <sup>*</sup> نفحات الانس [[جامی]]<sup>*</sup> یاد کرد<ref>نقوی، علیرضا. '''''تذکرهنویسی فارسی در هند و پاکستان'''''. تهران: علمی، 1343ش / 1964م، ص473.</ref>. صحف ابراهیم بیشترین تعداد سرایندگان و انواع شعر نظیر قصیده، غزل، قطعه، رباعی، ترجیع و ترکیب بند، مخمس، مسدّس، معمّا و مثنوی را دربر دارد<ref>گلچین معانی، احمد. '''''تاریخ تذکرههای فارسی'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1348، ج1، ص760.</ref>. آگاهیهای تاریخی مندرج در این تذکره به آن ارزش خاصی بخشیده است<ref>نقوی، علیرضا. '''''تذکرهنویسی فارسی در هند و پاکستان'''''. تهران: علمی، 1343ش / 1964م، ص 475.</ref>. نسخههای دستنویسی از آن در کتابخانه برلین و در کتابخانههای خدابخش در پتنا و بانکیپور هندوستان نگهداری میشوند<ref>گلچین معانی، احمد. '''''تاریخ تذکرههای فارسی'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1348، ج1، ص 762.</ref>. بخش معاصران صحف ابراهیم به اهتمام عابد رضا بیدار در 1978م از سوی کتابخانه خدابخش چاپ شده است. | ||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[نثر فارسی]] | |||
* [[چهار مقاله]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
ابوالقاسم رادفر | ابوالقاسم رادفر | ||
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]] | |||
[[رده:ادبیات]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۳
صحف ابراهیم، تذکرهای عمومی در شرح حال سرایندگان کهن و جدید فارسی گوی[۱]، تألیف علی ابراهیم خان بنارسی، متخلص به خلیل (1148 ـ 1208ق / 1735 ـ 1793م). مؤلف دولتمرد، شاعر و تذکرهنویس شبه قاره این تذکره را در 1190ق / 1776م آغاز و در 1206ق / 1791م به نام شاه عالم دوم گورکانی (حک 1173 ـ 1221ق / 1759 ـ 1806م) تمام کرد[۲]. صحف ابراهیم با شرح حال 3278 شاعر به ترتیب الفبای نام یا تخلص آنان تدوین شده است. تذکره با ابویزید بسطامی* شروع میشود و با یگانه بلخی پایان میپذیرد[۳]. مقدمه آن به نثر مصنوع، اما دیگر بخشهای آن به نثری ساده است[۲]. از میان مآخذ بسیار آن میتوان از انساب سمعانی؛ معجم البلدان یاقوت؛ عالم آرای عباسی؛ مآثر رحیمی؛ منتخب التواریخ بدأونی؛ چهارمقاله* نظامی عروضی؛ تاریخ گزیده؛* تذکره دولتشاه؛* هفت اقلیم؛ * نفحات الانس جامی* یاد کرد[۴]. صحف ابراهیم بیشترین تعداد سرایندگان و انواع شعر نظیر قصیده، غزل، قطعه، رباعی، ترجیع و ترکیب بند، مخمس، مسدّس، معمّا و مثنوی را دربر دارد[۵]. آگاهیهای تاریخی مندرج در این تذکره به آن ارزش خاصی بخشیده است[۶]. نسخههای دستنویسی از آن در کتابخانه برلین و در کتابخانههای خدابخش در پتنا و بانکیپور هندوستان نگهداری میشوند[۷]. بخش معاصران صحف ابراهیم به اهتمام عابد رضا بیدار در 1978م از سوی کتابخانه خدابخش چاپ شده است.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ مصاحب ، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: جیبی و فرانکلین، 1381، ج2، ص1558 (ذیل صحف ابراهیم).
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ برزگر، «صحف ابراهیم». دانشنامه ادب فارسی (4)، ادب فارسی در شبه قاره. به سرپرستی حسن انوشه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1375، ج4، ص1592.
- ↑ منزوی، احمد. فهرستواره کتابهای فارسی. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1376، ج3، ص1926.
- ↑ نقوی، علیرضا. تذکرهنویسی فارسی در هند و پاکستان. تهران: علمی، 1343ش / 1964م، ص473.
- ↑ گلچین معانی، احمد. تاریخ تذکرههای فارسی. تهران: دانشگاه تهران، 1348، ج1، ص760.
- ↑ نقوی، علیرضا. تذکرهنویسی فارسی در هند و پاکستان. تهران: علمی، 1343ش / 1964م، ص 475.
- ↑ گلچین معانی، احمد. تاریخ تذکرههای فارسی. تهران: دانشگاه تهران، 1348، ج1، ص 762.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر