دیوان مظالم: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''ديوان مظالم،''' دادگاه رسيدگي به شكايات مردمان از عمال دولت. ديواني بود مسئول رسيدگي به اعمال ظالمانة حكام، امرا و رجال بزرگ دولت كه شخص پادشاه مسئوليت آن را بر عهده دارد. اولين كساني كه اين ديوان را برقرار كردند، خلفاي عباسي بودند و تا زمان م...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''دیوان مظالم،''' دادگاه رسیدگی به شکایات مردمان از عمال دولت. | ||
دیوانی بود مسئول رسیدگی به اعمال ظالمانه حکام، امرا و رجال بزرگ دولت که شخص پادشاه مسئولیت آن را بر عهده دارد. اولین کسانی که این دیوان را برقرار کردند، خلفای عباسی بودند و تا زمان مقتدر عباسی، شخص خلیفه به آن دیوان رسیدگی میکرد<ref>ناظمالاطباء. </ref><ref>دهخدا، علی اکبر، '''''لغتنامه''''' '''''دهخدا،''''' ذیل واژه دیوان مظالم.</ref>. در تاریخ [[اسلام]]، برای حل مرافعات و اختلافاتی که قضات از حل آنها باز میماندند و یا مدعیان، قضاوت آنها را قبول نداشتند، هیأتی در نظر گرفته شده بود که بر حکام ولایات، نظارت کرده و در حکم آنها، دخالت میکرد؛ این دادگاه به دادگاه اداری امروز شباهت دارد و تاریخچه و اساس تشکیل آن به جنگی که خالد بن الولید در آن، عدهای از مردان بنی جَذیمه را پس از تسلیم به قتل رسانید و [[علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)|علی بن ابیطالب(ع)]] از سوی پیامبر اسلام(ص) مأمور پرداخت [[دیه]] مقتولین شدند، بر میگردد. این دادگاه، مسئول رسیدگی به تجاوز حکام بر رعایا، شکایت از مأمورین حقوق و اجرت، مراقبت از مأمورین وصول مالیاتها و استرداد اموال غصب شده از سوی حکام به صاحبان آنها و نیز نظارت بر اجرای احکام است<ref>'''''الموسوعه العربیه المیسره'''''</ref><ref>زیدان، جرجی. '''''تاریخ''''' '''''تمدن'''''. ج1/187.</ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[دیوان تمییز]] | |||
* [[علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
اسدالله معظمی گودرزی | اسدالله معظمی گودرزی | ||
[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۰۱
دیوان مظالم، دادگاه رسیدگی به شکایات مردمان از عمال دولت.
دیوانی بود مسئول رسیدگی به اعمال ظالمانه حکام، امرا و رجال بزرگ دولت که شخص پادشاه مسئولیت آن را بر عهده دارد. اولین کسانی که این دیوان را برقرار کردند، خلفای عباسی بودند و تا زمان مقتدر عباسی، شخص خلیفه به آن دیوان رسیدگی میکرد[۱][۲]. در تاریخ اسلام، برای حل مرافعات و اختلافاتی که قضات از حل آنها باز میماندند و یا مدعیان، قضاوت آنها را قبول نداشتند، هیأتی در نظر گرفته شده بود که بر حکام ولایات، نظارت کرده و در حکم آنها، دخالت میکرد؛ این دادگاه به دادگاه اداری امروز شباهت دارد و تاریخچه و اساس تشکیل آن به جنگی که خالد بن الولید در آن، عدهای از مردان بنی جَذیمه را پس از تسلیم به قتل رسانید و علی بن ابیطالب(ع) از سوی پیامبر اسلام(ص) مأمور پرداخت دیه مقتولین شدند، بر میگردد. این دادگاه، مسئول رسیدگی به تجاوز حکام بر رعایا، شکایت از مأمورین حقوق و اجرت، مراقبت از مأمورین وصول مالیاتها و استرداد اموال غصب شده از سوی حکام به صاحبان آنها و نیز نظارت بر اجرای احکام است[۳][۴].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
اسدالله معظمی گودرزی