سروش اصفهانی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''سروش اصفهانی''' (1228 ـ 1285ق/ 1813 ـ 1868م) شاعر. | '''سروش اصفهانی''' (1228 ـ 1285ق/ 1813 ـ 1868م) شاعر. | ||
میرزا محمدعلی ملقب به خان و شمس الشعرا و متخلص به سروش، فرزند قنبرعلی اصفهانی سدهی، شاعر قصیده سرای سده 13ق در [[اصفهان]] به دنیا آمد<ref>'''''اثرآفرینان'''''. زیر نظر سیدکمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1378، ج 2، ص 239.</ref>. سلسله نسب او به نجم ثانی از سرداران بنام شاه اسماعیل اول صفوی (حک 905ـ930ق / ؟م) میرسید. اجداش کارگزار ملوک بودند، اما پدرش پیشه قصابی داشت و روزگار را به سختی میگذراند<ref>محجوب، محمدجعفر. '''''دیوان شمس الشعرا سروش اصفهانی'''.'' یا مقدمه جلال همایی، تهران: امیرکبیر، 1339ـ1340، ج 1، ص 2 (مقدمه همایی).</ref>. سروش در ابتدای جوانی از زادگاهش به اصفهان رفت و چند سالی در سایه حمایت سید بیدآبادی (م 1260ق / ؟م) مجتهد و مدرس مشهور آن دوره زیست و کمی خواندن و نوشتن آموخت<ref>تجربه کار، نصرت. '''''سبک شعر در عصر قاجاریه'''''. تهران: چاپ مسعود سعد، 1350، ص 105.</ref>. سپس در دوره ولیعهدی [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] (حک 1264ـ1313ق / ؟م) در [[تبریز]] به خدمت آن شاهزاده راه یافت و با سرودن قصایدی در مدح او به شهرت رسید. پس از جلوس [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] در [[استان تهران|تهران]] ملک الشعرای دربار وی شد و ثروت فراوانی اندوخت<ref>شمس لنگرودی، محمد. '''''مکتب بازگشت''''' (ویرایش دوم). تهران: نشر مرکز، 1375، ص 243.</ref>. از آن پس سالها با سمت شاعر رسمی دربار به آسایش گذراند و سرانجام در [[استان تهران|تهران]] درگذشت. از آثارش میتوان: ''شمس المناقب'' (به اهتمام ابراهیم مشتری طوسی، تهران، 1300ق)، در مدح و منقبت پیامبر (ص) و خاندان نبوّت، مثنوی ''روضه الانوار'' در ذکر واقعه کربلا، دیوانی به نام زینه المدایح و قصاید، فتح نامهها و مثنویهای (''اردیبهشتنامه، ساقینامه، الهینامه'') را نام برد. ''دیوان'' کامل او نخستین بار در 1339ـ1340ش با مقدمه جلال همایی و به اهتمام محمدجعفر محجوب در دوجلد به چاپ رسید<ref>آرینپور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی، 1351، ج 1، ص 87.</ref>. سروش دست کم هفت هزار بیت از نه هزار بیت قصایدش را از قصاید فرخی و بقیه را از منوچهری، عنصری، مسعود سعد، رودکی و دیگران پیروی کرده است<ref>حمیدی شیرازی، مهدی''. '''شعر در عصر قاجار'''''. تهران: گنج کتاب، 1364، ج.1، ص 232.</ref>. به رغم صنعتگریهای که احیاناً در کلامش وجود دارد، تا حدی به سرّ لطیفه سهل و ممتنع نیز دست مییابد<ref>زرینکوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: نوین، 1363، ج.1، ص 176. </ref><ref>صفایی، ابراهیم. '''''نهضت ادبی ایران در عصر قاجار''.''' تهران: ابن سینا، بی تا، ج.2، ص 94- 102.</ref>. | میرزا محمدعلی ملقب به خان و شمس الشعرا و متخلص به سروش، فرزند قنبرعلی اصفهانی سدهی، شاعر قصیده سرای سده 13ق در [[اصفهان]] به دنیا آمد<ref>'''''اثرآفرینان'''''. زیر نظر سیدکمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1378، ج 2، ص 239.</ref>. سلسله نسب او به نجم ثانی از سرداران بنام شاه اسماعیل اول صفوی (حک 905ـ930ق / ؟م) میرسید. اجداش کارگزار ملوک بودند، اما پدرش پیشه قصابی داشت و روزگار را به سختی میگذراند<ref>محجوب، محمدجعفر. '''''دیوان شمس الشعرا سروش اصفهانی'''.'' یا مقدمه جلال همایی، تهران: امیرکبیر، 1339ـ1340، ج 1، ص 2 (مقدمه همایی).</ref>. سروش در ابتدای جوانی از زادگاهش به [[اصفهان]] رفت و چند سالی در سایه حمایت سید بیدآبادی (م 1260ق / ؟م) مجتهد و مدرس مشهور آن دوره زیست و کمی خواندن و نوشتن آموخت<ref>تجربه کار، نصرت. '''''سبک شعر در عصر قاجاریه'''''. تهران: چاپ مسعود سعد، 1350، ص 105.</ref>. سپس در دوره ولیعهدی [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] (حک 1264ـ1313ق / ؟م) در [[تبریز]] به خدمت آن شاهزاده راه یافت و با سرودن قصایدی در مدح او به شهرت رسید. پس از جلوس [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] در [[استان تهران|تهران]] ملک الشعرای دربار وی شد و ثروت فراوانی اندوخت<ref>شمس لنگرودی، محمد. '''''مکتب بازگشت''''' (ویرایش دوم). تهران: نشر مرکز، 1375، ص 243.</ref>. از آن پس سالها با سمت شاعر رسمی دربار به آسایش گذراند و سرانجام در [[استان تهران|تهران]] درگذشت. از آثارش میتوان: ''شمس المناقب'' (به اهتمام ابراهیم مشتری طوسی، تهران، 1300ق)، در مدح و منقبت پیامبر (ص) و خاندان نبوّت، مثنوی ''روضه الانوار'' در ذکر واقعه کربلا، دیوانی به نام زینه المدایح و قصاید، فتح نامهها و مثنویهای (''اردیبهشتنامه، ساقینامه، الهینامه'') را نام برد. ''دیوان'' کامل او نخستین بار در 1339ـ1340ش با مقدمه جلال همایی و به اهتمام محمدجعفر محجوب در دوجلد به چاپ رسید<ref>آرینپور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی، 1351، ج 1، ص 87.</ref>. سروش دست کم هفت هزار بیت از نه هزار بیت قصایدش را از قصاید فرخی و بقیه را از منوچهری، عنصری، مسعود سعد، رودکی و دیگران پیروی کرده است<ref>حمیدی شیرازی، مهدی''. '''شعر در عصر قاجار'''''. تهران: گنج کتاب، 1364، ج.1، ص 232.</ref>. به رغم صنعتگریهای که احیاناً در کلامش وجود دارد، تا حدی به سرّ لطیفه سهل و ممتنع نیز دست مییابد<ref>زرینکوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: نوین، 1363، ج.1، ص 176. </ref><ref>صفایی، ابراهیم. '''''نهضت ادبی ایران در عصر قاجار''.''' تهران: ابن سینا، بی تا، ج.2، ص 94- 102.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[اصفهان]] | |||
* [[ناصرالدین شاه قاجار]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
ابوالقاسم رادفر | ابوالقاسم رادفر | ||
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]] | |||
[[رده:ادبیات]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۰۲
سروش اصفهانی (1228 ـ 1285ق/ 1813 ـ 1868م) شاعر.
میرزا محمدعلی ملقب به خان و شمس الشعرا و متخلص به سروش، فرزند قنبرعلی اصفهانی سدهی، شاعر قصیده سرای سده 13ق در اصفهان به دنیا آمد[۱]. سلسله نسب او به نجم ثانی از سرداران بنام شاه اسماعیل اول صفوی (حک 905ـ930ق / ؟م) میرسید. اجداش کارگزار ملوک بودند، اما پدرش پیشه قصابی داشت و روزگار را به سختی میگذراند[۲]. سروش در ابتدای جوانی از زادگاهش به اصفهان رفت و چند سالی در سایه حمایت سید بیدآبادی (م 1260ق / ؟م) مجتهد و مدرس مشهور آن دوره زیست و کمی خواندن و نوشتن آموخت[۳]. سپس در دوره ولیعهدی ناصرالدین شاه (حک 1264ـ1313ق / ؟م) در تبریز به خدمت آن شاهزاده راه یافت و با سرودن قصایدی در مدح او به شهرت رسید. پس از جلوس ناصرالدین شاه در تهران ملک الشعرای دربار وی شد و ثروت فراوانی اندوخت[۴]. از آن پس سالها با سمت شاعر رسمی دربار به آسایش گذراند و سرانجام در تهران درگذشت. از آثارش میتوان: شمس المناقب (به اهتمام ابراهیم مشتری طوسی، تهران، 1300ق)، در مدح و منقبت پیامبر (ص) و خاندان نبوّت، مثنوی روضه الانوار در ذکر واقعه کربلا، دیوانی به نام زینه المدایح و قصاید، فتح نامهها و مثنویهای (اردیبهشتنامه، ساقینامه، الهینامه) را نام برد. دیوان کامل او نخستین بار در 1339ـ1340ش با مقدمه جلال همایی و به اهتمام محمدجعفر محجوب در دوجلد به چاپ رسید[۵]. سروش دست کم هفت هزار بیت از نه هزار بیت قصایدش را از قصاید فرخی و بقیه را از منوچهری، عنصری، مسعود سعد، رودکی و دیگران پیروی کرده است[۶]. به رغم صنعتگریهای که احیاناً در کلامش وجود دارد، تا حدی به سرّ لطیفه سهل و ممتنع نیز دست مییابد[۷][۸].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ اثرآفرینان. زیر نظر سیدکمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1378، ج 2، ص 239.
- ↑ محجوب، محمدجعفر. دیوان شمس الشعرا سروش اصفهانی. یا مقدمه جلال همایی، تهران: امیرکبیر، 1339ـ1340، ج 1، ص 2 (مقدمه همایی).
- ↑ تجربه کار، نصرت. سبک شعر در عصر قاجاریه. تهران: چاپ مسعود سعد، 1350، ص 105.
- ↑ شمس لنگرودی، محمد. مکتب بازگشت (ویرایش دوم). تهران: نشر مرکز، 1375، ص 243.
- ↑ آرینپور، یحیی. از صبا تا نیما. تهران: جیبی، 1351، ج 1، ص 87.
- ↑ حمیدی شیرازی، مهدی. شعر در عصر قاجار. تهران: گنج کتاب، 1364، ج.1، ص 232.
- ↑ زرینکوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: نوین، 1363، ج.1، ص 176.
- ↑ صفایی، ابراهیم. نهضت ادبی ایران در عصر قاجار. تهران: ابن سینا، بی تا، ج.2، ص 94- 102.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر