شیخ طوسی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۳

شیخ طوسی، فقیه سده پنجم هـ.ق. ابوجعفر، محمد بن الحسن علی بن الحسن الطوسی از بزرگان شیعه بود^[۱]. كه در سال 385 هجری در طوس یكی از شهرهای خراسان متولد شد^[۲]. در قاموس الاعلام آمده: طوس از شهرهای قدیم خراسان به فاصلۀ 20 كیلومتری از شمال غربی مشهد می‌باشد^[۳]. كه از دیرزمان به فاصلۀ نزدیكی به مرقد امام رضا(ع) برای شیعیان دارای اهمیت بوده^[۳]. و اكنون ویرانه‌های آن باقی است^[۳].

شیخ در 23 سالگی رهسپار بغداد گردید^[۱]. و با شناختی كه از موقعیت علمی و فرهنگی بغداد داشت، در كنار اندوخته‌های علمی‌اش در ایران، مدت پنج سال به افتخار شاگردی شیخ مفید نایل شد^[۴]. و همچنین از محضر درس استادانی چون، حسین بن عبیدالله بن ابراهیم (وفات 411 هـ)، محمد بن محمد بن النعمان (وفات 413 هـ)، علم الهدی ابوالقاسم علی بن الحسین الموسوی (وفات 436هـ) بهره برد^[۲]. و مدت 23 سال (413- 436 ق) از دانش سید مرتضی در علوم مختلف آن زمان استفاده نمود^[۵]. شیخ مؤسس طریقه و اجتهاد مطلق است و در علوم نقلی به شیخ مطلق، شیخ الطائفه و شیخ الامامیه معروف است^[۶].

دو كتاب از كتب چهارگانۀ معتبر نزد شیعۀ امامیه را شیخ تألیف كرده، «تهذیب الاحكام» در شرح استاد خود شیخ مفید و «استبصار» را در اخبار متعارفه و جمع بین آنها نوشته است^[۶]. از جمله آثار وی در فقه، سه كتاب نفیس نهاید، مبسوط، خلاف؛ مهم ترین آن‌ها كتاب عدۀالاصول^[۷]؛ و اثر قرآن پژوهی او «تبیان» كه جزء كهن ترین تفاسیر است، می‌باشد^[۸]. منصفات شیخ در علم فقه عبارتند از:

1- مسألۀ فی العمل بخبر الواحد و بیان حجیۀ؛

2- النقض علی ابن شادان فی مسأله الفاره؛

3- عدۀالاصول^[۹].

شیخ مدت دوازده سال پایان عمر خود را در نجف اشرف به تدریس و تألیف گذراند^[۱۰]. و اولین كسی بود كه در این شهر مركز علمی ـ دینی تأسیس نمود^[۱۰]. سرانجام در 75 سالگی در (460 هـ.ق) زندگی را بدرود گفت و بنا به وصیت در منزل خود دفن شد كه بعدها این خانه به مسجد تبدیل شد و اكنون یكی از معروف‌ترین مساجد نجف اشرف می‌باشد^[۱۱].

نیز نگاه کنید به

شیخ طبرسی

مآخذ

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ گرجی، ابوالقاسم. تاریخ فقه و فقها. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص183.
↑ ^۲٫۰ ^۲٫۱ گرجی، ابوالقاسم. تاریخ فقه و فقها. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص 184.
↑ ^۳٫۰ ^۳٫۱ ^۳٫۲ مدرس، محمدعلی. ریحانۀالادب. ج4، چاپ دوم تبریز، چاپخانۀ شفق، 1324، ص63.
↑ شهروی، علیرضا. شیخ طوسی، خورشید ابرار. مركز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ اول 1373، ص26.
↑ شیخ طوسی، خورشید ابرار. ص46.
↑ ^۶٫۰ ^۶٫۱ گرجی، ابوالقاسم. تاریخ فقه و فقها. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص 185.
↑ گرجی، ابوالقاسم. تاریخ فقه و فقها. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص.18.
↑ گرجی، ابوالقاسم. تاریخ فقه و فقها. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص. 187.
↑ گرجی، ابوالقاسم. تاریخ فقه و فقها. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص. 188.
↑ ^۱۰٫۰ ^۱۰٫۱ شیخ طوسی، خورشید ابرار. ص65.
↑ گرجی، ابوالقاسم. تاریخ فقه و فقها. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص. 192.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

آیت الله معظمی گودرزی

[:0-1] ۱٫۰ ^۱٫۱ گرجی، ابوالقاسم. تاریخ فقه و فقها. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص183.

[:1-2] ۲٫۰ ^۲٫۱ گرجی، ابوالقاسم. تاریخ فقه و فقها. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص 184.

[:2-3] ۳٫۰ ^۳٫۱ ^۳٫۲ مدرس، محمدعلی. ریحانۀالادب. ج4، چاپ دوم تبریز، چاپخانۀ شفق، 1324، ص63.

[4] شهروی، علیرضا. شیخ طوسی، خورشید ابرار. مركز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ اول 1373، ص26.

[5] شیخ طوسی، خورشید ابرار. ص46.

[:3-6] ۶٫۰ ^۶٫۱ گرجی، ابوالقاسم. تاریخ فقه و فقها. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص 185.

[7] گرجی، ابوالقاسم. تاریخ فقه و فقها. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص.18.

[8] گرجی، ابوالقاسم. تاریخ فقه و فقها. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص. 187.

[9] گرجی، ابوالقاسم. تاریخ فقه و فقها. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص. 188.

[:4-10] ۱۰٫۰ ^۱۰٫۱ شیخ طوسی، خورشید ابرار. ص65.

[11] گرجی، ابوالقاسم. تاریخ فقه و فقها. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص. 192.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''شيخ طوسي،''' فقيه سد، پنجم هـ.<sup>1</sup> ابوجعفر، محمد بن الحسن علي بن الحسن الطوسي از بزرگان شيعه بود.<sup>2</sup> كه در سال 385 هجري در طوس يكي از شهرهاي خراسان متولد شد.<sup>3</sup> در قاموس الاعلام آمده: طوس از شهرهاي قديم خراسان به فاصلۀ 20 كيلومتري از شمال غربي مشهد مي‌باشد.<sup>4</sup> كه از ديرزمان به فاصلۀ نزديكي به مرقد امام رضا(ع) براي شيعيان داراي اهميت بوده.<sup>5</sup> و اكنون ويرانه‌هاي آن باقي است.<sup>6</sup>
+'''شیخ طوسی،''' فقیه سده پنجم هـ.ق. ابوجعفر، محمد بن الحسن علی بن الحسن الطوسی از بزرگان شیعه بود<ref name=":0">گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها'''''. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص183.</ref>. كه در سال 385 هجری در طوس یكی از شهرهای خراسان متولد شد<ref name=":1">گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها'''''. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص 184.</ref>. در قاموس الاعلام آمده: طوس از شهرهای قدیم خراسان به فاصلۀ 20 كیلومتری از شمال غربی [[مشهد]] می‌باشد<ref name=":2">مدرس، محمدعلی'''''. ریحانۀالادب'''''. ج4، چاپ دوم تبریز، چاپخانۀ شفق، 1324، ص63.</ref>. كه از دیرزمان به فاصلۀ نزدیكی به مرقد [[علی بن موسی الرضا(ع)|امام رضا(ع)]] برای شیعیان دارای اهمیت بوده<ref name=":2" />. و اكنون ویرانه‌های آن باقی است<ref name=":2" />.
-شيخ در 23 سالگي رهسپار بغداد گرديد.<sup>7</sup> و با شناختي كه از موقعيت علمي و فرهنگي بغداد داشت، در كنار اندوخته‌هاي علمي‌اش در ايران، مدت پنج سال به افتخار شاگردي شيخ مفيد نايل شد.<sup>8</sup> و همچنين از محضر درس استاداني چون، حسين بن عبيدالله بن ابراهيم (وفات 411 هـ)، محمد بن محمد بن النعمان (وفات 413 هـ)، علم الهدي ابوالقاسم علي بن الحسين الموسوي (وفات 436هـ) بهره برد.<sup>9</sup> و مدت 23 سال (413- 436 ق) از دانش سيد مرتضي در علوم مختلف آن زمان استفاده نمود.<sup>10</sup> شيخ مؤسس طريقه و اجتهاد مطلق است و در علوم نقلي به شيخ  مطلق، شيخ الطائفه و شيخ الاماميه معروف است.<sup>11</sup>
+شیخ در 23 سالگی رهسپار بغداد گردید<ref name=":0" />. و با شناختی كه از موقعیت علمی و فرهنگی بغداد داشت، در كنار اندوخته‌های علمی‌اش در ایران، مدت پنج سال به افتخار شاگردی شیخ مفید نایل شد<ref>شهروی، علیرضا. '''''شیخ طوسی، خورشید ابرار'''''. مركز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ اول 1373، ص26.</ref>. و همچنین از محضر درس استادانی چون، حسین بن عبیدالله بن ابراهیم (وفات 411 هـ)، محمد بن محمد بن النعمان (وفات 413 هـ)، علم الهدی ابوالقاسم علی بن الحسین الموسوی (وفات 436هـ) بهره برد<ref name=":1" />. و مدت 23 سال (413- 436 ق) از دانش سید مرتضی در علوم مختلف آن زمان استفاده نمود<ref>'''''شیخ طوسی، خورشید ابرار'''''. ص46.</ref>. شیخ مؤسس طریقه و اجتهاد مطلق است و در علوم نقلی به شیخ  مطلق، شیخ الطائفه و شیخ الامامیه معروف است<ref name=":3">گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها'''''. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص 185.</ref>.
-دو كتاب از كتب چهارگانۀ معتبر نزد شيعۀ اماميه را شيخ تأليف كرده، «تهذيب الاحكام» در شرح استاد خود شيخ مفيد و «استبصار» را در اخبار متعارفه و جمع بين آنها نوشته.<sup>12</sup>
+دو كتاب از كتب چهارگانۀ معتبر نزد شیعۀ امامیه را شیخ تألیف كرده، «تهذیب الاحكام» در شرح استاد خود شیخ مفید و «استبصار» را در اخبار متعارفه و جمع بین آنها نوشته است<ref name=":3" />. از جمله آثار وی در فقه، سه كتاب نفیس نهاید، مبسوط، خلاف؛ مهم ترین آن‌ها كتاب عدۀالاصول<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها'''''. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص.18.</ref>؛ و اثر [[قرآن]] پژوهی او «تبیان» كه جزء كهن ترین تفاسیر است، می‌باشد<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها'''''. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص. 187.</ref>. منصفات شیخ در علم فقه عبارتند از:
-از جمله آثار وي در فقه، سه كتاب نفيس نهايد، مبسوط، خلاف؛ مهم ترين آن‌ها كتاب عدۀالاصول؛<sup>13</sup> و اثر قرآن پژوهي او «تبيان» كه جزء كهن ترين تفاسير است، مي‌باشد.<sup>14</sup> منصفات شيخ در علم فقه عبارتند از 1- مسألۀ في العمل بخبر الواحد و بيان حجيۀ، 2- النقض علي ابن شادان في مسأله الفاره، 3- عدۀالاصول.<sup>15</sup>
+- مسألۀ فی العمل بخبر الواحد و بیان حجیۀ؛
-شيخ مدت دوازده سال پايان عمر خود را در نجف اشرف به تدريس و تأليف گذراند.<sup>16</sup> و اولين كسي بود كه در اين شهر مركز علمي ـ ديني تأسيس نمود.<sup>17</sup> سرانجام در 75 سالگي در (460 هـ.ق) زندگي را بدرود گفت و بنا به وصيت در منزل خود دفن شد كه بعدها اين خانه به مسجد تبديل شد و اكنون يكي از معروف‌ترين مساجد نجف اشرف مي‌باشد.<sup>18</sup>
+- النقض علی ابن شادان فی مسأله الفاره؛
+- عدۀالاصول<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها'''''. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص. 188.</ref>.
-'''مآخذ:'''
+شیخ مدت دوازده سال پایان عمر خود را در نجف اشرف به تدریس و تألیف گذراند<ref name=":4">'''''شیخ طوسی، خورشید ابرار'''''. ص65.</ref>. و اولین كسی بود كه در این شهر مركز علمی ـ دینی تأسیس نمود<ref name=":4" />. سرانجام در 75 سالگی در (460 هـ.ق) زندگی را بدرود گفت و بنا به وصیت در منزل خود دفن شد كه بعدها این خانه به مسجد تبدیل شد و اكنون یكی از معروف‌ترین مساجد نجف اشرف می‌باشد<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها'''''. تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاههای (سمت)، 1379، ص. 192.</ref>.
-.   گرجي، ابوالقاسم. '''''تاريخ فقه و فقها'''''. تهران: سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاههاي (سمت)، 1379، ص183.
+== نیز نگاه کنید به ==
-.   همانجا.
+* [[شیخ طبرسی]]
-.   همان. ص184.
+* [[شیخ مفید]]
+* [[علی بن موسی الرضا(ع)]]
-.   مدرس، محمدعلي'''''. ريحانۀالادب'''''. ج4، چاپ دوم تبريز، چاپخانۀ شفق، 1324، ص63.
+== مآخذ ==
+<references />
-.   همانجا.
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
-.   همان. همانجا.
-.   '''''تاريخ فقه و فقها'''''. همانجا.
-.   شهروي، عليرضا. '''''شيخ طوسي، خورشيد ابرار'''''. مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامي، چاپ اول 1373، ص26.
-.   '''''تاريخ فقه و فقها'''''.ص184.
-. '''''شيخ طوسي، خورشيد ابرار'''''. ص46.
-. '''''تاريخ فقه و فقها'''''. ص185.
-. همانجا.
-. همان. ص18.
-. همان.ص187.
-. همان. ص188.
-. '''''شيخ طوسي، خورشيد ابرار'''''. ص65.
-. همانجا.
-. '''''تاريخ فقه و فقها'''''. ص192.
+== نویسنده مقاله ==
 آیت الله معظمی گودرزی
+[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]]